Butter! Oh glorious food!

Butter! Oh glorious food!

boter

Aaah, de lente. Fluitende vogels, vrolijk gekleurde bloemen, de eerste warme zonnestralen. En grasboter. Een luxe die we in Nederland nu eenmaal niet het hele jaar door hebben, omdat de meeste koeien in de winter op stal staan en bijgevoerd worden. Groot inkopen dus. En wat doe je dan met al die luxurious nomnom? Ik heb nog wel wat ideetjes…

Goed, grasboter dus. Maar waarom eigenlijk?

Grasboter is honderdmiljoen gezonder dan boter van maïs-en-soja-koeien. Ten eerste omdat die koeien zélf gezonder zijn. Iedere kleuter weet het: een koe eet gras (en kruiden). Maar in het echt eten veel koeien helemaal geen gras; ze krijgen een groot deel van het jaar krachtvoer (maïs, soja, granen, voederbiet). Dat eten ze van nature niet. De koe wordt dus ongezonder, want ze krijgt een dieet dat niet bij haar lijf past.

[Echte agrariërs gaan hier op de bres, want ‘ze moet wel krachtvoer krijgen om 10.000 liter per jaar te produceren – dat is topsport en dat redt ze niet op alleen gras’. Dat klopt, maar die 10.000 liter is dan ook simpelweg niet natuurlijk. Ze redt het niet op het dieet dat ze van nature eet… dat zou een belangrijke aanwijzing moeten zijn dat er iets niet klopt, en geen tegenargument.] Een gezonde koe maakt gezondere melk, dat is logisch.

Ten tweedezijn de verhoudingen van vetzuren gezonder in grasboter. Een koe die gras eet maakt melk met meer omega-3-vetzuren. Vlees en melk van grasgevoerde koeien waren in traditionele gemeenschappen zelfs de belangrijkste bron van deze vetzuren (die normaal gesproken veel voorkomen in vis en zeevoedsel). Maïs en soja bevatten veel Omega-6-vetzuren, en melk van koeien die maïs en soja krijgen bevat dus ook meer Omega-6. Jammer, want daar krijgen we al veel te veel van binnen en het overschot wordt omgezet in stoffen die ontstekingen kunnen veroorzaken in ons lichaam (pro-inflammatoire cytokinen). Omega-3-vetzuren gaan die ontstekingen juist tegen.

Ten derde bevat boter veel gezonde verzadigde vetten, korte- en middellange keten vetzuren en geconjugeerd linolzuur (een Omega-6-linolzuur dat, in tegenstelling tot het gewone linolzuur uit zonnebloemolie, wél gezond is). Ik ga er nog wel eens dieper op in. Maar dus gezond. En boter van grasgevoerde koeien bevat veel vetoplosbare vitaminen, met name vitaminen A, D, en K. Deze spelen een belangrijke rol in de opbouw van botten en tanden, een gezond functionerende lever en een gezond hormoonsysteem.

Het allergezondst is Sauerrahmbutter. Dat is boter van zure melk. Maar die hebben we in Nederland eigenlijk nauwelijks. Dus ‘gewone’ boter van grasgevoerde koeien is min of meer het beste wat we hier kunnen krijgen.

De Keuringsdienst van Waarden ontdekte dat in de lente en zomer bijna alle boter grasboter is. Staat het niet op je pakje, dan kun je grasboter herkennen aan dat het zachter is (ook uit de koelkast) en geler dan winter-soja-gevoerde-koeien-boter. Hoe zachter en geler, hoe beter.

 

Boterberg

Als het ook maar een beetje in de aanbieding is, sla ik dus groot in. Boter kun je bovendien prima bewaren in de koelkast of vriezer, dus geen enkel probleem om het voor de herfst en winter alvast op voorraad te hebben. En wat doe je dan met al die boter? Je maakt er lekkere dingen van natuurlijk!

Aardbeienboter
Dit heerlijke goedje doet het prima als broodbeleg. Kinderen zijn er dol op en je hebt geen ander beleg meer nodig. Toedeledoki, Nutella! Ook als binnenbekleding van een taart kun je aardbeienboter heel goed gebruiken.

Je neemt:

  • Een pakje boter
  • Een halve bak aardbeien
  • Honing naar smaak

Je doet:

  • Hak de aardbeien in de food processor
  • Zet de boter op de verwarming zodat die zo’n beetje smelt
  • Doe de aardbeien en de honing erbij en dan terug in de foodprocessor
  • Mixen tot je een romig geheel hebt

Of het helemaal goed lukt is ook afhankelijk van het vochtgehalte van de aardbeien. Bij stevige kleintjes kun je misschien wel een heel bakje verwerken, bij grote sappige iets minder. De boter is door het hogere vochtgehalte niet zo lang houdbaar: ongeveer een week in de koelkast. Maar hij komt wel op voor die tijd hoor!

Daslookboter
Daslook is een beschermd plantje dat je niet mag plukken, maar gelukkig wel heel goed zelf kunt kweken. Familie van de knoflook, dus een heerlijk subtiele smaak.

Je doet:

  • Hak een bosje (5-10 bladen) Daslook aan mootjes
  • Meng het door een pakje zachte boter
  • Meng er wat zout naar smaak door
  • en groene peper, want dat is lekker
  • Pak het in een folie en leg het een nacht in de koelkast

Daslookboter is ook ongeveer een week, of in de koelkast iets langer, houdbaar. Ingevroren natuurlijk nog veel langer! Dit geintje kun je trouwens ook uithalen met Koriander, Lavas, Bieslook, Salie, Thijm, Rozemarijn, of welke combinatie dan ook.

Citroenkruidenboter
Een frisse boter die het goed doet als aanvulling op cake, taarten en scones.

Je neemt:

  • Een pakje zachte boter
  • Een biologische citroen
  • Een paar takjes Citroenmelisse en Citroenverbena
  • Eventueel nog wat Vanille, Roos of Lavendel
  • Honing naar smaak

Je doet:

  • Zet de boter weer op de verwarming zodat hij (bijna) smelt
  • Voeg er citroenrasp en citroenpulp (niet het sap) aan toe
  • Voeg de fijngesneden kruiden en de honing toe
  • In de blender

Als je slim bent maak je dit recept minstens keer 5 en vries je het in porties in. Onverwacht bezoek? Een paar scones met deze heerlijke boter, en je hebt een instant feestje.

 

De vraag van vandaag:
Wat is jouw favoriete boterrecept?
Vertel het ons in de reacties!

 

 

 

 

Reageren? Gezellig!

Reacties (27)

  • Pingback:Bouw een gezonde baby: vetten | Mama Naturelli

  • Margriet

    Heerlijk dat er weer boter en vet gegeten mag worden! Het is nog lekker ook. Ik maak het altijd zelf. Gewoon rauwe melk ‘n nachtje in de koelkast zetten, volgende morgen afromen. Direkt in een schone jampot doen met ‘n scheut echte karnemelk. Deksel erop en gewoon een dag op het aanrecht laten rijpen. Volgende dag is het een beetje zurig. Dan rustig het jampotje schudden (deksel goed vast draaien) en ja het duurt even maar op een gegeven moment merk je dat het dunner klotst. Dan zie je ook de boter erop drijven. In een zeef gieten en voorzichtig afspoelen onder de koude kraan. Klaar!

    • Margriet

      O, en koeien eten géén soja! Het wordt wel zo genoemd maar het is het restprodukt van de soja die mensen gebruiken. Dus alleen de stengels en de bladeren en wat er verder overblijft. Gelukkig maar dat koeien dat eten anders zouden veel produkten met soja voor ons véél duurder zijn!!

  • Evelien

    Op zoek naar het antwoord op de vraag ‘is (campina) grasboter nu echt van grasgevoerde koeien of word ik gewoon belazerd’, kwam ik uit bij dit wat oudere blog. Iemand die intussen al wat meer duidelijkheid kan geven? Want waarom is deze boter zo lekker zacht, wordt hier ook mee ‘gerommeld’ als de melk gewone reguliere melk is?

    • De Groene Vrouw

      Hoe moeten wij dat nu weten 😉 Tenzij er toevallig een lezer bij Campina werkt…
      In principe is grasboter zachtere boter dan niet-gras-boter. Dus tot zover klopt het.
      Op de vraag of het misschien ‘gewone, maar mee-gerommelde-boter’ is, kun je misschien beter de Keuringsdienst van Waarden af sturen.

  • Interessant artikel. Grasgevoerde koeien zijn inderdaad veel gezonder. Wij houden Schotse Hooglanders 100% grasgevoerd. Dus helemaal geen krachtvoer / mais. Dat kan omdat dit ras het jaar rond buiten kan lopen en door goed te sturen in hoeveelheid beschikbaar gras. Helaas zijn de meeste termen onbeschermd zodat ze op meerdere manieren uitgelegd mogen worden. De consument weet meestal niet hoe het werkt, dus misleiding ligt op de loer. Grasboter lijkt me boter van koeien die in de wei lopen. Die krijgen vrijwel altijd krachtvoer bijgevoerd (graan en soja) en mais, zowel in de reguliere als in de biologische sector. En zowel ‘s zomers als ‘s winters. ‘s Zomers wordt het krachtvoer en mais aangevuld met gras, ‘s winters aangevuld met kuil of hooi (beide gedroogd gras).
    Vers gras geeft de betere vetzuursamenstelling waardoor de populairteit van grasgevoerd vlees en grasboter stijgt.
    Voor vleeskoeien geldt dat over het algemeen dat stieren binnen op stal worden afgemest op een ransoen van alleen krachtvoer en mais. Het zogenaamde graangevoerde vlees (grainfed) is een stuk ongezonder en minder duurzaam dan 100% grasgevoerd vlees.
    Misschien geeft dit wat duidelijkheid?

  • Evelyn Loose

    Na je blogs te hebben gelezen over melk en boter, vroeg ik me iets af.
    Is karneboter hetzelfde als die zureroomboter waar je over spreekt? Wat is het verschil? Bij ons in de supermarkt is er biologische karneboter te vinden. Gepasteuriseerd, dus minder interessant voor de gezondheid veronderstel ik?
    Hoe zit het dan met room van gepasteuriseerde melk? Via WAPF wordt er vermeld dat room wel mag gepasteuriseerd zijn. Heb jij daar meer info over?

    Alvast bedankt! Ik ben aan het proberen alles op een rijtje te krijgen, dus alle info is welkom :)

    • De Groene Vrouw

      Ik ken karneboter niet, maar het klinkt als zure boter inderdaad: karnemelk ontstond vroeger als bijproduct van het boter-karnen. Tegenwoordig wordt het ‘kunstmatig’ gemaakt door melk aan te zuren, maar karneboter klinkt dus als gefermenteerde melk die gekarnd is tot zure boter. Even navragen bij de fabrikant?

  • Martijn Goossens

    Boter is ook heel lang te bewaren door hem te klaren (ghee ervan te maken).
    Je houdt dan alleen het melkvet over. Daarin kun je heel goed bakken en braden (erg gezond!).

    Klaren doe je heel makkelijk, volg de link of “google”het even.
    http://tipsvanbetje.wordpress.com/2013/02/23/boter-klaren-voor-vrekken/

    Ik ga binnekort in duitslang in ieder geval de zure melk boter (aldi nord) halen en de kerry gold!

    Bedankt voor de tips!

  • Alianne

    In de kantine op ons werk is geen roomboter meer te koop, want dat is ongezond!!! Dus heb ik nu maar zelf een doosje met wat roomboter bij me, want om al die cholesterolverlagende medicijnen slikkende en light-frisdrank drinkende collega’s te gaan vertellen dat ze het bij het verkeerde eind hebben, is onbegonnen werk.

    • De Groene Vrouw

      Vreselijk. Hier gaat het dus heen met de wereld… het mag duidelijk zijn dat ik ook fel tegenstander ben van de vettax 😉

  • Rebekka

    Mooi stuk, j’adore boter. Maarre, heb jij in het aardbeienseizoen de verwarming nog aan? 😉

    • De Groene Vrouw

      Nou, ik weet niet hoe het bij jou is, maar hier was het tot vorige week gewoon nog KOUD. En er waren al wel aardbeien. Maar ik gebruik ook veel diepvriesaardbeien. En anders zet je hde boter toch achter het raam in de zon? Zelfde effect…

  • Oker

    Maar maar maar… hoe heet die boter dan? Gewoon Biologische grasboter, te koop in de supermarkt? Want dan weet ik een beetje waar ik op moet zoeken. Bepaalde merken?

    • De Groene Vrouw

      Nou, ik ben er dus zelf ook niet helemaal over uit wat nu de ‘beste’ boter is. Biologische grasboter is in principe prima. Van gewone biologische roomboter weet je ook niet zeker of de koeien nu zijn bijgevoerd met (biologische) mais en soja…

      Meestal doe ik zelf een beetje wat uitkomt. Als er een aanbieding is van reguliere grasboter ben ik echt niet te beroerd om die in te slaan. Als we een financiële meevaller hebben wordt het Demeter grasboter, enzovoort enzoverder 😉

  • Eva

    Gewoon een verse boterham met HEEL DIK roomboter en verder niks! Jummie!

  • Ellen

    Vermoeiend hoor, dat je zo slecht kunt vertrouwen op hoe voedsel bereid wordt :-( Als nu zelfs grasboter al bijgekleurd wordt… Ik koop wel altijd de bio-grasboter, en wissel af met sauerrahmbutter. Mijn vriend heeft wat kennis van de agrarische sector, en het wisselt volgens hem per boer hoeveel de koeien waarvan te eten krijgen. Het krachtvoer is momenteel erg duur, dus ze proberen zoveel mogelijk gras te geven. Ben benieuwd of jij er uiteindelijk nog meer over kunt vinden. (Leuk detail: mijn vriend kent een boer die waterbedden voor de koeien heeft geplaatst in de stal. Vraag me af wat daar nu het nut van is).

    • De Groene Vrouw

      Dat zijn dan in elk geval heule relaxete koeien *lol*

  • Ellen

    Ik vraag me nu opeens af hoe het zit met grasboter in de winter. Wordt dat in de zomer gemaakt en in de winter verkocht? Want ik kan het hele jaar door grasboter kopen.

    • De Groene Vrouw

      Ja, in principe kan boter ingevroren bewaard worden. Ik kom hier geen grasboter tegen in de winter, maar ik zoek er op dat moment ook niet naar. In Duitsland heb je Kerrygold butter, dat is grasgevoerde boter uit Ierland; die wordt ook het hele jaar door verkocht. Het zou me niet verbazen als koeien op kuilgras melk/boter maken die ook nog steeds grasboter mag heten. Heel eerlijk gezegd zou het me niet eens verbazen als ‘grasboter’ betekent dat ze een minimaal % gras hebben gegeten. Dus niet 100% gras maar een beetje gras en een beetje brok?

      Biologische grasboter is natuurlijk het mooiste…

      • De Groene Vrouw

        Ik ben er nog even op door gaan zoeken en kom heel veel verschillende verhalen tegen.

        Hier staat dat grasboter inderdaad wordt ingevroren voor gebruik in de winter.
        Maar ook dat (gras)boter weleens wordt bijgekleurd met caroteen:
        http://www.svhwarenkennis.nl/Product.aspx?Id=Grasboter
        Als dat waar is, kun je er dus niet meer op vertrouwen dat een mooie gele boter ook écht goede grasboter is :-(

        Modderbaard kent iemand in de veesector, die beweert dat melkkoeien altijd alleen maar gras eten.
        http://www.modderbaard.nl/voeding/vet-genaaid/
        Aangezien ik zelf op mijn opleiding boeren heb horen beweren dat een koe niet voldoende kan produceren op alleen gras,
        weet ik niet zeker of ik dat geloof…

        Nog geen informatie over of grasboter ook echt alleen van 100% grasgevoerde koeien komt.
        Het laatste woord is er nog niet over gezegd, dat is duidelijk 😉

        • Saskia

          Vorige week was ik op deze boerderij (http://www.boerderij-betuwe.nl/pagina1b.html). Deze koeien lopen veel buiten, eten veel gras, maar ook ander voer. De boer zei dat hun melk ‘grasmelk’ genoemd mag worden. Als de koeien x maanden y uur per dag buiten lopen, mogen het graskoeien genoemd worden. De precieze getallen weet ik niet meer, maar je zou daar eens kunnen informeren.
          Koeien die alleen gras eten, zijn er niet veel. Hier wel: http://www.veldenbeek.nl

  • Janet

    Bagna-cauda boter (niet vegetarisch)
    1 blikje ansjovis van 50 gram
    200 gr grasboter
    4 partjes zongedroogde tomaat op olie
    4 tenen knoflook
    zwarte peper
    Ansjovis, knoflook tenen en de zongedroogde tomaat in de keukenmachine tot een pasta maken. Door de zachte grasboter roeren en op smaak brengen met peper.

  • Pingback:Butter! Oh glorious food! | Nieuwe Aarde