Borstvoedingvoedingsstatus

Borstvoedingvoedingsstatus

borstvoedingvoedingsstatus

Vorige week barstte er een ruzie los tussen een bekende realfoodblogger en borstvoedingsbloggers. Alles daarover lees je in deel 1 van dit drieluik. Dit is deel 2, waarin ik je wil vertellen over de voedingsstatus van voedende moeders, en waarom die zo belangrijk is.

Aan het einde van deel 1 vertelde ik al dat de bekende borstvoedingsorganisaties en sites naar mijn mening te weinig aandacht leggen op het dieet van de moeder tijdens (de zwangerschap en) de borstvoedingsperiode. Maar waarom is dat dan zo belangrijk, en waar moet je op letten?

 

Geen speciaal dieet?

Wat me vooral opvalt, is het advies dat een voedende moeder ‘geen bijzondere voedingsadviezen nodig heeft’. Maar is dat wel zo? In de traditionele zin van het woord misschien wel – er is geen enkele reden om als voedende moeder ineens hele bijzondere dingen te gaan eten. ‘Gewoon gezond en gevarieerd eten’ is voldoende. En daar zit hem nu net de crux. Want de meeste vrouwen eten helemaal niet ‘gewoon gevarieerd en gezond’. De meeste vrouwen eten bar slecht (en ze hebben het vaak niet eens zelf in de gaten).

Een ‘normaal dieet’ in Nederland bestaat uit ‘s ochtends een bak cruesli met magere yoghurt, ‘s middags 4 volkoren boterhammen met margarine en kaas-pindakaas-worst-jam, en ‘s avonds aardappelen of pasta, een beetje groenten en een stuk  bio-industrie-vlees gebakken in Croma. Tussendoor een Verkade-koekje en met wat geluk een appel. Of een peer, voor de variatie.

Daar kun je geen kind op voeden. Daar kun je jezelf niet eens op voeden. Borstvoeding zit barstensvol voedingsstoffen – maar die moeten wel ergens vandaan komen. Als je altijd gezond hebt geleefd en je hebt voldoende voorraden – maar dat geldt simpelweg niet voor de meeste vrouwen. Dus als er in dit dieet geen ‘speciale’ dingen toevoegt (zoals, laten we zeggen, visolie, vitamine A of gezonde verzadigde vetten) gaat er iemand tekorten krijgen. En als dat je kind niet is, dan ben je het zelf wel.

 

Traditionele (borst)voeding

Wij zijn vaak geneigd om traditionele (oer)volkeren te beschouwen als lichtelijk achterlijk. Ze hadden immers geen iPad, geen koelkast en al helemaal geen wetenschappelijke onderzoeken. Wat wisten zij er nou van? Toch zit er vaak meer in de leefstijl van traditionele volkeren dan je denkt. Ze hadden immers geen iPad, en dus de tijd om hun eerste levensbehoeften op orde te krijgen. En geen wetenschappelijke onderzoeken – en dus vertrouwden ze noodgedwongen op waarneming. Waarnemingen waren noodzakelijk om te overleven, dus je kunt er als natuurvolk beter een beetje goed in zijn. Gevolg: je weet na een paar generaties prima wat werkt en wat niet werkt.

En welk natuurvolk je ook neemt: allemaal hadden ze speciale diëten voor hun vruchtbare en voedende vrouwen. Onze neiging om goed te willen zorgen voor een vruchtbare, zwangere of voedende vrouw is geen ouwewijvenbijgeloof maar pure noodzaak. De gezondheid van de moeder is essentieel voor de gezondheid van het kind – voor de rest van zijn leven. De natuurvolkeren hadden dit goed in de gaten, want hoewel ze naar onze maatstaven al extreem goed aten (al is het maar door de enorme variatie in hun dieet en het ontbreken van rotzooi), werden hun vrouwen toch nog op een speciaal dieet gezet.

Een dieet met voedingsmiddelen die zo belangrijk waren, dat de volkeren die er geen toegang toe hadden, bereid waren om lange reizen te ondernemen om ze toch te verkrijgen. Steppevolkeren reserveerden bloed, melk en orgaanvlees van grasgevoerde dieren voor hun vrouwen en stellen mochten pas trouwen na een aantal maanden op een speciaal dieet. Bergvolkeren ondernamen speciale expedities om fruit en zaden te kunnen ruilen tegen de gedroogde vissenkuit die de strandvolkeren in hun bezit hadden. Volkeren die vrijwel vegetarisch leefden, ondernamen jaarlijks speciale reizen naar zee om zich vol te stoppen met vis en schaaldieren. [1] In een tijd waarin het openbaar vervoer nog niet was uitgevonden, waren dit soort reizen een behoorlijke inspanning – je kunt je voorstellen hoe belangrijk ze het ‘speciale dieet’ vonden als ze er zo’n expeditie voor ondernamen.

[Even een noot: dat wil dus niet zeggen dat je alleen gezond borstvoeding kunt geven als je bloed en orgaanvlees en vissenkuit eet. Er zijn genoeg ‘gewone’ voedingsmiddelen die dezelfde voedingsstoffen aanleveren. Die moet je dan alleen wél eten.]

 

Bij ons

De voedingsstatus in de eerste vijf jaar (vanaf de conceptie) vormt de basis voor de bouw van het skelet, de organen en hersenen van een kind. De voedingsstatus van de moeder vormt de basis voor de voedingsstatus van het kind; de voedingsstoffen die de baby binnenkrijgt, moeten immers uit haar lichaam komen. Het lichaam van de moeder zal de baby altijd voorrang geven. Dat wil zeggen dat als er een beperkte voorraad voedingsstoffen is, er in de borstvoeding toch altijd zoveel mogelijk van aanwezig zal zijn. Voor het kind zijn die voedingsstoffen immers belangrijker dan voor de moeder zelf.

Maar op een gegeven moment is de koek natuurlijk op. Met onze Westerse diëten hebben we vaak al tekorten aan voedingsstoffen als vitamine D, magnesium, EPA/DHA en verzadigde vetten. Dat je lichaam er alles aan doet om de kwaliteit van de moedermelk zo goed mogelijk te houden, betekent niet dat dit een optimale situatie is. Het betekent dat je zelf tekorten krijgt.

Borstvoedingsorganisaties houden bij hoog en bij laag vol dat je niet moe wordt van het geven van borstvoeding – en dat klopt. In een normale, gezonde, goed-doorvoede situatie word je inderdaad niet moe van het geven van borstvoeding. Maar als je tekorten aan het kweken bent omdat je na het ‘afstaan’ van voedingsstoffen aan je baby zelf niet meer voldoende overhoudt – dan lijkt me dat een perfect recept voor een stevige portie ‘onverklaarbare’ vermoeidheid. Als dat niet erkend wordt, ga je vanzelf denken dat het tussen je oren zit – en dat is in de meeste gevallen onterecht.

 

Niet dramatisch, wel belangrijk

Vanuit de WAPF wordt één voorbeeld steeds aangehaald: dat van de veganistische moeder wiens borstgevoede baby overleed door een vitamine A-tekort. Ik moet eerlijk zeggen dat ik het veganistje-bashen van (sommige leden van) de WAPF nooit zo begrijp, maar dat komt misschien omdat ik zelf jarenlang vega geweest ben. De baby van deze moeder overleed natuurlijk niet omdat ze veganist was, maar omdat ze een dramatisch tekort had aan vitamine A in haar dieet. Dat had ook best gekund als ze geen veganist was, maar dat daargelaten.

Waar het om gaat is dat het dus wel degelijk van belang is dat de voedingsstatus van een voedende vrouw in orde is. Want ook al staat dit geval redelijk op zichzelf – tekorten waar je niet aan dood gaat zijn helaas (bij moeder én kind) aan de orde van de dag. Van die kleine tekorten, waar je niet zoveel van merkt – maar die wel kunnen zorgen dat je kind nét even wat minder stevige botten heeft, een nét iets minder brede kaaklijn (waardoor er een beugel in het verschiet ligt), of nét iets drukker en ongeconcentreerder is dan nodig. Of  dat je zelf nét iets vermoeider bent, nét iets meer vergeet dan voor je zwangerschap, of nét iets meer last hebt van je menstruatie dan eigenlijk de bedoeling is. Toch jammer. Vooral omdat het in veel gevallen te voorkomen / verhelpen is met een goede voedingsstatus.

 

Wat eet je dan?

Traditionele volkeren mochten dan de lekkerste stukjes orgaanvlees, het sappigste koeienbloed of de zachtste stukjes vissenkuit reserveren voor hun vruchtbare vrouwen – ik kan me voorstellen dat je daar als zwangere niet direct op zit te wachten. Wat kun je dan wel eten om je baby een goede start te geven, zonder er zelf tekorten bij op te lopen?

Die vraag is ingewikkelder dan je denkt – er zijn hele boeken over geschreven – en ik kan hem in dit blog niet al te uitgebreid voor je beantwoorden (Stukkie reclame: In het Cyclus- en Vruchtbaarheidspakket help ik je om al die voedingsmiddelen te ontdekken en te integreren in je dieet. Eet jezelf op weg naar gezonde baby’s 😀 )

De belangrijkste vuistregels zijn:

  • Eet vet (met name verzadigd vet uit de juiste bronnen)
  • Eet biologische dierlijke producten met vitamine A (betacaroteen uit groenten is waardevol, maar niet hetzelfde als vitamine A!), zoals lever.
  • Eet vis of gebruik visolie
  • Eet eieren > (bijna) elke dag 1-3 mag écht (als je wilt)
  • Drink water
  • Eet wateroplosbare vitaminen en mineralen (fruit, groenten) dagelijks, aangezien die nauwelijks worden opgeslagen

 

Conclusie

In een ideale situatie klopt het wat bv-organisaties zeggen: als je zelf een (écht!) goed dieet hebt en geen tekorten, hoef je niets te veranderen en geen ‘speciale’ voedingsmiddelen te eten als je borstvoeding geeft. Jammergenoeg is de situatie in 99% van de gevallen, verre van optimaal. Dan lopen dus zowel de moeder als het kind risico op tekorten. En ik vind dat dat erkend moet worden. Het is zonde om te doen alsof er niets aan de hand is – want dat is er wel. En juist daarom kun je redelijk gemakkelijk mensen helpen door goede voorlichting te geven. De laatste voorlichtingsactie van bv-organisaties is “Nachtvoedingen horen er gewoon bij“. Ik stem ervoor dat de volgende actie wordt: “Je baby verdient echte voeding – en jij ook.” Wat jullie?

Vrijdag het laatste deel in dit drieluik, over de zin en onzin van de ‘homemade formula’.

[1] Weston A. Price – Voeding en Fysieke Degeneratie

 

De vraag van vandaag:
Wat is jouw mening over voeding voor voedende moeders?
Vertel het ons in de reacties!

 

 

Reageren? Gezellig!

Reacties (29)

  • Angelique

    Mooi uitgebreid artikel. Leuk! Ik heb speciaal gezocht naar antroposofische kraamzorg. Zou iedereen moeten doen. ben ik erg tevreden over en ze help me perfect met o.a. de borstvoeding. En het gaat als vanzelf. Ik zit bij ria (http://riaskraamburo.nl/antroposofische-kraamzorg.php), maar er zijn er vast nog veel meer die dit aanbieden. aanrader! doen!

  • Christel Peters

    Zo, dit stuk had ik anderhalf jaar geleden moeten lezen. Geef nog steeds borstvoeding en het gaat alweer de goede kant op met een betere nachtrust, spirulina, heeeel veel groenten en nu ook ondersteuning van supplementen. Maar heb ook heel lang gedacht dat je niet perse extra nodig was omdat dat op alle sites staat, terwijl het eigenlijk heel logisch is als je er over nadenkt. Ik ben nu wel aan het afbouwen, maar ik hoop dat ik mij straks toch weer zo goed voel dat ik het nog een tijdje (in elk geval tot 2 jaar) kan doen. Ik heb 1 vraag, kan je L-glutamine poeder (100% pure glutamine) ook veilig nemen bij het geven van borstvoeding? Alvast bedankt!

  • Christel

    mijn zoontje kan niet tegen eieren, als ik eieren eet krijgt hij groene stoelgang en vreselijke buikkrampen. Wat kan je dan in de plaats eten? hij is al 5 maanden
    (hij kan ook niet tegen koemelk, tomaten en paprika overigens)

    • De Groene Vrouw

      Daarmee helpen we je graag verder in een FoodCoaching! :-)

  • Kim

    Hai Nienke,
    Ik ben weer eens wat eerder gelezen blogs aan het doorspitten. Meen het ooit gelezen te hebben bij je of je hebt t me verteld in tel consult. … Enfin ik kan t niet vinden.
    Wordt vit D doorgegeven via bv?
    Niet toch?

      • Esther

        Als je zelf extra vitamine D slikt, is het dan nog nodig om je kindje vitamine D druppels te geven? Bedankt voor alle interessante stukken die je deelt!

  • Joyce

    En ik maar balen dat ik niet afval van het borstvoeding geven. Is eigenlijk dus juist goed dat die laatste 5 kg nog even blijven hangen 😉 . Ik word in ieder geval niet leeggezogen. Ik ga alleen nog even kijken waar ik als vegetariër vit. A vandaan ga halen…

  • J

    Nienke,

    Ik kan hierbij hulp gebruiken, neem veel van de bekende goede producten maar moet nu bij sturen qua alles in juiste balans. Is het huk Hiervoor geschikt?

    Gr !

    • De Groene Vrouw

      Ja hoor! Ik heb vanaf half juni weer plek 😀

  • Pingback:Natuur | Eurolac!

  • Anneleen

    Bij de start van de borstvoeding had ik volgend voedingsadvies gekregen: geen melkproducten ivm koemelkeiwitten die in de borstvoeding zou terecht komen, over aangepaste voeding werd niets gezegd. 3,5 maand borstvoeding later begin ik verschillende kwaaltjes te hebben: schilferende handen, vermoeidheidsvlagen, ontilbare honger,… Tijd om mijn voeding wat aan te passen! Bedankt voor de verhelderende blog, hopelijk kan ik mijn voorraden opnieuw wat aanvullen zodat ik nog enkele maanden voort kan.

  • Anne

    Ik ben idd. Bij mijn 1e kind leegegzogen qua voedingsstoffen. Wist ik veel over darmflora, visolie e.d. 8 Maanden na de bevalling naar een orthomoleculair en bioresonantie therapeut geweest. Ik had een ernstige candida infectie, tarweintolerantie en lactoseintolerantie. Advies om pittig vitaminecomplex te slikken, visolie, l- glutamine en een compleet ander voedingspatroon. Na 2 weken merkte ik verschil bij mezelf maar ook aan mijn zoon (en de melk werd groen van alle extra groenten….). Zijn huid werd veel rustiger en nadat hij was onderzocht bleek hij een koemelkallergie en tarwe- gistintolerantie te hebben. Nu 3 jaar verder en zwanger van de 2e. Voor mijn zwangerschap was mijn voedingspatroon aangepast en ik slik nu ook pro-biotica, extra visolie, magnesium en neem tarwegras. Na de bevalling laat ik mij weer ‘doormeten’ zodat ik eerder weet hoe het met mijn voedingstoestand is en daardoor mijn 2e kraamtijd anders beleef. De vraag moet niet zijn of je extra voedingsstoffen je nodig hebt bij borstvoeding maar welke voedingsstoffen! Dieetadvies zou standaard in verzekeringspakket moeten zitten na bevalling en borstvoeding (maar dat is wel erg veel gevraagd….).

  • Gast

    goed punt hoor, maar deze voedingstips mogen ook nog wel wat concreter:

    – waar zitten die goede verzadigde vetten in?
    – en geldt dit voor zowel zwangeren als voedenden? voor zwangeren geldt toch juist dat je beperkt vitamine A (uit bv lever) mag eten?

    • De Groene Vrouw

      De reden dat het niet concreet is, is dat het voor iedereen verschillend is wat goede voedingsmiddelen zijn om te eten. Een deel kun je ook terugvinden met de zoekfunctie op het blog (zoek bv op verzadigde vetten of lees “Het Grote Overzicht van Olie en Vet”). Voor het persoonlijke advies ben je van harte welkom voor een consult, dan help ik je op weg met dingen die jij kunt en wilt eten om zo gezond mogelijk zwanger/voedend te zijn.

  • Isabelle

    Wordt ijzer ook via de borstvoeding doorgegeven? En kan ik door mn eigen ijzer inname te verhogen zorgen dat de hb van mn 10 maanden oude baby omhoog gaat? Vanwege een te laag hb (6,3).heeft ze nu ijzersuplementen voorgeschreven gekregen na ziekenhuisopname vanwege virale luchtweginfectie.

    • De Groene Vrouw

      Kan ik helaas niet zo zeggen, is afhankelijk van jullie persoonlijke situatie. Ik help je graag verder te denken in een kennismail of consult.

  • Wat een goede stuk! Ik vind ook dat er op dit punt echt te weinig, of eigenlijk geen, voorlichting wordt gegeven. Hopelijk lezen ze mee en pikken ze je idee op om een campagne over voeding te beginnen. :)

  • Nadine

    Helemaal goed! Ik zal jouw idee voor de campagne van Borstvoeding.com “Je baby verdient echte voeding – en jij ook.” in ieder geval neerleggen bij campagneleidster Fabien en bij Stefan. Wie weet… 😉 Groet, Nadine

  • Oh wat vind ik het fijn dat je bent gaan bloggen! Dat wilde ik even tegen je zeggen.

    • De Groene Vrouw

      😀 dank!

  • Jacqueline

    Fijne blog altijd weer. Kan het niet anders dan met je eens zijn natuurlijk. Mama’s mogen gewoon beter voor zichzelf zorgen! En laten zorgen! Maar in onze maatschappij lijkt dat óf iets anders in te houden dan wat er feitelijk mee bedoeld wordt óf een soort zonde te zijn……?

  • Ellen

    Die vaccins kunnen ook niet getest worden, want mensen en baby’s mogen niet als proefkonijnen worden gebruikt. Dus worden de vaccins “gewoon” in de markt gezet, en dan maar zien wat de uitwerkingen zijn. En als een baby, kind of volwassene een reactie krijgt na de vaccinatie, kan het daar nooit aan liggen, want dan was die persoon “toch al ziek/zwak/o.i.d”. Maar goed, dit is wellicht niet het juiste platform om mijn frustraties over vaccinaties te spuien, dus ik stop bij deze. Al kan ik wel een mooie link leggen: voeding is je medicijn, geen vaccinatie :-)

  • Nienke

    Ik ben als 20-jarige student nog lang niet aan kinderen toe, maar oh man, wat vind ik dit interessant! :)

  • Ierdwyfke

    Er vallen veel kwartjes op z’n plaats.
    Nu weet ik ook waarom ik de ene maand gruwelijk veel last heb van mijn menstruatie en de andere weer niet.
    Al valt het me wel op dat sinds ik meer vis eet ik meer last van mijn menstruatie heb dan anders.
    Ook de pre- en postnatale depressies/psychose zijn deels te danken aan voeding die mijn toch al overgevoelige darmen vernagelden, en deels genetica.
    Nu begrijp ik ook waarom ik tijdens mijn zwangerschappen alleen maar brood met kaas/honing/kiemgroente, zalm en groente verdroeg.
    Nu weet ik waarom ik zoveel moppers kreeg dat onze oudste te zwaar zou zijn. Ik moest maar wat minder flesvoeding geven was élke keer het advies. Ik gaf 100% borstvoeding … Naja… Slagroom. Als ik kolvde was mijn melk romig warm geel van kleur met een vetlaag van soms wel 1,5 cm. (Oudste was 10 dagen ‘te laat’ en woog 9,5 pond).
    Bij de jongste was het precies omgekeerd, wel hetzelfde voedingspatroon tijdens de zwangerschap (bij geboorte 8 pond) maar heel erg rommelig na de zwangerschap. Niet voldoende goede voeding (of ik vergat gewoon te eten) en de kleine groeide amper tot niet. Tot grote frustratie van het consultatie bureau omdat het mij bitter weinig deed. Ik wist waar het aan lag.
    Pas na 5 maanden had ik een redelijk evenwicht gevonden met de oudste, depressie en eten en toen kwam er ineens een stijgende lijn in zijn groei. Gevolg 10 maanden puur borstvoeding en toen was de kleine man echt klaar voor het vaste voedsel. Hij moest blijkbaar wat inhalen, hij weigerde al het vaste voedsel ook.

    Ik begrijp nu ook de beter het gerommel waar ik nu in zit.
    Ik ga even de ducktape van de mond van mijn innerlijke stem halen *schaam*

  • Esther Treurniet

    Ben het helemaal met je eens! Ik ben de hele tijd in de weer geweest met smoothies, extra fruit en groente bij voorkeur bio, zogenaamde super foods, extra multivitaminen, visolie, liters water. Ik was wel eens moe geweest,maar dat heb ik nooit willen toeschrijven aan borstvoeding. Als je moe bent kan dat ook liggen aan andere zaken, zoals antroposofen dat zeggen, ze zuigen je leeg! En daarom dingen doen die je etherkrachten voeden. Naar buiten of haken (die behoefte ook weer verklaard!). Geeft weer een hele andere wending aan het verhaal! 😉 het is jammer dat veel mensen je wazig aan zitten te kijken als je hierover begint

  • Ellen

    Ik heb dit helaas zelf ervaren. Ik werd letterlijk leeggezogen door de borstvoeding. Dit lag niet alleen aan mijn voeding, maar ook aan de zeer stressvolle bevalling en kraamtijd. Maar misschien was die met betere voeding wel minder stressvol geweest, wie zal het zeggen? Het is inderdaad belangrijk dat er meer op voeding gestuurd gaat worden, ook door borstvoedingsorganisaties. Goede voeding kan veel problemen voorkomen. Maar het is als zwangere vrouw (en buikbaby) niet eenvoudig om gezond te blijven, ook al eet je goed. Zojuist las ik een bericht dat in het buitenland zwangere vrouwen al volop gevaccineerd worden tegen kinkhoest, en dat dit in Nederland ook al geadviseerd wordt door het RIVM. Eet je mooi je verzadigde vetten, word je ingespoten met aluminium, formaldehyde, en weet ik het wat allemaal.

    • Ierdwyfke

      En dat te bedenken dat zo’n 70% (forgive me if I’m wrong) van de vaccinaties niet eens getest is op werkbaarheid.er word meestal maar een cocktailtje in elkaar geflanst.
      Zelfde met de Mexicaanse griep, waarvan achteraf bleek dat het hele vaccin niets deed.
      En dus was ik maar wat blij dat ik de jongens niet heb laten inenten.

      • Zwaantje

        Hallo groene vrouw,

        Heb je stukje met veel interesse zitten lezen, ik geloof je helemaal!
        Jammer dat dit te weinig belicht wordt bij borstvoedingscursussen.
        Nu vroeg ik mij het volgende af (ik zie namelijk ergens een verband in, maar weet niet of ik de goede richting op aan het denken ben).

        Ik heb na de geboorte van ons kindje een postnatale depressie gehad met daarbij veel warrigheid/vergeetachtigheid en ben er nog langzaam uit aan het opklimmen.
        Ik denk dat deze depressie grotendeels te maken heeft gehad met een vitamine/mineralentekort. Als kind en voor de zwangerschap heb ik altijd verre van gezond gegeten… :( Pas nu ben ik wakker geschud en probeer ik een bewuste mama te zijn.
        Ik heb de laatste weken steeds herhaaldelijk last van een verstopt melkkanaal in mijn borst, het zit steeds bijna tegen een borstontsteking aan.
        Ik heb gelezen dat het voedingssupplement Lethicine hierbij kan helpen, het maakt je melk dunner zodat de verstopping opgeheven wordt.
        Klopt het dat lethicine vooral in plantaardige onverzadigde vetten te vinden is?
        Ik zie het volgende verband:
        Ik denk dat ik een tekort heb aan die goede vetten, wat zich uitte in de postnatale depressie en in de steeds verstopte melkkanalen.
        Denk je dat ik dit verband zo voorzichtig kan leggen?
        Ben even heel benieuwd wat jij er als ervaringsdeskundige van zegt!