Suiker #3: Alternatieven voor suiker deel 1

Suiker #3: Alternatieven voor suiker deel 1

Untitled design (2)

In deel 1 van deze serie hadden we het over suiker, en over waarom je dat zoal zou kunnen vermijden. In deel 2 vertelde ik je wat je nog meer zou kunnen vermijden als je wilt. Maar je wilt toch wel af en toe eens iets zoets. Wat gebruik je dan? En wat juist niet?

Er is zoveel over te vertellen… ik kreeg het gewoon niet voor elkaar in 1 blogpost, dus ik heb (ja sorry) deze ook maar weer gesplitst. Vandaag de niet-handige vervangingen voor suiker en de volgende keer de beste alternatieven. En dan komt de suiker me mijn neus uit en wil ik er nooit meer iets over horen.

Er zijn meer stomme alternatieven dan goede, en daar kun je op zich al een heel boek over schrijven. En dat is ook al een aantal keer gebeurd, dus ik ga er hier alleen even kort doorheen, want tijd en ruimte. Dit zijn dus in elk geval alvast niet zulke fijne alternatieven voor suiker:

 

Synthetische zoetstoffen

  • Aspartaam (E951) – de meest gebruikte kunstmatige zoetstof – maar hoe je het ook wendt of keert: de wetenschap rond aspartaam is op zijn minst controversieel. Ik hou niet van paniekverhalen en complottheorieën (“Ze willen ons bewust kanker geven!” en dat soort onzin), maar ik denk ook niet dat aspartaam zo veilig is als doorgaans wordt beweerd. Aspartaam bestaat uit twee aminozuren die ook weleens in die vorm in de natuur voorkomen. Maarrr dat doen ze dan altijd in een groter geheel van aminozuren, en vrijwel nooit los.

    Heel(!) kort door de bocht samengevat is het grote probleem hiermee dat deze hoge doseringen ‘vrije’ aminozuren (asparaginezuur en fenylalanine) het zenuwstelsel kunnen overprikkelen. asparaginezuur gedraagt zich als een neurotransmittor en wordt ook wel excitotoxine genoemd (een groep zenwustelselprikkelende stoffen waar bijvoorbeeld ook MSG/E621 onder valt). Dit kan aanleiding geven tot klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid, zweten, onrust en op zijn ergst neurologische symptomen. Fenylalanine is op zichzelf onschuldig genoeg en is een bouwsteen voor neurotransmitters zoals dopamine en adrenaline, via allerlei omwegen ook het serotonineniveau in de hersenen laten dalen – het ‘feelgood hormoon’, en bij een gebrek daaraan kun je je depressief en niet lekker voelen.

    Verder is het zo dat bij de vertering (of verhitting) van aspartaam methanol gevormd kan worden (die slechte vorm van alcohol die ze in het oostblok drinken enzo… je weet wel, waar je blind van kan worden). In het lichaam wordt methanol omgezet tot mierenzuur en formaldehyde, die beiden in de natuur voorkomen maar die wel hartstikke giftig zwaar zijn voor je lever om af te breken. Gezien het feit dat aspartaam vaak gebruikt wordt door diabetici die toch al niet een optimaal werkende lever hebben, is dat misschien niet iets dat je er zomaar bij kunt/wilt gebruiken.

    Er is nog veel meer over te vertellen en er kan on-ein-dig gesteggeld worden over de voors en tegens van aspartaam (en daar kun je voor beide kampen ook oneindig veel onderzoek bij slepen), en dat ga ik hier niet doen. Ik zeg er alleen bij dat ik heus denk dat je niet gelijk doodgaat van 1 glas cola light in de maand, maar dat het ook niet echt bijdraagt aan je gezondheid en dat ik het persoonlijk actief zal vermijden, tenzij het niet anders kan.

  • Cyclamaat (E952) – wordt wel opgenomen, maar in theorie niet omgezet in ons lichaam. Bij een bepaalde samenstelling van de darmflora kan het echter toch worden omgezet, waarbij het giftige cyclohexylamine vrijkomt dat gecorreleerd is met veranderingen in het DNA en het ontstaan van bepaalde typen kanker. Ook kan cyclamaat overgevoeligheid geven in gevoelige mensen, die dan huiduitslag kunnen krijgen. In Amerika, land van de stop-het-maar-in-ons-voedsel-en-dan-zien-we-wel-mentaliteit, is het verbannen en is de hertoelating nog in aanvraag (althans toen mijn literatuur geschreven werd in 2010, ik kan je niet vertellen hoe het anno 2016 is).
  • Acesulfaam-K (E950) – in studies bij ratten is ack in het voer gecorreleerd met een snelle vorming van tumoren, en de wetenschap is het er niet over eens of er nu wel of geen voldoende studies zijn uitgevoerd naar de mogelijke carcinogeniteit ervan. En, laten we toegeven: de naam klinkt gewoon scary as creep 😉
  • Sucralose (E955) – is een chloorverbinding die niet in de natuur voorkomt. Onze lichaamscellen kunnen het chloorgedeelte gemakkelijk loskoppelen, waardoor het (als je lever het niet snel genoeg onschadelijk kan maken) lichaamscellen kan beschadigen. Nuff said, lijkt mij. (of toch: er wordt beweerd dat het nauwelijks wordt opgenomen, maar studies tonen aan dat er tot 1/3 van de inname toch kan worden opgenomen; mogelijk meer als er sprake is van een hyperpermeabele darm).
  • Saccharine (E953) – wordt opgenomen, maar niet omgezet in het lichaam. Het is een totaal lichaamsvreemde stof (wat de kans op overgevoeligheidsreacties vaak vergroot) en is op zijn minst pittig voor de nieren (waarlangs het wordt uitgescheiden).

Los van alles zijn er ook nog theorieën dat veel van deze zoetstoffen, die laag zijn in calorieën, een vreemde reactie geven in onze stofwisseling: je proeft zoet, dus er komt (mogelijk!) insuline vrij om de ‘suiker’ die eraan komt te verteren, maar vervolgens komt er geen suiker/calorieeën. Daar kan je lichaam behoorlijk van in de war raken. Ik moet toegeven dat ik nog niet diep in deze theorie gedoken ben, en ik weet niet of het waar is. Als jij het wel weet: let me know!

 

Suikeralcoholen

Suikeralcoholen zijn alcohol-achtige verbindingen. Ze maken je niet overigens niet dronken, maar zijn wel net als alcohol pittig voor de lever om te verteren. Toch zijn er best een aantal suikeralcoholen die je (met mate) kunt gebruiken voor het zoeten van je dag. En ook een paar waar ik niet zo blij van word. Ik zeg er even bij dat ik ook hier nog niet volledig uit ben, maar mijn eerste indeling van minder prettige suikeralcoholen is als volgt:

  • Maltitol (E965) – heeft een relatief hoge GI van 52, voornamelijk de siroop; heeft ook een laxerend effect
  • Lactitol (E966) – hoog laxerend effect; wordt gemaakt uit lactose en hoewel het residue zo laag is dat lactose-intolerante mensen het vaak wel in kleine hoeveelheden kunnen eten, kunnen melkeiwitresiduen een probleem zijn voor mensen met kma
  • Mannitol (E421) – ik geloof dat dit niet direct heel slecht voor je is, maar het voegt zeker ook niets toe aan je dag. Heeft een laxerend effect dat voor sommigen erg laag ligt (al op 10 gram per dag).

 

‘Natuurlijke suikervervangers’

Ach, wat waren we blij dat er toch iets zoets te halen viel in de reformwinkel. Ik bedoel, toen mijn moeder 25 jaar geleden besloot geen suiker meer te eten omdat ze daarop reageerde met migraine, smaakten de speculaasjes gewoon nog naar karton. Hoera voor de natuurlijke suikervervangers! Maar jaren later blijken ze toch niet allemaal zo hallelujah als we vroeger dachten…

  • Moutstroop (maismout, tarwemout etc.) – dit soort stropen zijn een aantal jaar enorm populair geweest als alternatief voor suiker, maar zijn geen goede ‘dagelijkse’ vervanging. Ze bevatten veel (vrij) fructose en maltose; dat laatste zorgt net zo goed voor schommelingen van je bloedsuikerspiegel. Bovendien zijn deze stropen minder zoet dan suiker, waardoor je (zeker in het begin) misschien de neiging hebt om er relatief veel van te gebruiken.
  • Oerzoet (sucanat) – op zich een goed idee: ongeraffineerde suiker van biet of riet. Waar in het raffinageproces alle vitaminen en mineralen uit de suiker gespoeld zijn (en opgevangen worden als melasse, dat je wat mij betreft best kunt eten maar dat niet echt een zoete suikervervanger is), laten we ze er bij oerzoet in zitten. Het is daardoor dus geen mineralenrover meer. Maar het laat de bloedsuikerspiegel nog steeds behoorlijk stijgen. Zelf zal ik een stuk taart met oerzoet heus niet afslaan, maar ik pak het ook niet in mijn eigen keuken om iets mee te bakken. De smaak is kruidig en vrij sterk, dus het is ook nog eens niet overal lekker in.
  • Dadelstroop – heerlijk op je pannenkoek of in je yoghurt. Zo lekker, een fruitige en intens zoete smaak. Wacht eens even… intens zoet? Ja, inderdaad: dadelstroop laat je bloedsuikerspiegel behoorlijk stijgen. Ook hier geldt: als je mij een stuk taart geeft met dadelstroop eet ik het op, maar als je bijvoorbeeld net begint met het stabiliseren van je bloedsuikerspiegel is dit geen alternatief voor suiker.
  • Diksap – ook wel eens gebruikt als ‘natuurlijk’ zoetmiddel. Maar hoe natuurlijk is het eigenlijk? In de natuur komt nergens diksap voor. Een keer een glas (dun aangemaakt) diksap is wat mij betreft gezonder dan een glas cola, maar het bevat wel veel veel vrij fructose waarvan je inmiddels weet dat het niet zo heel gezond is. Als je ermee bakt heb je er vrij veel van nodig, en dat vindt je lever niet erg prettig.

 

In het volgende blog vertel ik jullie dan eindelijk wat (in ieder geval wat mij betreft) de beste alternatieven zijn voor suiker. En daarna wil ik een stuk taart.

 

De vraag van vandaag:
Zijn er zoetstoffen die jij actief vermijdt?
Vertel het ons in de reacties!

 

 

[1] voor deze blogpost heb ik veel gebruik gemaakt van het boek Suiker & Zoetstoffen van Dr. Geert Verhelst (2e druk, 2010).

 

Reageren? Gezellig!

Reacties (13)

  • Liesbeth

    “Ook hier geldt: als je mij een stuk taart geeft met dadelstroop eet ik het op, maar als je bijvoorbeeld net begint met het stabiliseren van je bloedsuikerspiegel is dit geen alternatief voor suiker.”

    Dit vind ik interessant. Dus jij zegt eigenlijk dat je zelf mee kunt werken aan het (permanent) stabiel(er) maken van je bloedsuikerspiegel? Door eerst een periode heel voorzichtig te zijn, kun je je later af en toe een uitschieter veroorloven zonder dat je meteen een grote piek/dal hebt?

    Hoe kan dat dan, heb je dan met een goed dieet je alvleesklier zelf gezonder gemaakt en kan hij dan beter tegen een stootje?

    • De Groene Vrouw

      Precies ja! (zie ook blog 1 of 2 in deze serie over suiker)

  • Miranda

    Ik heb wel rietsuiker in huis hoor, voor de waterkefir! Vinden de korrels heerlijk en aangezien er in de drank dan nog maar enkele restjes zitten en niet meer dan dat gaat mijn gestel er goed mee om. Maar ik al er nooit mee gaan bakken oid… Ik had eerder wel (rauwe) agavesiroop en ahornsiroop in huis, maar gezien de tegenstrijdige berichten over beide gebruik ik dat ook niet meer. En hetzelfde geldt voor (witte) stevia. Ik heb nog van dat pure poeder waar je maar weinig van nodig hebt, maar als je je baksels op een te hoge oventemperatuur bakt smaakt het ook echt niet lekker meer (dan krijg je van die karton-speculaas van je moeder!). Oerzoet vind ik echt te vies voor woorden, dus gebruik ik daarom liever al niet! Ik houd het tegenwoordig veelal bij (rauwe) honing en kokosbloesemsuiker en dan echt met mate. Verder heb ik ook Billington’s Molasse suiker in huis. Ik ben benieuwd hoe je daarover denkt!

  • Linda

    Ik vermijd alles wat eng klinkt ?Ik eet wel suiker en oerzoet, oh en hoe het dat, suikertabletten, ik vermoed fructose. Als bloedsuiker keldert. En ik vermijd zoete drank (Tenzij dus bloedsuiker keldert)

    Ik vermijd maisstroop.

    En ik combineer, dus na suiker zsm iets stevigs, of soms iets zoets na de maaltijd.

  • Eveline

    Ik weet dat niet iedereen het proeft, maar ik vind aspartaam echt een vieze bijsmaak/nasmaak hebben. En in de VS heb ik ook per ongeluk een keer iets met sucralose geproefd, dat vind ik nog viezer.

    • Nynke

      Hoi Eveline,

      het klopt inderdaad dat niet iedereen dit proeft, dit heeft te maken met deaanwezigheid van bepaalde receptoren, die de ene persoon wel heeft en de andere niet, een kwestie van erfelijkheid. Zo proef ik inderdaad een ‘bijsmaak’ bij aspartaam, terwijl mijn man dat niet proeft.

  • Louise

    Normaal gesproken vermijd ik alle kunstmatige zoetstoffen. Met kerst heb ik dingen op die stijf stonden van deze zoetstoffen.(speciaal voor mij gemaakt.. zodat ik ook eens lekker zoet taartdessert kon eten) Ik prik heel vaak mijn bloedsuikerwaarden. Ik voelde mij na het eten heel vervelend. Terwijl 1,5 uur na het eten de waarden het hoogst zullen zijn (tot 11) ,waren ze toen 3,1. Ik heb dat tot op heden niet kunnen verklaren. Wat jij beschrijft is mogelijk de verklaring: Dat er dus heel veel insuline is vrijgezet, terwijl er eigen geen suiker was en dat ik daardoor bijna hypo achtige verschijnselen kreeg.

    • Louise

      Ik heb geen diabetes, maar pre diabetes, overigens. Al jaaaaren. Te danken aan het suikervrij eten, denk ik, ontwikkelt het zich niet verder.

    • De Groene Vrouw

      Oh, interessant! Ik vraag me af of daar meer onderzoek over is… (zoals ik al zei heb ik me er nog niet uitgebreid op geworpen).

  • Wieke

    Die dadelstroop, dat had ik niet verwacht! Er staat dat het uitsluitend van dadels is gemaakt dus ik dacht, bingo gezondere keuze, maar helaas dus toch niet. Jammer hoor.

    • De Groene Vrouw

      Het is ook een gezondere keuze dan pure suiker (want het bevat nog wel alle vitaminen en mineralen). Maar in het kader van de bloedsuikerspiegel scheelt het niet veel…

  • Ellen

    Ik heb geen idee of het klopt dat je lichaam insuline aanmaakt als je onnatuurlijke zoetstoffen inneemt. Ik weet wel dat ik zelfs van stevia een heel raar gevoel in mijn buik kan krijgen en extra honger. Alsof er iets niet klopt.

    • Saskia

      Hé, dat heb ik ook. Toen ik nog wel eens per ongeluk een kunstmatige suikervervanger binnen kreeg, had ik het ook….