Brainhacking 2: kruiden & oliën voor als je nog even door moet

Brainhacking 2: kruiden & oliën voor als je nog even door moet

Nachtje_doorhalen

Ironisch genoeg lukte het niet om deze blogpost op tijd af te krijgen. Iets met hoofdpijn en dan verstandig genoeg zijn om gewoon je bed in te gaan. Maar met welke kruiden had ik het wel gered?

In deel 1 heb ik je laten zien wat voeding kan doen voor je ik-kan-nog-wel-even-door-modus. Soit, toegegeven: met voeding kun je de juiste voorwaarden scheppen, maar uiteindelijk duurt het gewoon een tijdje voordat je echte tekorten aangevuld hebt. Nu beginnen is leuk, maar met een tekort en iets dat NU af moet, heb je er vanavond vrij weinig aan. Kruiden en etherische oliën kunnen je op zo’n moment wél bij de les houden.

 

(On)verstandig

Nu zijn er een aantal kruiden die vaak genoemd worden om ‘energie op te wekken’, maar die daar eigenlijk niet geschikt voor zijn. Bijvoorbeeld omdat ze je wel energie geven, maar die uit je eigen (vaak toch al niet zo ruime) voorraad halen. Dus je denkt jezelf lekker even op te peppen, maar je pleegt eigenlijk roofbouw. Niet handig. Dit lijstje kun je in mijn optiek beter overslaan:

  • Guaraná (Paullinia cupana) wordt vaak genoemd als oppepper. En dat klopt: het zaadje bevat 2-5 x zoveel cafeïne als koffie. Niet zo’n goed idee dus, deze ‘upper’.
  • Ginseng (Koreaanse, Panax gingseng of Amerikaanse, Panax quinquefolius) is een typisch voorbeeld van een sigaar uit eigen doos. Deze plant maakt energie vrij door de bijnieren te stimuleren en het adrenaline/cortisolsysteem op te jagen. Hoewel dat in bepaalde gevallen nuttig kan zijn, raad ik aan om Ginseng alleen te gebruiken onder begeleiding van een fytotherapeut of deskundige.
  • Maté (Ilex paraguarensis) heeft eveneens een flinke dot cafeïne, en daarnaast nog theobromine (het stimulerende stofje dat we ook in cacao vinden). Geen wonder dat we het lekker vinden en dat traditionele stammen in Zuid-Amerika er dol op waren – maar niet alles wat je van ver haalt, is ook goed voor je.
  • Fucus (Blaaswier, Fucus vesiculosus) wordt ingezet als thuismiddel om de schildklier te ‘reguleren’. Dat is echter een misverstand: het is geen regulator maar een stimulator, onder andere door het aanwezige jodium. En ja, van een opgejaagde schilklier krijg je meer energie – maar ik hoef je vast niet uit te leggen dat het een stom plan is om je schildklier een schop te geven als er niets mee aan de hand is.
  • Ephedra (Zeedruif, Ma Huang; Ephedra sinica) was in de jaren ’90 een populaire smart drug in de partyscene. Het werkzame bestanddeel ephedrine lijkt op ons eigen adrenaline; het kruid stimuleert de bloedsomloop maar doet dat wat te sterk. Na berichten over hartaanvallen na het gebruik van Ephedra, is het kruid vanaf 2004 in Nederland verboden. Het is nog wel te krijgen bij je plaatselijke smart dealer, maar waarom zou je.

Begrijp me niet verkeerd: al deze kruiden hebben een tijd en een plaats in de kruidengeneeskunde – dat is alleen niet als zelfmedicatie-pepmiddel voor vermoeide werkers.

 

Om wakker te blijven

Toch zijn er wel natuurlijke middelen die je helpen wakker te blijven. Ik ben het levend bewijs: ik typ dit stukje op de high van een late afternoon zonnebanksessie. Maar dat is valsspelen, want daglicht remt de afname van cortisol. Die piekt van nature in de ochtend en neemt gedurende de dag af. Na zonsondergang krijg je snel minder cortisol zodat je kunt gaan slapen; wat ook de reden is dat veel mensen meer slaap nodig hebben in de winter (dat, plus dat idiote idee van een zomer- en wintertijd). Affijn – een late zonnebank en kunstlicht zijn effectieve, maar niet zulke nette middelen om een avondje door te duwen. De volgende kruiden wel:

  • Pepermunt (Mentha X Piperita) als etherische olie in een aromalampje of als thee van het kruid, werkt Pepermunt zowel opwekkend als ‘verhelderend’; het helpt om alles op een rijtje te zetten en je gedachten te ordenen. Dat is een lastig begrip om wetenschappelijk te testen natuurlijk, maar in de volksgeneeskunde wordt het al eeuwen op die manier gebruikt (denk ook aan het ‘Pepermuntje na de preek’) en in dit soort tradities schuilt vaak meer waarheid dan je denkt.
  • Siberische ginseng (Eleutherococcus senticosus) deelt een naam, maar geen familieband met de andere Ginsengtypes en heeft ook een heel andere werking. Deze plant is een adaptogeen, wat wil zeggen dat het je lichaam helpt om zich aan te passen aan ongunstige omstandigheden (zoals stress). In tegenstelling tot sommige andere adaptogenen (zoals Haver) is het niet zozeer rustgevend als wel opwekkend – terwijl het wel kalmerend is voor de psyche. Het is vooral handig als ondersteuning in situaties die wat langer duren, zoals een examenperiode, maar je kunt ook na een dag al de stimulerende effecten ervaren.
  • Rozemarijn (Rosmarinus officinalis), met name de etherische olie in een aromalampje of spray helpt je wakker en fris te blijven. Ook wordt Rozemarijn geassocieerd met een beter geheugen. Dat komt deels omdat het de doorbloeding stimuleert (ook naar de haarvaten richting de hersenen), maar ook omdat geur een sterke functie heeft in het geheugen. De kans is groot dat het met veel geuren lukt, maar het verhaal gaat dat als je tijdens het leren ruikt aan Rozemarijn, en dan tijdens je examen weer, de geleerde materie vanzelf in je hoofd terugkomt. Hoe dan ook, kwaad kan het niet.

 

Om je beter te concentreren

Soms is het niet het wakker blijven dat een probleem is, maar het concentreren. Deze kruiden helpen je om beter te focussen:

  • Fluweelboon (Kapikachu, Mucuna pruriens) zijn zaden van een tropische plant, die veel levodopa (L-dopa) bevatten. Dit is een voorloper van de neurotransmitter dopamine, die onder andere je besluitvaardigheid positief beïnvloedt. Handig dus als je snel beslissingen moet nemen over welke gegevens je wel of niet in je verslag wilt zetten. Overigens wordt dopamine ook als sexueel stimulerende stof gezien, dus als je je nog afvraagt wat je na het afronden van je werk met al die extra energie moet…
    Verder handig om te weten: Fluweelboon verlaagt gelijktijdig je prolactine-gehalte, wat helpt om je ‘wakker’ te houden – maar wat natuurlijk niet handig is als je nog borstvoeding geeft.
  • Brahmi (Bacopa monierii) wordt in de Ayurveda veel gebruikt als onderdeel van kruidenmixen om de concentratie te verbeteren. Ook los heeft het zijn waarde; het effect ervan neemt toe naarmate je het langer gebruikt, maar je kunt ook direct al beter focussen na een paar kopjes Brahmi-thee (of een paar capsules). Het ondersteunt de cognitieve functies en het leervermogen; ideaal dus voor een avondje lekker leren of heel geconcentreerd schrijven.
  • Heilige basilicum (Tulsi, Tulasi, Ocimum sanctum of O. tenuiflorum) stimuleert de doorbloeding richting de hersenen en stimuleert de cognitieve functie – dus een beter vermogen om informatie op te nemen, te verwerken en te begrijpen. Ook wordt het van oudsher gebruikt in meditatie- en gebedsrituelen, vanwege de sterke werking op concentratie en focus. Handig bij het mediteren, maar natuurlijk ook gewoon plat Westers bij het afmaken van je scriptie.

Ziezo. Met deze kruiden kun je een avondje (of een paar avondjes) door. Zoals gewoonlijk gelden de volgende regels bij kruidengebruik:

  • De besproken kruiden zijn veilig voor gezonde mensen die geen medicatie gebruiken of nodig hebben; neem je medicatie of heb je een (chronische) aandoening, neem dan eerst contact op met je fytotherapeut voor deskundig advies voordat je kruiden gaat gebruiken
  • Gebruik alleen kruiden en etherische olie van een goede kwaliteit en een vertrouwd merk
  • Gebruik de kruiden volgens de dosering op de verpakking; die is afgestemd op de inhoud per capsule/druppel/gram.

 

Recepten

Tot slot nog een paar recepten:

Nog-even-dit-afmaken-thee

  • 2 theelepels Pepermunt
  • 2 theelepels Citroenverbena
  • 1 theelepel Rozemarijn
  • 0,5 theelepel Kruidnagel
  • 1 kaneelstokje
  • 1 liter water

Dit-moet-morgen-echt-af-thee

  • 1 eetlepel Brahmi
  • 1 theelepel Tulsi
  • 0,5 theelepel Kruidnagel
  • 1 theelepel citroenschil
  • 1 liter water

Morgen-examen-aromamix (aromalampje)

  • 2 druppels Pepermunt
  • 2 druppels Rozemarijn
  • 2 druppels Olibanum
  • 3 druppels Tulsi
  • 3 druppels Mandarijn

Volgende keer hebben we het over brainhack-oefeningen die je kunt doen om gefocust te blijven.

De vraag van vandaag:
Welke kruiden of oliën gebruik jij als je echt nog iets moet schrijven, leren of afmaken? Vertel het ons in de reacties!

Reageren? Gezellig!

Reacties (16)

  • Ilonka

    Ik doe op werkdagen 2 druppels peppermint en 2 druppels Lemon in mijn diffuser. Sinds ik dat doe heb ik veel meer energie en ben ik veel productiever.
    De kwaliteit van oliën is trouwens wel heel belangrijk. Ik gebruik alleen oliën van young living essentials oils.

  • Stella

    De Adaptonyl van Bonusan bevat:
    • Chinese ginseng steunt mentale processen in stresssituaties
    • Met Siberische en Amerikaanse ginseng
    • Ginkgo biloba, rhodiola, schizandra en ashwagandha
    Alse de Chinese ginseng gelijk staat aan de Koreaanse, dan is deze Adaptonyl misschien niet geschikt voor chronische situaties.

  • Stella

    Adaptonyl van Bonusan bevat
    • Chinese ginseng steunt mentale processen in stresssituaties
    • Met Siberische en Amerikaanse ginseng
    • Ginkgo biloba, rhodiola, schizandra en ashwagandha
    Misschien is de Chinese ginseng hetzelfde als de Koreaanse.
    Is deze combinatie nu wel of niet goed voor chronische situaties?

    • De Groene Vrouw

      Nee, ik zou dat zeker niet chronisch inzetten zonder overleg met een deskundige om te kijken of het bij je situatie en lichaam past.

      • Stella

        Is er een direct-te-koop alternatief om de bijnierfunctie te versterken? Dat is waarvoor ik het voorgeschreven kreeg van een orthomoleculair arts, 2-3 jaar jaar geleden..Rhodiola waar Cyril het ook over heeft, wordt of werd wel vrij algemeen voorgeschreven door het Vermoeidheidcentrum Lelystand. Kan niet meer nazien of ze het nog aanbieden, want ze mogen geen zelfzorgmiddelen meer doorverkopen.

        • De Groene Vrouw

          Nee. Want je kunt niet zomaar aan je bijnieren gaan sleutelen. Dat soort dingen doe je in overleg met een kundige therapeut of specialist die weet wat hij/zij aan het doen is, niet op eigen houtje 😉

        • Stella

          Nog één vraag hierover: dat gewoon weer bij de orthomologische gewone arts of moet het toch via een specialist. Ik vraag me wel af hoeveel de reguliere specialisten weten van fytotherapie.

  • Linda Rikkers

    o jee, dus overnight oats is eigenlijk niet zo handig om mee op te starten? Dat stond ook al in het boek Bijnieruitputting…. maar waar wordt je dan wel actief van? (behalve koffie en Ginseng…) Ja ik weet het, je noemt een rij… maar ik bedoel eten.

    En waar koop je de kruiden? Mijn kruiden en specerijen koop ik vnl bij de groene winkel, maar veel van de genoemde kruiden hebben ze niet. (meelezerstips ook welkom!) De dit-moet-morgen-echt-af thee klinkt heerlijk :)

  • Hannie Bindels

    Een rozemarijnbad van Weleda doet echt wonderen.

    • Rolf

      Woonde je als kind in de Julianastraat te Kerkrade?

  • Cyril

    Dag groene vrouw, leuk stukje weer!
    Ik mis Rhodiola rosea nog in dit verhaal, dat kan toch ook een krachtig middel zijn om nog even door te kunnen? Het werkt bij mij iig als een tierelier tegen vermoeidheid :)

    • De Groene Vrouw

      Ja, werkt het bij jou ook accuut? In mijn systeem zit het meer als chronische ondersteuner. Hoewel ik er zelf niet goed tegen kan, misschien komt het daardoor dat ik het er niet bij heb gezet 😉

  • Piet Hein

    De verwarming net iets lager zodat het frisser wordt in de kamer. Echt hoor, helpt uitstekend hoe gek het ook klinkt.

  • Renate

    Ook te gebruiken voor voedende vrouwen?
    Binnenkort weer aan het werk en kan wel wat focus gebruiken.

    • De Groene Vrouw

      Dat staat er toch bij? 😉