Hoe heurt het eigenlijk? Thee, Tisane en Chai

Hoe heurt het eigenlijk? Thee, Tisane en Chai

Kruidenthee_1

Van Lana Leesvoer mag ik het geen thee noemen, dus we noemen het bij de officiële naam: Tisane – dat klinkt trouwens ook mooier dan Kruidenthee. Maar hoe maak je thuis echte thee of een lekkere tisane?

Het woord thee mag in feite alleen gebruikt worden voor aftreksels van de theeplant (Camellia sinensis). Alles waar geen Camellia in zit, is geen thee. Zwarte thee dus, of groene of witte. Het komt allemaal van dezelfde plant (hoewel er wel verschillende cultivars ofwel ondersoorten bestaan). Witte thee komt van de piepjonge blaadjes, die worden gedroogd en verpakt. De thee is dus nagenoeg onbewerkt en de smaak is delicaat. Groene thee is geplukt en licht gefermenteerd, waardoor de smaak zachter is dan die van zwarte, maar sterker dan die van witte thee. Zwarte thee is gekneusd en blootgesteld aan zuurstof (oxidatie), en in veel gevallen gefermenteerd (bewerkt door bacteriën).

Gratis tip: zwarte thee zet je met water dat net van de kook af is, maar groene en witte thee zet je met water van 80°C. Dat bereik je met een hippe waterkoker die je op temperatuur kunt instellen; of gewoon door in een theepot van 1 liter, eerst een glas koud water te gooien en dat aan te vullen met kokend water. Zou je het met net zulk heet water zetten als zwarte thee, dan wordt je groene versie bitter en je witte verliest zijn smaak.

Maar wat als je geen thee wilt drinken, bijvoorbeeld omdat je liever geen cafeïne gebruikt? Of als je eens wat minder koffie wilt drinken, maar niet gelijk veroordeeld wil zijn tot zo’n weeïge geitenwollensokkenbak? Zelf kruidenthee – pardon, tisane – zetten natuurlijk!

 

Tisane

Tisane is het officiële woord voor kruidenaftreksels in water. Het komt uit het Grieks (ptisane), waarmee een gerstdrank werd aangeduid. Maar dat zal jullie aan de derrière oxideren: hoe zet je een goeie bak?

Let ook hier op de temperatuur. Niet alle kruiden moeten op dezelfde temperatuur getrokken worden. Hoe harder het plantendeel, hoe heter en langer het doorgaans moet trekken. Overzichtje:

  • Bloemen: met koud water of niet warmer dan 80C
  • Blad: met heet water en liever niet warmer dan 80C (maar het is geen ramp als het toch gebeurt)
  • Bessen en fruit: kokend water
  • Wortels: kokend water, in sommige gevallen zelfs even meekoken

Hoe lang laat je het trekken (altijd met deksel op je pot of kopje!):

  • Bloemen: 2-3 minuten
  • Blad: 3-5 minuten
  • Bessen en fruit: 5-8 minuten
  • Wortels: 8-15 minuten

 

Smaak & Werking

Over smaak valt niet te twisten. Ik vind zelf Zoethout een walgelijke marteling in thee, maar er zijn genoeg mensen die het puur naar binnen slokken. En waar ik dol ben op Citroenverbena, komt mijn zusje niet meer langs als ik dat voor haar neus zet.

Het is bij kruiden ook verstandig rekening te houden met de werking van het kruid. Ook als je een kruidenthee alleen ‘voor de lekker’ drinkt, hebben de kruiden die je gebruikt een bepaalde werking. Die is in de meeste ‘lekkere’ theeën niet heel sterk, maar wel iets om rekening mee te houden. Geen Rozemarijn vlak voor het slapengaan bijvoorbeeld, en geen Zoethout als je toch al een hoge bloeddruk had.

Kruiden die veel mensen lekker vinden, met hun werkingen:

  • Anijs – spijsverteringsbevorderend, luchtwegen, zogvormend
  • Venkel – idem
  • Rozemarijn – opwekkend, aardend, spijsverteringsbevorderend, doorbloedingstimulerend (niet tijdens de zwangerschap en bij hoge bloeddruk!)
  • Pepermunt -opwekkend, verfrissend, spijsverteringsbevorderend, ontkrampend, luchtwegen, verwerking van informatie en voedsel (niet tijdens de zwangerschap!)
  • Kruizemunt – idem, iets zoeter dan pepermunt (mag wel tijdens de zwangerschap)
  • Kamille – rustgevend, ontkrampend, luchtwegen, spijsvertering, ontsmettend
  • Citroenverbena (Aloysia triphylla, oude naam: Lippia citriodora) – rustgevend, ontkrampend, werkt mild
  • Roos – mild samentrekkend, bijv. bij diarree bij kinderen; maar dus niet bij verstopping; mild rustgevend en ‘troostend’.
  • Dropplant (Agastache foeniculum) – mild ontspannend op het spijsverteringsstelsel, mild hoeststillend
  • Zoethout – spijsvertering, beschermt de maag, luchtwegen, verwarmend (niet bij hoge bloeddruk!)
  • Kaneel – verwarmend, spijsvertering, stimulerend
  • Vlierbloesem – luchtwegen, bij koorts en griep, bevordert het zweten, rustgevend

Je kunt ook de schillen van bepaalde vruchten gebruiken, zoals sinaasappel of mandarijn. Gebruik dan wel de schillen van biologisch geteeld fruit; aangezien de fruitindustrie er niet vanuit gaat dat je de schillen ook gebruikt, kunnen er op niet-biologische vruchten allerlei stoffen zitten die je liever niet in de thee wilt hebben… Ook vruchten, zoals appels of cranberries, kun je in dunne plakjes snijden en drogen voor in de thee.

Chai

Een aparte plaats in de theewereld wordt ingenomen door Chai. Simpelweg het Indiase woord voor thee – maar vooral een begrip in hippe koffiezaakjes. Deze kruidige drank kan op veel verschillende manieren gemaakt worden en iedereen heeft zo’n beetje zijn eigen recept. Officieel zet je het met zwarte thee en de volgende kruiden:

  • Gember
  • Kruidnagel
  • Kaneel
  • Venkel
  • Kardemom

En een hoop melk & suiker. Mijn favoriete, suikervrije recept voor 1 liter Chai is:

  • een flink stuk (ca 2-3 cm) verse Gember
  • een theelepel kruidnagel
  • twee kaneelstokjes
  • een eetlepel (ca 10 stuks) Kardemompeulen
  • 3-5 pimentkorrels
  • een eetlepel anijs (gewone, niet die weeïge steranijs)
  • een theelepel biologische sinaasappelschil

Sudder dit in 1 liter water gedurende ca. 15 minuten en laat het nog eens 15 minuten trekken (altijd deksel op de pan!). Verwarm per persoon een halve kop melk (rauwe, rijste, amandel of whatevs) en schuim die op. Giet de chai erbij en zoet het desgewenst aan met wat honing. Nom.

 

De vraag van vandaag:
Wat is jouw favoriete kruidenthee?
Vertel het ons in de reacties!

 

Reageren? Gezellig!

Reacties (15)

  • Bert van Kapel

    Ik heb in Nepal massala thee gekocht, dat is een kruiden mengsel zoals chai. Het is een poeder. Weet iemand hoe je dit bereidt? Moet je het ook laten koken?

    • De Groene Vrouw

      Meestal laat je poeders niet koken, dan vervliegt er teveel. Ik zou het even laten trekken en dan door een koffiefilter gooien, denk ik. Tenzij je poeder in je thee wilt 😉

  • B derks

    paar lekkere mengsels uit mijn studententijd

    brandnetel, mint, lindebloesem ( fris, licht)
    brandnetel, zoethout, mint (zoet, fris)
    kamille, thym, zoethout ( bijzonder)

    verdeling:
    ongeveer gelijke delen, behalve zoethout en thym

    theepot: assem theepot, met filter waarin je na trektijd kruiden kan samendrukken, waardoor ze niet verder smaak afgeven. handig, niet dat gedoe met zeefjes etc

  • Sanneke

    Het lijkt me hartstikke leuk en lekker om zelf kruidenthee te maken. Maar kan je me op weg helpen met hoe ik dat aanpak? In het artikel staan genoeg recepten die ik graag zou willen proberen. Hoe kom ik aan de kruiden? Is alles in de Nederlandse natuur te plukken? Is er misschien een kruidenboek dat je aan kan raden? Alvast dank van een enorme kruidenthee-liefhebber!

  • Hetty

    De allerlekkerste thee is ” zorgeloos” thee. daar kan niks tegenop, al is groene chai ook weergaloos lekker, maar die maak ik zelf uit mijn kruidenkastje

  • ik heb net in een hippe bar chai ontdekt, zo lekker. ik maak het nu s middags voor de kinderen en mijzelf, echt een verwennerij.

    maar idd, in het portugees betekend chai gewone thee,

    ik vind thee sowieso een heerlijke drank waar je eindeloos mee kunt varieren. s ochtends vind ik munt thee wel erg lekker, s avonds een warme pittige bak met kaneel.

  • Ik leef soms op brandnetel braam thee, heel zuiverend. Of kamille en ook wel eens rooibos. Op het moment drink ik weer veel pepermuntthee, lekker verfrissend maar drink ik waarschijnlijk ook omdat mijn buik wat opspeelt na teveel chocolade te hebben gegeten. Oeps…
    Chai klinkt weer verrukkelijk. Ik ga een pak rijstemelk of iets dergelijks kopen en het maken binnenkort!

  • Roxane

    Ehm…. hoezo geen munt tijdens de zwangerschap? Heb toen echt elke dag een pot munt-tisane 😉 weggehakt. Geen idee of dat peper- of kruize- was, maar welk leed heb ik mezelf toen anagedaan?

    • De Groene Vrouw

      Munt bevat een relatief gehalte menthol, dat in theorie abortief zou kunnen werken en de zenuwaanleg van de foetus zou kunnen beschadigen. De kans dat dit gebeurt is ontzettend klein; je zou zeker niet opzettelijk een miskraam kunnen veroorzaken met gewone Pepermunt. Al helemaal niet met een simpele kop thee. Maar als kruidengeneeskundige leer je om erg voorzichtig te zijn met kruiden tijdens de zwangerschap; áls er iets misgaat terwijl je iemand hebt aangeraden iets te gebruiken, wordt de vinger al snel richting de kruiden gewezen (ook als die er niets mee te maken hebben).

      De munt in gewone of verse Muntthee is doorgaans Marrokkaanse munt, een slappere versie die net als Kruizemunt minder menthol bevat dan Pepermunt.

  • Lot

    Ik vind droomthee erg lekker, combi van zoethout, anijs, venkel en fenegriek.

    Gisteren kreeg ik 2 proefzakjes binnen en die moest je met KOUD water maken. Nu hou ik wel van koude thee en het smaakt ook lekker maar wel sterke smaak. Nu vraag ik me wel af of het echt een aftreksel is, of dat het gewoon opgeloste geur- en smaakstoffen zijn.

    Groene en pu-erh thee vond ik altijd vies, maar stilde wel mijn hongergevoel. Tot ik een tip van chinese kreeg: na de eerste opgiet het vocht weer weggooien en van dezelfde thee weer zetten dan smaakt het prima, net zolang opgieten tot het te slap is.

    Gisteren met combi-groene-witte thee ook koud water geprobeerd en dat smaakt ook prima. Wat zou nu het verschil zijn met koud of 80 gr. water theezetten zijn? Enig idee?

    • De Groene Vrouw

      Natuurlijk; met verschillende temperaturen haal je verschillende stoffen (makkelijker) uit de plant. Bij hogere temperaturen komen de bittere stoffen en tannines makkelijker vrij, en dat vinden veel mensen niet lekker. Als je de eerste opgieting weggooit, spoel je deze stoffen als het ware uit en bij koudere temperaturen komen ze simpelweg niet (volledig) vrij.

  • Pingback:Hoe heurt het eigenlijk? Thee, Tisane en Chai | Nieuwe Aarde

  • Martine

    Dit komt als geroepen want ben echt een Chai fan en jouw recept klinkt echt nom nom 😀 thnx!

  • Laura

    Als je in Portugal om een glas Thee/Chai vraagt krijg je echt niet de bovenstaande varianten. Daar krijg je een glas kokend water met een schijf citroen :)
    Best lekker zo ’s morgens vroeg of ’s avonds voor het slapen gaan.