Wat je kunt leren van een dode tandarts

Wat je kunt leren van een dode tandarts

Price_brede_kaak

Een groot deel van wat ik weet over voeding heb ik niet geleerd op de opleiding Voeding & Gezondheid, maar van een dode tandarts. En het mooie is: jij kunt het binnenkort ook leren!

Voor het geval je niet het geduld hebt om het hele artikel te lezen, zet ik de belangrijkste boodschap vast hier: op zaterdag 1 februari is er een Weston Price-congres in Driebergen. Het wordt mega-interessant, er komen goede sprekers én Sally Fallon herself komt! Er zijn nog maar een paar kaarten, dus schrijf je eerst even in en kom dan de rest van dit stukje lezen.

Weston Price, WAPF, “ik kan aan je gezicht zien wat je eet”… als je niet weet waar het over gaat klinkt het misschien een beetje als een enge sekte. Maar dat is het niet, beloofd. Wat het wel is, is een verzameling ongelofelijk boeiende ideeën (inclusief bewijs!) over voeding. Dat zit zo:

 

Tandarts

Weston A. Price (1870-1948) was een Amerikaanse tandarts die zich begin vorige eeuw begon af te vragen hoe het toch kwam dat alle gebitten van volwassenen vol gaten zaten, en die van kinderen aan alle kanten scheef groeiden. Op zich een slimme opmerking natuurlijk, voor een tandarts (ik ken er genoeg die zich anno 2014 helemáál niet afvragen waarom dit zo is, maar het gewoon accepteren als de normaalwaarde). Hij vermoedde dat het iets te maken had met het gemiddelde Amerikaanse voedingspatroon.

Price besloot op zoek te gaan naar volkeren die nog op een natuurlijke manier leefden, maar vooral aten. Gelukkig waren er in de eerste decennia van de 20e nog genoeg volkeren te vinden die nog nauwelijks in contact waren gekomen met de moderne ‘beschaving’. In zijn uitgebreide reisverslag (opgetekend in het boek ‘Voeding en Fysieke Degeneratie‘) vertelt hij over volkeren in alle uithoeken van de wereld; van Nieuw-Guinea tot Japan en van de Amazone tot de Zwitserse alpen.

 

Trein

En met name in Europa zijn interessante dingen te lezen. Price vond grote verschillen tussen dorpen waar het spoor nog niet aangekomen was en dorpen die al waren ‘aangesloten’ op de moderne maatschappij. Aan de ene kant zag hij Zwitserse bergdorpen waar de bevolking nog een traditioneel dieet had met veel rauwe melk, kaas en boter of Ierse dorpen waar mensen nog leefden van de zee en het dieet voornamelijk bestond uit vis, schaaldieren en wat knollen. Aan de andere kant waren er dorpen die al toegang hadden tot ‘de rest van de wereld’ en die dankzij de industriële revolutie een dieet hadden met veel suiker, witbrood, jams en siropen.

Het verschil tussen deze twee groepen was opmerkelijk. Natuurlijk hadden de witbrood en suiker etende mensen veel meer gaatjes, dat valt te verwachten. Maar ook de gezichten van hun kinderen waren veel smaller. In de bergdorpen waren de kaakbogen mooi breed en pasten alle tanden op elkaar; in de lager gelegen ‘trein’dorpen werden de kaken van de volgende generaties in hoog tempo smal, waardoor tanden niet meer pasten en scheef groeiden, overbeet ontstond en gebitten snel achteruit gingen.

 

Geen genetica

Voor wie denkt dat dit een genetische afwijking is en dat Europese mensen van nature nu eenmaal een smallere kaakopbouw hebben: dat is niet zo. Aan de foto’s is te zien dat de kinderen die goed gevoed werden met voldoende (dierlijke) vetten, mineralen en eiwitten, een prachtig breed gezicht hebben en een brede neus waarmee geen ademhalingsproblemen waren (en ze snurkten trouwens ook niet). Interessant genoeg lijkt de gezichtsstructuur van deze mensen meer op die van mensen in Afrika of de Amazone.

Maar nog interessanter wfood_brothers_gaelicsordt het als je de vergelijkingen ziet van een dorp vóórdat het spoor arriveert, en enkele decennia daarna. Kinderen uit die twee tijdperken zijn onvergelijkbaar. Soms zelfs kinderen uit eenzelfde gezin, waarbij de moeder bij het oudste kind nog prima gevoed was, en bij het jongste kind al ‘modern’ at. Of tweelingen die al jong uit elkaar gehaald waren (zoals hiernaast), waarbij de één (links) op het traditionele dieet bleef en de ander (rechts) op een modern dieet werd grootgebracht.

 

 

Damage control

Die eerste vijf levensjaren (gerekend vanaf de bevruchting) blijken ongelofelijk belangrijk voor de ontwikkeling van ons skelet. We kennen allemaal de schoolvoorbeelden van rachitis (ernstig vitamine D-tekort, waardoor calcium niet kan worden opgenomen en de botten scheef groeiden). Maar de lichamelijke gevolgen van tekorten gaan veel verder. Als het lichaam niet beschikt over voldoende vitaminen en mineralen en vooral over voldoende vetten om al die voedingsstoffen te kunnen opnemen en gebruiken, gaat het leentjebuur spelen bij zichzelf en kiezen waar die voedingsstoffen aan besteed moeten worden. Damage control: wat is het belangrijkst en wat kan wel even wachten?

De armen en benen zijn belangrijk, die heb je nodig om te kunnen overleven. Ook de hersenpan is belangrijk, aangezien die de hersenen beschermen. De ribbenkast is belangrijk, want als die te smal is kun je niet meer ademen. Maar de kaken… daar kan wel wat weg. Liever niet natuurlijk, maar de kaken doen hun werk ook wel als ze iets minder goed ontwikkeld zijn. Dus daar gaan de mineralen als één van de laatste plekken heen, nadat al het andere is voorzien. En voilá: smalle gezichten met scheef groeiende gebitten.

En als je denkt dat het daarmee klaar is, heb je het mis. Dit is natuurlijk alleen maar een indicatie voor de gezondheid. Ook het vrouwelijk bekken bleek bijvoorbeeld smaller te zijn dan bij vorige generaties, waardoor de geboorte minder soepel verliep. Kinderen waren vatbaarder voor infecties omdat het immuunsysteem niet meer optimaal functioneerde. Vermoeidheid, niet-lekker-in-je-vel zitten, hoofdpijnen namen toe.

Waar de oude generaties geen enkel probleem hadden met de doorbloeding, kregen jongeren ineens last van hart- en vaatziekten. De hele generatie leek zwakker te worden – ongeveer tot het niveau waarop we ons nu nog bevinden. Jongeren trokken naar de steden om ander werk te vinden dan koeien hoeden of vissen. In de stad was het eten vaak nog slechter (aangezien blikvoeding als het nieuwe moderne handigheid werd gezien en goedkope ontbijtgranen de nieuwe norm werden).

 

Foundation

Price trok de conclusie dat het voedingspatroon van traditionele volkeren overal verschilde, maar dat er een aantal basiselementen waren die bij ieder volk terugkwamen. Omega-3 (uit vette vis of uit melk van gras-grazende koeien), vetoplosbare vitamines (A, D, E, K uit vlees, vis en noten), verzadigde vetten (jawel! Uit onder andere roomboter, dierlijk vet en kokosolie) zijn een paar van de voedingsstoffen die je ook in mijn blogs regelmatig voorbij ziet komen. Nu weet je waar ze vandaan komen.

Naar aanleiding van de ideeën van Weston Price is er een Weston A. Price Foundation opgericht (de afkorting WAPF die je her en der voorbij ziet vliegen), die zich inzet voor het verspreiden van deze en andere kennis over voeding. Ook in Nederland heeft deze stichting een tak met een aantal actieve mensen. Daar moet ik nog wel even iets over kwijt. Buiten dat ik het niet altijd 100% eens ben met de manier waarop informatie gebracht wordt (ik geloof bijvoorbeeld niet dat je gelijk acuut gevaar loopt als je een keer soja eet), is de WAPF-club in Nederland ook nogal verdeeld. Er is een groep mensen die zich WAPF noemen, maar die er van alles bijslepen waar Price zelf het nooit over gehad heeft. Big Farma, aardstralen en complottheorieën waar ik persoonlijk helemaal niets mee kan (reden voor mij om bijvoorbeeld het westonprice-forum volledig te vermijden). Beetje jammer dat je deze groep vrijwel als eerste tegenkomt als je naar WAPF-Nederland gaat zoeken. Niet dat het niet mag bestaan, maar wat mij betreft heeft het heel weinig te maken met de oorspronkelijke ideeën van Price, waar ik persoonlijk door werd aangetrokken.

 

Congres

Gelukkig is er ook een groep mensen die veel minder dogmatisch omgaat met de kennis van Price en anderen, die bereid zijn hun eigen onderzoek te doen en die Echt Heel Veel Weten over voeding en wat het voor je lichaam doet. En laat nu net die laatste groep het congres georganiseerd hebben… scheelt dat even: kun je daar ook weer zonder rare gevoelens naartoe. Dus. Wil je meer weten over:

  • voeding in oude maar vooral in moderne tijden
  • welke invloed voeding nog meer op je lichaam heeft
  • bijzondere producten met een hoge voedingswaarde
  • inspiratie om gezonder te gaan eten
  • én natuurlijk kennis over hoe je dat dan precies doet

Schrijf je dan snel in en kom 1 februari naar Driebergen. Sprekers zijn Sally Fallon (hoofd van de oorspronkelijke Weston A. Price Foundation en schrijfster van het boek Nourishing Traditions), Prof. Dr. Frits Muskiet (Hoogleraar klinische chemie en medische voedingskunde aan de Universiteit Groningen), David Wetzel van het bedrijf GreenPastures, dat traditionele visolie en vetzuurproducten maakt (waarvan je er een aantal in onze webshop vindt) en Jan Dirk van der Voort, een melkveehouder met een ontzettend interessante visie op de gezondheid van dieren (wist je bijvoorbeeld dat het voor de kwaliteit van de melk uitmaakt of koeien hun horens nog hebben?). En oh ja, je krijgt ook een heerlijke, WAPF-verantwoorde lunch aangeboden. Luxe hoor.

 

De vraag van vandaag:
Zie ik je daar?
Vertel het ons in de reacties!

Reageren? Gezellig!

Reacties (19)

  • Kim

    Ik ben zeer benieuwd naar de reden van kwalitatief betere melk bij koeien met horens.
    Bij onze bevriende buurman boer waarvan ik de melk drink hebben ze allemaal nog horens, dat komt niet veel meer voor.
    Zou het leuk vinden om te weten en aan hem te kunnen vertellen!!!

    Groetjes,

    Kim

    • De Groene Vrouw

      De horens fungeren als opslagplaats voor mineralen, zodat de koe in wat mindere jaren (veel regen, weinig gras etc) haar mineralenvoorraad kan aanvullen. Ook hebben koeien zonder horens minder stress (mits ze tenminste voldoende ruimte hebben), wat beter is voor de algehele gezondheid en dus ook voor de kwaliteit van de melk 😀

      Jan-Dirk en zijn vrouw hebben er vast ook nog wel iets over te zeggen: http://www.remeker.nl/

  • Hoi Nienke en Judith, ik vond het leuk jullie gisteren op het WP congres ontmoet te hebben! :) Ik was zelf vergeten mijn boeken van Sally Fallon mee te nemen :( maar mocht nog wel met haar op de foto gaan 😀 Haha

    Groetjes,
    Diana

  • Monique

    Hoi Nienke
    wat een verademing om dit te lezen……. jou stijl van schrijven! Heerlijk!
    Ik heb een vraag waar ik graag antwoord op zou willen: hoe zit het met (rauwe koe) melk en auto-immuun reacties? Volgens Terry Wahls (Tedx, Amerikaanse interniste + hoogleraar iets geneeskundigs) die zichzelf van MS heeft genezen ( in ieder geval bij zichzelf ervoor gezorgd dat haar klachten terugdraaiden!) is het vermijden van melk noodzakelijk. Zou dat ook voor rauwe gefermenteerde melk gelden? TW’s boek komt half maart uit maar mogelijk weet jij de connectie (of kan je het vragen aan Sally?) wiens boek ik nu ook dag in -dag uit lees en wiens recepten ik al een tijd toepas. ik voel me fitter, heerlijk. maar die melk….twijfel twijfel….
    alvast bedankt voor je reactie
    groeten
    Monique

    • De Groene Vrouw

      Tuurlijk, ik heb een direct lijntje met Sally 😉
      Eh, nee. Sorry. Het enige dat ik erover kan zeggen is dat als mensen bedoelen ‘stoppen met melk drinken’ (en alle wetenschappelijk onderzoek hierover), ze het dan hebben over doodgepasteuriseerde supermarktmelk. En dat kan ik alleen maar met ze eens zijn.

      Ik zou zeggen: kom zaterdag ook en vraag het Sally zelf. Lijkt me een prima plan 😀

      • Monique

        tis helaas niet mogelijk voor mij om het congres te bezoeken, het lijkt me wel erg interessant!
        Maar er komen vast verslagen…..
        TW lijkt alle dairy te bedoelen, maar goed ik ga op onderzoek uit en laat je weten als ik ” iets” relevants heb gevonden.
        Bedankt voor je reactie Nienke, fijne dag!
        Monique

  • Mooi artikel Nienke! Fijn dat je erbij bent!!

  • Ellen

    Ook ik ben erbij :). Heb me al een tijdje geleden ingeschreven. Ik ben ook blij met je opmerkingen over het forum, dacht dat het aan mij lag. 😛

  • René

    Al zou de lunch louter bestaan uit kaas van Jan Dirk van der Voort, dan zou dat voor mij al reden genoeg zijn om te gaan. Zonder gekheid, ik ben zeer geïnteresseerd en ben van de partij. Tip: bij twee of meer toegangsbewijzen betaal je 65 euro per ticket.

    • De Groene Vrouw

      Jaahahaha, helemaal gelijk! Als de lunch alleen uit de kaas van Jan Dirk zou bestaan zou ik twéé tickets kopen om meer te mogen eten!

  • Sandra

    Erg interessant! Daarom heb ik afgelopen week ook het boek van Weston Price bij de bieb besteld. Op het forum heb ik ook wat onderwerpen gelezen, maar ik haak toch echt af als er geschreven wordt dat men hun kinderen liever een frikandel laat eten dan rauwe bloemkool of paprika om maar een voorbeeld te noemen.

    • Inge

      dat zijn die oermensen hé die zeggen dat we vlees moeten eten en geen granen omdat onze genen daar nog niet aan aangepast zouden zijn. in de macrobiotiek is het net door vuur te gebruiken (waardoor we graan bv kunnen eten) dat we alles en onszelf hebben kunnen transformeren. tja. theorieën volop. zelf voelen dat is de boodschap. dat blijft gewoon een zoektocht. feit is dat we ver van de natuur zijn gaan staan en nog moeilijk kunnen voelen wat goed voor ons is. niks geloven, zelf ervaren. toch ?

  • Inge

    Interessant !

    Ik heb mij een lange tijd verdiept in macrobiotiek en daaraan gekoppeld enkele jaarreeksen oosterse diagnose. Ook daar leerden we kijken naar hoe je aan iemands lichaam kan zien wat die eet en wat die zou moeten eten om alles weer in balans te brengen.Daar gaan ze wel uit van een energetisch standpunt en geen analytisch, zoals wij gewend zijn. Essentie is dat je dagdagelijks hoofdvoedsel best bestaat uit de dingen die energetisch in het midden liggen : groenten, volle granen, bonen, zaden en pitten en extreem yang (vlees, harde kaas,ei, …) en extreem yin (suiker, alcohol, koffie, …) vermijd of weet hoe je dat terug in balans kan brengen na een exces. zeer boeiend om te zien hoe lichamen (gewassen, andere levensvormen) groeien naar gelang het soort energie dat die krijgt. of waar die op de aardbol groeit. bv het verschil in lichaam tussen een oostblokker (groot geblokt) en een japanner (klein) of een olifant (groot yin dier) en een knaagdier (klein yang dier). ik heb er veel van geleerd en draag het nog steeds met me mee. boeiend ookom je lichaam op die manier te leren kennen en voelen wat het nodig heeft. al kunnen we dat (ook ik) nog erg moeilijk.

  • Suuz

    Ik zou graag willen, maar hik tegen de prijs aan.

    • De Groene Vrouw

      Kan ik me voorstellen. 70 euro voor een dag vol lezingen, vier topsprekers én een verantwoorde lunch IS niet veel (maar ik kan me voorstellen dat het een bedrag is waar je even over moet nadenken). Er zijn zoveel symposia met veel minder interessante inhoud, waar je het dubbele voor betaalt (of waar je een reclamepraatje krijgt voor bedrijf X of Y in plaats van goede informatie)… het is het geld echt duidelijk waard. Dat ik dat wel even gezegd heb 😉

    • De Groene Vrouw

      Gezellig! 😀

  • Pingback:Wat je kunt leren van een dode tandarts | Nieuwe Aarde