Die Zes Maanden

Die Zes Maanden

babyfood

Ik raakte weer eens verzeild in een discussie over het bijvoeden. Want moet je daar nu echt mee wachten tot zes maanden, ook als je het idee hebt dat je kindje er met 3,5 maand écht al aan toe is?
Ik merkte dat ik er moe van werd de verschillende punten die al zo vaak voorbij zijn gekomen, nog een keer op te schrijven als losse argumenten. Dus doe ik dat hier als volledig artikel zodat ik voortaan daarnaar kan verwijzen of desnoods uit kan kopiëren. Ook al doet de S van mijn toetsenbord moeilijk dus zal er af en toe ééntje missen al ik snel aan het typen ben. Weet je dat vast 😉

[Edit 13/10/2017: de wetenschappelijke achtergrond van dit artikel vind je in een aparte blogpost, namelijk deze:
Darmrijping & De eerste hapjes]

Even zien. Eerst een belangrijke mededeling: ik schrijf dit niet vanuit het idee dat ik graag gelijk wil hebben of om moeders die eerder dan 6 maanden zijn gaan bijvoeden, te veroordelen. Ik bekijk het puur vanuit de lichamelijke kant van de (ontwikkeling van de) baby. Ik heb er wel een mening over, maar ik wil het oordeel er graag buiten laten.

Waarom dus pas met 6 maanden bijvoeden, en niet alvast met 4? Laten we beginnen met een aanname, namelijk dat het kindje in de eerste plaats borstvoeding krijgt. Omdat dit de meest natuurlijke voeding is voor een kind, en fysiologisch gezien ook de beste. En het legt makkelijker uit. >>Aanvulling: ik kreeg veel vragen over het wachten met bijvoeding als je flesvoeding geeft. Dus schreef ik daar ook een blogpost over. You’re welcome :-) <<

 

Ontstaan darmflora

Een baby in de baarmoeder heeft een steriele darm; de darmflora ontstaat pas op het moment van de geboorte (meer daarover vind je hier) en ontwikkelt zich in de eerste twee levensjaren. Bij de geboorte is een babydarm lek. Dat moet ook, want omdat er nog geen functionele darmflora aanwezig is, wordt voedsel nauwelijks verteerd. De darm is er dus op gebouwd relatief grote brokken voedingsstoffen door te laten, zodat het kind de juiste voedingsstoffen én immuunstoffen binnenkrijgt via de moedermelk. Dit systeem ‘rekent’ dus ook op moedermelk, want die is precies afgesteld op die ‘lekke’ darm (met een mooi woord hyperpermeabele darm en bij volwassenen heet het leaky gut – en dan is het een ziektebeeld). Moedermelk bevat namelijk geen stoffen die bij het passeren van de darmwand ontstekingen kunnen veroorzaken (tenzij er een allergie speelt, maar dat is een ander verhaal). Alle andere voeding – dus ook kunstvoeding – bevat die stoffen wel, want is niet zoals moedermelk ‘voorverteerd’.

Bovendien legt moedermelk een beschermend laagje over de ‘lekke’ darmwand, waardoor het stukje bij beetje de darm helpt te sluiten en voorbereidt op vaste voeding. Dit proces is fragiel. Voortijdig iets anders in je baby stoppen dan moedermelk kan het beschermlaagje beschadigen, zelfs al is het maar één keer. Dat is een confronterende gedachte, want heel veel moeders hebben (om welke reden dan ook) hun kindje wel eens bijgevoed met kunstvoeding of alvast een hapje Olvarit gegeven. Nogmaals: geen veroordeling vanuit deze kant; ik vertel alleen wat er fysiologisch gezien in de darm gebeurt op dat moment.

 

Indringers

Dat beschermende laagje is dus hard nodig, en pas na (ongeveer) zes maanden is dat voldoende stevig opgebouwd en zijn de cellen van de darmwand voldoende ‘gerijpt’ om iets anders dan moedermelk te kunnen verteren. Ook heeft (in een gezonde situatie) dan de darmflora de tijd gekregen om zich te vestigen. Met de bijvoeding komt er namelijk een hele nieuwe golf van darmbewoners mee. Onze darmen zijn kwetsbaar (ook als volwassene nog), omdat ze een bijna open verbinding vormen tussen de buitenwereld (voeding en dergelijke die we er van buitenaf in stoppen) en de binnenwereld (bloed en lymfe, organen etc). Reken dus maar dat die passage stevig verdedigd wordt. Tot de tanden toe bewapend, zou je kunnen zeggen.

Daarvoor hebben we verschillende systemen. Ten eerste neemt de darmflora letterlijk plek in op de darmwand, zodat andere (ziekmakende) organismen zoals Candida niet de kans krijgen om zich ook op de darmwand te vestigen. Bovendien maakt de darmflora stoffen aan (oa zuren en waterstofperoxide) die de indringers onder de duim moeten houden. En tot slot communiceert een gezonde darmflora met het inwendige immuunsysteem – vandaar de slogan dat 70% van de weerstand in je darmen zit.

De darmflora en het darmslijmvlies houden elkaar in evenwicht. Zonder een gezond slijmvlies kunnen de darmbacteriën niet leven, en zonder de darmflora droogt het slijmvlies uit en beschadigt het. Dus ook hier zie je de gevolgen van te vroeg bijvoeden: het darmslijmvlies raakt beschadigd, net op het moment dat je een hele hap aan nieuwe indringers naar binnen lepelt. De eigen darmflora kan niet meer alle plekken op de darmwand bezetten, waardoor de pathogenen (ziekteverwekkers) de kans krijgen om uit te groeien tot schadelijke kolonies. Ook glippen er te grote brokken voedingsstoffen door de darmwand de bloedbaan in, waar ze ontstekingen en allergische reacties kunnen opwekken. Ook eczeem en astma kunnen op deze manier ‘getriggerd’ worden.

 

Motoriek

Maar hij is er echt aan toe, hij grijpt naar mijn lepel als ik iets eet!” is een veelgehoord ‘argument’ om toch al eerder te starten met bijvoeding. Ik zeg niets nieuws, maar ik zeg het toch nog maar een keer: Als je een stuk hondenpoep in je handen had gehad, of een punaise, had hij dat óók in zijn mond willen stoppen. Had je dat dan ook toegelaten omdat hij het zo graag wilde?

De ontwikkeling van een kind verloopt van groot naar klein, van grof naar fijn. Eerst ontwikkelt zich de grove motoriek; het kind ziet ineens zijn eigen handje voorbij vliegen (weet je nog? Ik wel!) en verkrijgt heel langzaam de controle over die bewegingen. Pas later ontwikkelt zich de fijne motoriek, waarbij hij dingen kan vastpakken en gericht naar zijn  mond kan brengen. Ook de mondmotoriek, die nodig is om dingen te kunnen ‘kauwen’ en om te kunnen slikken, ontwikkelt zich pas later. De kokhalsreflex (die er voor 6 maanden nog voor zorgt dat alles automatisch naar buiten gewerkt wordt) verplaatst zich langzaam naar achterin de keel, net zolang tot er vaste voeding veilig doorgeslikt kan worden.

De baby kan zichzelf over het algemeen rond de 6 maanden rechtop houden en gericht zelf stukken voedsel pakken om op te eten. Een baby van 4 maanden kan dit nog lang niet; de enige manier om er iets in te krijgen is door met een lepeltje voeding naar binnen hengelen die zo fijntjes vermalen is dat het bijna vloeibaar is. Echt ‘eten’ kun je het dus niet noemen, zeker niet wanneer je het vergelijkt met het gericht en bewust pakken, kauwen en slikken dat kinderen van een maand of 6 na enige oefening laten zien.

 

Honger

Maar het is zo’n hongerige baby! Hij heeft echt meer nodig dan alleen melk!” Voor de voeding van een baby gedurende het eerste jaar (dus vanaf 6 maanden tot ongeveer 1,5 jaar) is de titel bijvoeding niet per ongeluk gekozen. De borstvoeding zorgt voor alle voedingsstoffen en calorieën (mits de moeder een gezonde voedingsstatus heeft!), de vaste voeding is echt alleen voor ‘erbij’. Om te leren eten, om te wennen aan smaken en aan de textuur van voeding, om de darmen langzaam te laten wennen aan vast voedsel enzovoorts. Niet in de eerste plaats om de baby te voorzien van voedingsstoffen of een volle buik.

Steeds meer gaat de baby natuurlijk vast voedsel eten, zodat die steeds meer een echte maaltijd wordt – maar ‘honger hebben’ is geen reden om vroeg te beginnen met bijvoeding, want in de eerste maanden krijgt een baby relatief heel weinig voeding binnen en al helemaal niet genoeg om zijn honger mee te stillen.

Ook bijvoeden vanwege reflux is een achterhaald advies. Het zou de maaginhoud indikken en het maagzuur iets geven om zich aan te binden, maar in feite zorgt een te vroege bijvoeding juist voor een ‘assertieve’ maagreactie. Er valt immers iets te doen: vaste voeding moet gekneed worden en het maagzuur moet nu ineens bacteriën afdoden die er voorheen (in de borstvoeding) niet waren. Daarbij krijgen ook de darmen nu een tik mee en krijgt je baby als je pech hebt, darmkrampjes bovenop de reflux en ben je nog verder van huis.

 

Potjes en het CB

Mijn consultatiebureau zei dat ik moest gaan bijvoeden en bovendien, het staat op het potje dus dat zouden ze er toch niet opzetten als het écht slecht was geweest?” De treurige waarheid is dat consultatiebureaus en potjesfabrikanten doorgaans maar bar weinig weten over de fysiologie van de darmen en de ontwikkeling van het darmstelsel. Natuurlijk (en gelukkig) zijn hier ook uitzonderingen op. Natuurlijk zijn er CB-artsen en verpleegkundigen die wél individueel kijken naar het kind en in uitzonderlijke gevallen kunnen ze besluiten dat bijvoeding voordat je kindje zes maanden is geworden, beter is dan te wachten. De kans dat jullie zo’n uitzonderlijk geval zijn is klein. Je weet het doordat de arts of vp dan ook gerichte argumenten kan geven (als je sowieso nooit uitleg krijgt, kan dat een reden zijn om een ander CB te zoeken!) die dieper gaan dan ‘hij is eraan toe’ of één van de andere bovenstaande zinsnedes.

Potjesvoeding… wat zal ik erover zeggen. Er zullen vast mensen werken die reuze begaan zijn met de gezondheid van onze baby’s en die alles doen om een zo goed mogelijke babymaaltijd samen te stellen. Er zullen vast mensen werken die er echt van overtuigd zijn dat bijvoeden met 4 maanden het beste is voor een baby… maar laten we ook niet uitvlakken dat we het hier niet over een altruïstische organisatie hebben maar over een bedrijf dat geld moet verdienen. En dan is 4 maanden op een babypotjes-periode toch een heel stuk meer geld dan 6 maanden. Ik heb althans nog nooit een potjesfabrikant gezien (zelfs niet een biologische) die uit menslievendheid alleen potjes voor baby’s vanaf 6 maanden maakt.

 

Risico’s

Ik heb zelf ook sinaasappelsap en een liga gehad met 3 maanden en ik heb ook nergens last van. En trouwens, het buurmeisje heeft netjes 6 maanden borstvoeding gehad en die zit onder de eczeem

Dit vind ik de moeilijkste argumenten, omdat het een n=1 (onderzoeksgroep van 1 persoon) is en je daar eigenlijk niets tegen kunt inbrengen op hetzelfde niveau. Want als ik dan zeg “ja maar, ik heb ook liga gehad met 3 maanden en ik heb wél heel veel last”, dan zal het antwoord iets zijn in de trant van “dat zal dan wel in jouw familie zitten”.

Je eigen ervaring mag voor jou dan significant zijn, wetenschappelijk gezien zegt het natuurlijk helemaal niets. Mijn oma heeft 65 van de 80 jaar gerookt en ze heeft nooit kanker gekregen (ze is nu met 84 wel zo dement dat ze vergeten is dat ze rookte, maar dat is weer een ander verhaal). Zet ik mijn kind dan straks op haar 15e ook een lekkere peuk voor, omdat het wel geen kwaad zal kunnen – kijk maar naar oma?

Bovendien: wat betekent dat eigenlijk, ‘nergens last van’? Er zijn een aantal aandoeningen die zó vaak voorkomen, dat wij ze als normaal zijn gaan beschouwen. Menstruatiepijn, wisselende ontlasting (de ene dag wat harder, de andere dag wat dunner), verzwakte weerstand, vermoeidheid, opgeblazen buik, eczeem… heb je dan ‘nergens last van’ of stiekem toch een niet-optimale darmflora? Een ieder die vindt dat hij/zij nergens last van heeft ondanks sinaasappelsap en liga’s, nodig ik van harte uit om de ontlasting eens te laten onderzoeken. Heb je een darmflora waar niks op aan te merken valt dan betaal ik hoogstpersoonlijk je onderzoekskosten en zal ik nederig het hoofd buigen.

En natuurlijk kan een kind nog van alles krijgen als je wel wacht met bijvoeden. Een slechte darmflora is echt niet alleen maar afhankelijk van een goed bijvoedingsbeleid. Het begint bijvoorbeeld al tijdens de geboorte – als de darmflora van de moeder niet optimaal is, kan die van de baby ook niet optimaal starten. En aangezien onze generatie moeders inderdaad die heerlijke liga-sinaasappelsap-combi gekregen heeft, is van onze darmflora doorgaans weinig meer over tegen de tijd dat we zelf darmflora, pardon, kinderen gaan baren. Samen met 95% van de rest van de Westerse bevolking want onze leefstijl en voedingspatroon zijn gewoon niet zo gunstig om een gezonde darmflora op te bouwen.

Maakt het dan allemaal niets meer uit en kun je net zo goed potjes gaan voeden op 4 maanden? Nee, want juist omdat de darmflora in het latere leven hoogstwaarschijnlijk rake klappen gaat opvangen van voeding, stress en medicatie, is het belangrijk om die de beste start te geven die je kunt krijgen.

Met te vroeg bijvoeden vergroot je het risico op een slechte darmflora en spijsvertering, eczeem, allergieën, overgewicht, en mogelijk zelfs hart- en vaatziekten. [Edit 13/10/2017: de wetenschappelijke achtergrond van dit artikel vind je in een aparte blogpost, namelijk deze: Darmrijping & De eerste hapjes]

Met wachten tot 6 maanden vergroot je het risico op… niets. Er is geen consequentie aan iets langer wachten terwijl je éigenlijk dacht dat je kind met 4 maanden al wel een hap zou lusten. Er zijn geen negatieve gevolgen van wachten, anders dan dat je zelf je eigen ongeduld moet bedwingen. Er kunnen wél negatieve gevolgen zijn als je eerder begint. Mij lijkt het een duidelijke keuze.

 

Die laatste week

Moet je dan wachten tot je kind op de kop af 6 maanden is? In de oertijd hadden ze toch ook geen kalender? Nee, dat klopt. En nee, een dag meer of minder maakt niet uit. Ik denk zelfs dat een week meer of minder je kind niet de darm gaat kosten.

Normaal gesproken (ik ben een NO/AP-adept) ben ik enorm van het kijken naar je kind. Dat zou ik nu ook het liefst zeggen, want dat is natuurlijk wat een goede indicatie zou moeten geven van het toe zijn aan bijvoeding – niet de kalender. Helaas is gebleken dat juist in dit aspect de interpretatie van de signalen nogal wat te wensen overlaat en dat moeders om de één of andere reden al heel snel denken dat hun kind met 4,5 maand signalen uitstraalt die erop wijzen dat hij eraan toe is – wat niet zo is.

Dus voor de veiligheid zou ik aanhouden: wacht tot 5,5 à 6 maanden en ga dan pas bewust kijken of je de signalen oppikt. Kan je kindje zelf rechtop zitten? Brengt hij gericht speelgoed etc. naar zijn mond? Maakt hij kauwbewegingen en kokhalst hij niet als iets over de helft van zijn tong naar binnen komt? Is hij enthousiast over eten en probeert hij het te pakken? Als het antwoord op AL deze vragen (dus niet één van deze vragen maar allemaal) JA is, zou ik zeggen: go for it. Bij voorkeur niet met een potje puree maar à la Rapley, maar dat is weer een volledig ander verhaal.

 ~ Wil je nog meer weten over het juiste moment voor de eerste hapjes, of ben je benieuwd waar je mee kunt beginnen? Lees er alles over in het e-book Bijvoeding! ~

Zo, en nu ben ik moe. Rest mij nog te zeggen dat er op iedere regel uitzonderingen bestaan. Maar nu heb ik in elk geval de meest voorkomende argumenten voor en tegen toch wel behandeld. Is dat er tenminste een keertje semi-georganiseerd uit 😉

Aanvulling: ik kreeg veel vragen over het wachten met bijvoeding als je flesvoeding geeft.Dus schreef ik daar ook een blogpost over. You’re welcome :-)Aanvulling 13/10/2017: de wetenschappelijke achtergrond van dit artikel vind je in een aparte blogpost, namelijk deze:
Darmrijping & De eerste hapjes

 

 

Eigen mening? Aanvullingen? Hate-mail? Olvarit-medewerker? Post het hieronder in de commentaren!

Reageren? Gezellig!

Reacties (193)

  • Maartje

    Bedankt voor dit artikel, duidelijk verhaal! Wat ik me afvraag: ik ben met 6 maanden met de eerste hapjes begonnen (naast de bv). Nu twee weken verder heb ik het idee dat zijn darmen er misschien nog niet aan toe zijn. Heeft het zin om weer even terug te gaan naar alleen borstvoeding? Of herstelt de darmwand zich sowieso niet meer?

    • De Groene Vrouw

      Ja hoor, dat kan gewoon! Of het zich helemaal herstelt binnen afzienbare tijd kan ik niet voorspellen, maar ik denk ook niet dat er echt heel veel schade kan zijn ontstaan als je tot 6 maanden gewacht hebt. Tenzij er misschien een allergie oid meespeelt, maar dan is er sowieso meer aan de hand en dan helpt teruggaan naar volledige borstvoeding waarschijnlijk ook niet (voldoende).

  • Pingback:Daar is-ie nog eens • Eurolac Lactatiekunde

  • Hayat

    Hoe zit het met als je 70/30 borstvoeding/kunstvoeding geeft?

    • De Groene Vrouw

      Wat is je eigen idee?

  • Katja

    In hoeverre is het noodzakelijk om te beginnen met bijvoeden vanaf 6 maanden? Zou men ook kunnen wachten tot bijvoorbeeld 8 maanden of zelfs pas als de kiezen en snijtanden zijn doorgekomen?

    • Judith

      Bedankt voor je nieuwe artikel, top weer!

  • Judith

    Hoi Nienke,
    Ik ben super blij met al je blogs en de info die je deelt👍
    Ik heb een vraagje wat vind jij van de nieuwe studies die zijn verschenen omtrent het beginnen met vv tussen de 4 – 6 maanden om de kans op allergieën te verkleinen. Het gaat om deze studies de EAT en LEAP studie. Ben benieuwd naar jou visie hierop.
    Groetjes Judith

    • De Groene Vrouw

      Heb je een linkje naar de studies? Ik heb er destijds een heel aantal bekeken dus ik vraag me af hoe nieuw deze zijn en of ik ze dus wel of niet heb meegenomen… het onderwerp komt me in elk geval vrij bekend voor…

  • Juliet

    Goed artikel, maar ik vraag me nu af; Zijn ook de vitamine D-druppels dan ook beschadigend voor de darm? En zo ja, hoe los je dat dan op?

    • De Groene Vrouw

      Ze vallen inderdaad onder de bijvoeding. Je kunt dat oplossen op 2 manieren:
      – zelf een hoog vitamine D-gehalte aanhouden en een goed borstvoedingsbeleid, dan is het op zich mogelijk om voldoende D in je baby te krijgen (maar ik zou dat dan wel laten checken zo nu en dan, en daar moeten ze weer voor geprikt worden)
      – een zo min mogelijk invasieve vitamine D geven, zonder rare toevoegingen en suiker. Wij hebben daarom gekozen voor deze (klik) vitamine d-druppels, daarvan geef je maar 1 druppel op basis van pure olijfolie, en dat is het minst schadelijke dat ik kon vinden.

  • Pingback:Food under one is just for fun (Rapley) - Mama Naturelli

  • Letty

    Leuk om dit nog eens opnieuw te lezen. hier bij dochter nr 2 ook opnieuw ‘het gesprekje’ gehad bij het CB (ze is nu 3.5 maanden). Net als bij onze oudste dochter werd gevraagd of we al beginnen aan hapjes, dus ik zei opnieuw dat ze tm 6 maanden exclusief borstvoeding zal krijgen en dat we dan beginnen. “Waarom?!” was de vraag. “De borstvoeding zal er heus niet van teruglopen, want daar ben je vast bang voor toch?” Toen ik uitlegde dat ik daar niet bang voor ben maar dat het me om de ontwikkeling van de darmpjes gaat keek de vk eerst even alsof het in Keulen donderde, om vervolgens terug te komen met: “ach das zo’n verouderd onderzoek!” Zucht. Ik wist niet zo goed hoe te reageren dus heb het maar bij een flauw glimlachje gelaten..

  • Miriam

    Ik benieuwd naar de bronnen achter dit artikel.

  • Pingback:Update: Voor de derde keer naar het consultatiebureau

  • Indira

    Ik vind het weer heel prettig om mijn gevoel hier bevestigd te zien. Ik heb wel twee vraagjes:
    – Hoe zit het met medicijnen? Mijn dochter krijgt dagelijks vloeibare bètablokkers vanwege een gevaarlijk hemangioom. Ik heb al gezorgd dat ze die krijgt van het merk met de minste zooi, maar verknalt deze ‘bijvoeding’ de darmwand dan niet? En wat kan ik daar aan doen? (Ze heeft flink eczeem, allergieën, etc)
    – De eeuwige dooddoener van het cb is het verhaal dat de kans op het ontwikkelen van allergieën kleiner is als vast voedsel al voor 6 maanden geïntroduceerd wordt. Hoe zit dat nou?

  • Antina

    Hoi! Met veel enthousiasme heb ik je artikel gelezen. Zelf ben ik moeder van een tweeling die 8 weken te vroeg geboren is. Nu lees ik verschillende verhalen en ik hoop dat jij mij kan helpen. Mijn tweeling is nu 6 maanden oud, gecorrigeerd 4 maanden. Zijn de darmen nu 4 of 6 maanden. Sommige beweren dat de darmen beginnen te ‘rijpen’ bij de geboorte. Dus dan zou ik nu kunnen gaan beginnen met bijvoeden. Heb jij hier over gelezen, hoe het zit met prematuur geboren baby’s? Ik hoor het heel graag van je! Alvast bedankt!

    • De Groene Vrouw

      Ik adviseer bij prematuren om wel iets langer te wachten dan 6 maanden vanaf de geboorte, juist omdat de premature darm zo kwetsbaar is. Of je echt nog precies 2 maanden langer moet wachten durf ik je niet te zeggen, maar ik zou nog een paar weken doorgaan met alleen moedermelk als je de kans hebt.

  • Pingback:Moedermelk: na enkele dagen, weken en maanden - Mama Naturelli

  • Pingback:Starten met bijvoeding na 6 maanden? – Zoete Melk – lactatiekundige praktijk

  • Pingback:SOS Krampjes – Unicorn momm.

  • Pingback:Vaste voeding: waarom je best wacht tot 6 maanden

  • Pingback:Starten met papjes wel nodig? - Mama Naturelli

  • Pingback:Food under one is just for fun (Rapley) - Mama Naturelli

  • Sjannie

    Wauw wat een verhaal!! Ik hou niet zo van lezen en lees dus meestal de helft niet. Maar ik heb dit verhaal helemaal gelezen :) ik geef ook borstvoeding en wil ook pas rond de 6 maanden met hapjes gaan beginnen en niet uit pot, gewoon zelf fruit klaar maken. Hij is nu 2 maanden dus hij mag nu nog een tijdje van de borstvoeding genieten :)

  • Buitenhuis

    Allereerst mijn complimenten voor je blogs en manier van schrijven.
    Ik ben het met je eens wat betreft wachten met granen ivm amylasen etc. Alleen is hier verdomd weinig over te vinden op het internet qua wetenschappelijke onderbouwing. Kan jij me hierbij verder helpen? (Ben zelf gewichtsconsulenten en net moeder en vind het interessant mijn kennis te verbreden met niet alleen ervaringen maar ook wetenschappelijke onderbouwing)

    • De Groene Vrouw

      Tsja, als ik zou zoeken heb ik het vast wel ergens staan, in het een of andere boek of lesmateriaal… maar het ontbreekt me de tijd om ernaar te zoeken. Wel verschijnt binnenkort een blog (monsterlijk ding, ik hik er al meer dan een jaar tegenaan om ervoor te gaan zitten) met de onderbouwing voor wat betreft de darmrijpheid. Maar amylase had ik niet specifiek op het oog om daarin te verwerken… Als je online wilt zoeken geef ik je de meeste kans op eurolac.net, borstvoeding.com en pubmed natuurlijk.

      • Buitenhuis

        Ik heb een paar uur van mijn dag besteed aan research maar helaas alleen maar het tegenover gestelde kunnen vinden. O.a dit blog bijvoorbeeld met verwijzingen naar wetenschappelijke onderzoeken; https://scienceofmom.com/2013/11/08/amylase-in-infancy-can-babies-digest-starch/

        Niet dat ik juist het tegen bewijs wilde vinden, in tegendeel juist. Maar het doet mij weer twijfelen.
        Ik ben benieuwd naar je nieuwe blog!

  • Gijs

    Gelukkig zijn er nog mensen op de wereld die verder kijken dan hun neus lang is.
    Een aantal onderzoeken gelezen die jouw verhaal bekrachtigen, fijn dat je dit in Jip-en-Janneke hebt kunnen uitleggen.
    Voor mij voldoende informatie om adequate voeding te geven.

    Mvg,
    Gijs
    (Baby 9 weken)

  • Monique

    Helemaal duidelijk jou verhaal! Maar….wat kan ik doen om de darmflora vsn mijn 3 maanden oude baby te optimaliseren terwijl we bij de bevalling antibiotica profylaxe hebben gehad wegens gbs? :( ik heb daarna braaf probiotica geslikt ( nog steeds) , maar nu heb ik weer een kuur amoxyciline gehad van een week vanwege een bacteriele infectie waardoor ik al 8 dagen koorts had en doodziek was :(
    Ik geef mijn dochter uitsluitend borstvoeding, maar zij krijgt ook deze troep weer binnen :(
    Wat kan ik doen of is het al te laat… :(

  • Birgit

    Hoe zit dat dan met prematuurtjes? Ik ga terug werken als mijn dochter 5 maand is en zal dan ook proberen voldoende te kolven om mee te geven naar om, maar indien dit niet lukt zal ik keuze moeten maken tussen starten met papjes of kv. Zou ik dan tot 6 maand gecorrigeerd best enkel mm of kv geven? Dan zal ze al 7,5 maand effectief zijn.

    • De Groene Vrouw

      Kijk even in de reacties, het antwoord staat er al tussen!

  • Katie

    Wat een fijne artikelen schrijf je. Een vraagje, waarom weten cb’s dit niet? Hele volksstammen beginnen met 4 maanden ‘omdat het cb het zegt’ of omdat de groeicurve niet gehaald zou worden bij een op verzoek gevoed,tevreden baby’tje.

    • De Groene Vrouw

      Tsja, waarom weten CB’s dit niet? Ik heb verstand van voeding, maar niet van het beleid bij instellingen 😉

      • Katie

        Snap ik. Is ook niet jouw verantwoordelijkheid. Maar wel jammer voor ons onwetende moeders die met 4 maanden van alles moeten gaan proberen;) en jammer dat de kennis bij de adviesbureaus dus onvoldoende is.

  • Noerens linda

    ja zo worden er steeds andere theorien gebruikt , met de uiteenzetting kan ik wel leven ,maar of dat het nu ZO ERG is als een baby vroeger vaste voeding krijgt , mijn kleindochter is gestart op 4 maand met groentenpap omdat ze onder de curve zat qua gewicht , (ze had klompvoetjes en die brace die ze toen droeg was tamelijk zwaar dus ze deed aan bodytraining want ze rolde en sloeg haar beentjes vlotjes de lucht in , vandaar waarschijnlijk dat ze veel energie verbruikte en daardoor niet dikker werd
    ze heeft wel tot haar 9 maanden borstvoeding gehad
    ze is nu 2,5 heeft geen problemen met de darmen ix niet allergisch en is héél slim (en dit is geen opschepperij, het is gewoon een feit)
    nu heb ik terug 2 kleinkinderen en de mama(mijn dochter ) heeft beslist om jouw advies te volgen, het kindje heeft wel erge last van reflux , het babytje is nu 6 weken oud en krijgt borstvoeding dus dan gaan we het zien hé mijn andere dochter haar babytje is 7 weken en ze geeft net zoals bij t eerste kindje ook borstvoeding) zij is er nog niet aan uit wat ze gaat doen en gaat afwachten ( haar eerste is het kind waarvan ik hiervoor over geschreven heb ) binnen een paar maanden kunnen we bevestigen wat het resultaat zal zijn 😉

    nog een vraagje
    heb je soms een goede raad ivm reflux , het kindje slaapt bijna niet en is heel onrustig , ze hebben in t ziekenhuis wel al getest op reflux en het is duidelijk waarneembaar maar hoe ga je er mee om hé
    alvast bedankt voor de blog
    de oma

  • Ilse

    Is wachten tot 6 maanden nog steeds actueel?

    Onze kinderarts zei dat we veel te laat zijn begonnen met bijvoeden… dochter was 6 maanden… ik ben helemaal onthutst terug gekomen van de afspraak. Ik deed wel meer fout :-( te laat bijvoeden zou niet goed zijn voor haar eczeem. En mijn dieet zou totaal geen nut hebben.

    Zo jammer dat je tot eind dit jaar vol zit!!

    • De Groene Vrouw

      Ik denk dat de fysiologische rijping van de menselijke darm in de afgelopen drie jaar niet is veranderd 😉 dus ja, nog steeds actueel, zeker bij allergiegevoelige kindjes! :-)

      • Ilse

        Gelukkig! Volgens de kinderarts waren ze er door onderzoek de laatste jaren, achter gekomen dat bijvoeding vanaf 4 mnd beter was (zeker bij allergiegevoelige kindjes….) Wij waren zo dom om vast te blijven houden aan verouderde ideeën… :(

        Ik vrees dat uitgebreid eczeem, spugen en groene ontlasting te uitgebreid is voor een half uurtje kennis? Of niet?

        • De Groene Vrouw

          Nee, dat onderzoek is verkeerd geinterpreteerd (heeft nl als conclusie dat je tussen de 4 en 6 maanden moet starten, maar er wordt nergens in het betreffende artikel geadviseerd om met 4 maanden te starten en andere onderzoeken geven juist aan dat later starten verstandig is).

          En eh ja, dat is meer voer voor een consultpakket dan voor een HUK inderdaad 😉

          • Ilse

            Bedankt voor je reactie. Hebben we het dus toch niet zo fout gedaan 😉
            Dan wacht ik maar tot je weer plek hebt in je consulten. (Al hoop ik natuurlijk eigenlijk dat we het tegen die tijd niet meer nodig hebben.)

      • Eva

        Heb je onderzoeken die ik mijn arts voor kan leggen waar dit uit blijkt, want ik krijg ook het advies om bij allergisch kindje juist eerder dan die 6 maanden met bijvoeding te beginnen door arts en diëtiste in ziekenhuis… Zou volgens onderzoeken het laatste inzicht zijn (niet dat ik die onderzoeken gelezen heb, maar ga er vanuit de arts wel)

        • De Groene Vrouw

          Kijk even in de reacties, ik ben bezig aan een blogpost hierover. Die vind ik een beetje een burden om te doen, daarom is hij er niet. Maar in het lesmateriaal van de lezingen/lessen die ik geef, staan de onderzoeken al.. t is meer dat ik geen zin heb om er een sprekend verhaal omheen te bouwen. Dat heb je soms. Zelfs ik.

  • Lidy

    Hoi, interessant stuk! Wat ik me afvraag, is een probiotica ook een vorm van bijvoeding die dat beschermlaagje (negatief of misschien wel positief) beïnvloedt?
    Ik wil namelijk pb geven ivm spruw, maar twijfel om bovenstaand stuk..
    Groet,

  • Heleen Vink

    Ik heb met belangstelling uw bovenstaand stuk gelezen.
    Mag ik vragen waar uw kennis vandaan komt.
    Bent u arts of voedingsdeskundige met een medische achtergrond, gespecialiseerd in de anatomie van babys.

  • Mus

    Was mijn vraag er eentje die hoort bij een-half-uurtje-kennis-inkopen misschien?

    • De Groene Vrouw

      … of gewoon bij “ik ben een boek aan het schrijven en dit kan ik niet in één zin beantwoorden dus dit past even niet qua tijd”. Dat heb je soms 😉

  • Mus

    Ben me aan het verdiepen in de argumenten voor of tegen brood/pap. Wat ik niet snap: ik lees dat amylase amylose afbreken. En amylose zit in granen, maar ook in bijvoorbeeld pastinaak, wortelen en bananen, die bij de Groene vrouw in de categorie goede babyhapjes vallen. In http://www.thehealthyhomeeconomist.com/right-way-to-feed-babies/ lees ik:
    “It’s a good idea to delay introduction of grain based foods AND STARCHY VEGETABLES for as long as possible. Some experts advise that the child be 2 years old before being given these foods to eat.” Onder “starchy vegetables” vallen o.a. ook pompoen en bataat die in “Bijvoeding” juist als zeer geschikte eerste hapjes worden aangemerkt. Hoe zit dat? Zit er in brood misschien beduidend meer amylose?

    En nog een tweede vraag: is met mate geven al beter dan dagelijks of moet je je kind tot graangeheelonthouder maken?

  • Eva

    Hoe zit het met ‘bijvoeden’ van probiotica?

  • Nicole

    Vandaag de bijvoedingsgids besteld (inclusief al die handige bijlagen :)). Mijn uitdaging is vooral om geduld te hebben… Ondanks dat bv nog de grootste voedingsbron is en mijn dochter eigenlijk alles wel in haar mond stopt wat we haar aanbieden, wil ik zo graag dat ze meer eet, omdat er zoveel te ontdekken is. En omdat ik graag wil dat ze goed eten leert waarderen. Maar ja, daar heeft ze natuurlijk nog de rest van haar leven voor.
    Ik vond dit een erge mooie side note in de gids: “Je kunt trouwens ook stukjes groenten en fruit ‘verstoppen’ op tafel of op een stoel: kinderen zijn vaak geneigd om zelf ‘gevonden’ eten wel op te eten.” :) Ga ik zeker doen als ze ouder is!

  • Stefanie

    Goed artikel! Ben zelf geen darm arts oid, dus van een “lekke darm” had ik nog nooit gehoord. Heb zelf tot 5,5 maanden gewacht, manlief wilde ook meedoen in de voeding (ik haat kolfen). Maar m’n zoontje stikte half in z’n eten, dus heb toen na een week besloten weer 2 weken te wachten en het opnieuw te proberen. En warempel! Hij at gewoon zonder enige moeite alles op. Helaas is nu (zoonlief inmiddels 8 maanden) mijn borstvoeding zo goed als “op” en is hij te onrustig om de borst te drinken. Ik kolf er nog wat uit om in de ochtend door zijn thee te gooien, maar ben sinds 2 dagen met kunstvoeding begonnen.

    Heb er nooit spijt van gehad om even te wachten (ook al was ik ongeduldig). Tijd is er genoeg. Zal met m’n tweede kindje ooit er minstens 6 maanden mee wachten… Als ik daar dan het geduld voor heb 😛

  • Bionda

    Duidelijke taal. Ik wilde ook per see wachten tot 6 maanden, heb me moeten bedwingen. Mijn zoontje is nu 5 maanden maar twee weken te laat geboren. De ha geeft aan dat ik dus mag rekenen dat mijn zoontje 5,5 maand oud is. Maar helaas heeft hij na zijn geboorte kV gehad, mama lag op de ok en de glycose van mijn zoontje was te laag, dus ze moesten actie ondernemen. Ik baalde er wel enorm van.
    Nu heeft hij wel een hapje wortel gehad, kijken of het helpt. Mama heeft stress en te weinig voeding, ik schrok enorm dat het zo werkte. Heb ik het nu verpest of kan ik id rekenen dat hij 5,5 maand is.

    De regels van rapley kan ik afvinken. Hij kan dan misschien niet zelfstandig zitten maar wel stevig rechtop zonder in elkaar te zakken.

  • Pingback:Is mijn kind klaar voor vaste voeding, of niet? – Our happily ever after

  • Pingback:Gezonde eetlust - Kind-Zijn

  • Sabine

    Dank je wel weer, nu met de 2e opnieuw gelezen want ze is nu over 3 dagen 6 maanden maar eigenlijk 3 weken te vroeg. Ze zit bij ons rechtop aan tafel, steekt lege lepels in haar mond zonder kokhalzen en gilt de boel bij elkaar omdat wij eten en zij niet. Vader wil beginnen met Rapley, ik wil wachten voor de darmpjes – maar dat zou dan tot 3 juli zijn (als je echt 6 maanden en rekening houdt met uitgerekende datum). Als ik dit lees denk ik, nog een weekje wachten dan is ze omgerekend 5,5 maand en dan rustig starten. Zo veel plezier gehad met de oudste!
    Ik probeer mn partner ook uit te leggen dat nog 3 weken wachten op een mensenleven echt wel mee valt, alleen rustig eten is er de afgelopen week niet meer bij – onze eigen exorcist zit aan tafel, wat een decibellen hahaha!

  • Marina

    Interessant en mooi stuk! Een vraag: vanwege verborgen reflux krijgt mijn zoon vanaf zijn 4e week 3 maal daags omeprazol toegediend. Ik vraag me af wat dit betekent voor de ontwikkeling van zijn darmflora en of hier wellicht al iets over geschreven is op je website? Zo niet, dan is denk ik het half uurtje kennis een goede optie?

    • De Groene Vrouw

      Ja, dat betekent zeker iets voor de darmflora! Als er nog geen andere klachten zijn ontstaan kan ik je in een HUK wel verder helpen, maar als hij al andere klachten (spijsvertering, eczeem, weerstand) heeft ontwikkeld is een consult/pakket beter geschikt :-)

      • Marina

        Hij is moeilijker gaan poepen en ik heb al die tijd al het vermoeden dat dit met de medicatie samenhangt (bij de kinderarts geweest en die zei dat ze dit verband niet kende..). Helaas hebben we hem ook al laxeermiddel gegeven omdat hij op den duur echt last had van verstopping (lactulose; dat werkte niet en toen forlax..dat hielp wel). Verder heeft hij wat eczeemachtige plekjes gekregen op zijn rug en een tijd op zijn buik, maar dat was meer gevolg van doorlekken (urine) en vocht (kwijl) en is nu ook weer weg. De plekjes op z’n rug blijven rustig, maar zitten er nog wel. Qua weerstand doet hij het naar mijn idee prima. Eén keer verkouden geweest in het half jaar dat hij oud is.

        • Marina

          Ik heb een half uurtje kennis ‘gekocht’ 😉 Tot snel spreeks!

      • Linda noerens

        kan je dan op consultatie komen bij u , wij wonen in belgie nl Oost-Vlaanderen
        mijn dochter haar kindje heeft ook reflux en neemt ook die medicatie dus dat zou dan ook slecht zijn voor zijn darmflora , vandaar mss dat hij bijna niet slaapt en heel huilerig is en onrustig , overgeeft en steeds kokhalst

        • De Groene Vrouw

          Dat kan, en we werken ook veel via Skype. Helaas hebben we momenteel wel een (korte) wachtlijst, we hopen in December of Januari weer nieuwe mensen te kunnen aannemen!

  • Anne

    Hey!
    Dankjewel voor al die informatie!
    Tast fysiologisch water om het neusje van een baby te spoelen ook het laagje in de darm aan?
    Alvast bedankt,
    Anne

    • De Groene Vrouw

      Ik zou me er niet al te druk over maken nee, er zijn ergere dingen 😉

  • Ruth

    Is het al gelukt om de post met bronvermeldingen te schrijven?

    • De Groene Vrouw

      Er staat in elk geval een hele rij bronvermeldingen in mijn boek De Poepdokter – gezondheid van mond tot kont. Daarin is deze post (met bronnen) ook opgenomen. Het verschijnt eind mei :-)

  • Danielle

    Heerlijk duidelijk in gewoon Nederlands. Een link die ik altijd graag doorgeef bij bijvoedingsvragen onder de 6 mnd. Mijn kinderen zijn al wat ouder en ik ben langvoedster, dus mijn ‘vraag” is eigenlijk meer voor mijn eigen kennis. Mijn zoon is prematuur geboren. Ik heb altijd pas minimaal 6 mnd na UITGEREKENDE datum (dus niet vanaf geboortedatum) bijvoeding gegeven. Is dit te staven met wetenschap?

    • De Groene Vrouw

      Tsja, lastig. Ik geef dat ook altijd aan; liefst 6 maanden na de uitgerekende datum. Theoretisch ‘versnelt’ de rijping van de darm omdat de eerste kolonisatie eerder plaatsvindt. Er moet vast onderzoek te vinden zijn over dit onderwerp, maar ik heb het hier niet zo 1-2-3 klaarliggen.

  • Pingback:De borstvoedingsmaffia bestaat niet - Kiind Magazine

  • Pingback:De borstvoedingsmaffia bestaat niet - Kiind Magazine

  • Sengul

    Super interessant artikel! Klinkt eigenlijk heel logisch! Ons dochtertje is inmiddels bijna 5 maanden, maar we zijn op advies van het CB (helaas) al begonnen met 3 maanden en 3 weken…Als ik dit eerder had gelezen/geweten had ik haar de bijvoeding niet gegeven…Wat is nu wijsheid? alvast bedankt!

  • Pingback:Eerste hapjes met de Rapley methode – vol leven

  • Patricia

    Hoe,denk je over vitamine k&d in dit opzicht?
    Zullen deze paar druppels per dag ook nadelige gevolgen voor de darmen kunnen hebben?

    • De Groene Vrouw

      Dat antwoord staat al in de reacties!

      • Jet

        Ik vond enkel een antwoord dat er een blog over zou komen. Heeft u daar een linkje van?

      • Patricia

        Ik zie ook enkel het bericht dat je hier binnenkort nog een blog over zou gaan schrijven.

        • De Groene Vrouw

          Dat klopt. En ik kan niet alles tegelijk, dus dat is er nog niet van gekomen 😉

          • Abby

            Super artikel! Jammer dat u geen ja of nee kan zeggen op deze vraag. Ik vind deze namelijk een hele makkelijke vraag: de druppels zitten vol met processed ingrediënten (suiker, toevoeging om houdbaarheid te verlenen, enz).
            Dus het is hartstikke slecht voor de darmflora.

  • Gea

    Fijn dat ik dit nog even terug kan lezen! Bedoel je met zelf rechtop zitten los op de grond of in een kinderstoel ondersteunt met kussens?

    • De Groene Vrouw

      Nee, op eigen kracht zitten. Dus in een kinderstoel prima, maar niet als dat alleen lukt met ondersteuning.

      • Lijne

        Maar babys kunnen toch pas vanaf 7mnd zelfstandig zitten?

        • De Groene Vrouw

          Dat verschilt nogal per baby 😉

  • Maaike

    Duidelijk artikel. Leuk geschreven ook. Toch blijft het lastig dat ook professionals verschillende dingen beweren.
    Je schrijft in de laatste alinea onder het kopje ‘risico’s’ dat er geen consequenties zijn als je langer wacht dan 4 mnd.
    Mijn cb-arts zei dat je moet beginnen met 4 maanden, omdat van 4-7 mnd een belangrijke periode is in de smaakontwikkeling. Als je dan pas met 6 mnd begint, mis je dus een groot deel van die belangrijke periode. En dan kan het proces daarna lastiger verlopen.
    Die redenatie kan ik goed volgen. Maar diezelfde cb-arts vertelde mij laatst bij het 3-mnd-consult ook dat ik nu écht moet beginnen met water geven naast de bv, omdat ze straks anders niks anders lust dan bv.
    Van dat laatste weet ik dat dit de grootste lariekoek is. Maar hoe zit het met haar eerste bewering? Zit daar een kern van waarheid in?

    • De Groene Vrouw

      Ik heb nog nergens een goede (waterdichte 😉 ) onderbouwing kunnen vinden voor het idee dat de smaakontwikkeling op die manier werkt… noch voor het idee dat die dan ineens afgesloten zou zijn als je pas met 6 maanden begint 😉 Ze krijgen via jouw borstvoeding al tal van smaken binnen en er zijn generaties kinderen opgegroeid die pas met 6 maanden hun eerste hapje kregen en toch een prima smaakontwikkeling kregen. Ik kan het niet wetenschappelijk onderbouwen (zij waarschijnlijk ook niet) maar het lijkt mij niet zo steekhoudend. En al helemaal niet opwegen tegen een hoger risico op, ik noem maar wat, obesitas en gastrointestinale ontstekingen (dat wel is aangetoond).

      • Maaike

        Dank je voor je snelle antwoord! Heb ook besloten om tot 6 maanden te wachten. Bij mijn eerste twee kinderen (prematuur (34 wkn) geboren tweeling) zijn we met 7 maanden begonnen met de eerste hapjes (volgens Rapley). We hebben dus wat gecorrigeerd. Daarvóór kregen ze bv. Maar bij hen ging het tot +/- 12 mnd wel heel moeizaam. Vandaar mijn vraag.

      • Maaike

        Ik sprak de desbetreffende arts gisteren nog over haar adviezen. Daarbij ook nog even gevraagd naar die bewering van haar over de belangrijke periode in de smaakontwikkeling. Ze vertelde dat het een onderzoek uit Wageningen betrof. Heb verder niet gevraagd welk onderzoek precies.

  • Saskia

    Mijn dochtertje is 5 maanden maar 2 weken te vroeg geboren. Ik heb je artikel gretig gelezen en baal nu enorm, want ik heb haar al eens wat hapjes gegeven van geprakte banaan en een stuk peer. Ze kokhalzde trouwens niet. Toen ik een stukje zachte peer in haar luier tegen kwam en me verbaasde dat het niet verteerd was, ben ik gelijk opgehouden. Nu lees ik dit en maak ik me ineens zorgen. Zou ik iets beschadigd hebben al in haar darmwand? Zijn daar vroege signalen voor? De komende maand maar weer enkel en alleen borstvoeding!

  • Jel

    Heb even een vraag bijvoeden of oefenhapjes? Krijg je baby door oefenhapjes al beschadiging in de darmflora?

    • De Groene Vrouw

      Ik ben het daar niet mee eens en heb er een onderbouwde, genuanceerde mening over. Maar het is zondagavond dus die bewaar ik even voor een andere keer. Je moet natuurlijk verder zelf weten of je 1 artikel op nu.nl prefereert boven de kennis die ik in dit artikel deel.
      Ik kan wel alvast verklappen dat er binnenkort een vervolg komt op deze blog, waarin de wetenschappelijke onderbouwing nader bekeken wordt.

      • Denise

        Ik denk zelfs dat je nog veel langer kunt wachten dan die 6 maanden. Alleen is dat dan niet wetenschappelijk onderbouwd, maar meer blond boeren verstand achtig onderbouwd. Ik denk dan, eten doe je toch pas met tanden en kiezen…ben heel benieuwd of er iets bekend is over het krijgen van een gebit en het kunnen verteren van voedsel…Kannie wachten tot je nieuwe blog! :-)

      • Roos

        “Je moet natuurlijk verder zelf weten of je 1 artikel op nu.nl prefereert boven de kennis die ik in dit artikel deel.”

        Ben wel heel benieuwd waar ‘de kennis uit jouw artikel’ dan precies op gebaseerd is, behalve op jouw ‘genuanceerde mening’.

        De kennis uit het artikel van nu.nl komt namelijk van het VUmc. Zoals het artikel vermeld heeft het VUmc hier jaren onderzoek naar gedaan met diverse artsen.

        Ik zeg niet dat het daarom direct waar is, maar jij doet het een beetje overkomen als ‘een artikeltje of nu.nl’ alsof de lokale dorpskrant wordt aangehaald, maar het is dus wel degelijk gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.
        just saying…

        • De Groene Vrouw

          De kennis uit mijn artikel is gebaseerd op wetenschappelijke onderzoeken en sites van o.a. de WHO. We kunnen gaan smijten met “mijn mening is onderbouwder dan de jouwe”, maar dat vind ik persoonlijk niet zo nuttig. Een nog genuanceerder artikel met de wetenschappelijke onderzoeken (+ vertaling) is in de maak, maar zoals je weet wanneer je thuis bent in de wereld van de wetenschap, is het behoorlijk veel werk om ieder onderzoek goed te bespreken. Tot die tijd moet je dus inderdaad helemaal zelf weten waar je waarde aan hecht – en daarna overigens ook.

  • Marij Goote Capel

    Hoi!
    Allereerst mijn complimenten voor je artikelen! Ik heb ze al vaak gedeeld, interessant en leuk om te lezen!
    Mijn ukkie is inmiddels 6 mnd en krijgt nog altijd bv. Deze week krijgt ze haar eerste entingen (uitgesteld zodat haar darmflora dus eerst goed kon ontwikkelen) en het wordt dus tijd om met bijvoeding te gaan starten. Ik wil dat weer a la Rapley gaan doen, hele goede ervaringen met mijn oudste. Wacht ik nog even met bijvoeding tot na de entingen (en hoe lang dan?) of kan ze deze samenloop wel aan na 6 mnd bv… geef ik nog probiotica bij om haar wat extra te ondersteunen na de entingen?
    Alvast bedankt voor je reactie!
    Hartelijke groeten Marij Goote Capel

    • Evelien

      Dag Marije, het is een jaar later, maar heb jij hier destijds een goed antwoord op gekregen of ervaringen? Mijn zoontje is nu 4 maand en ik wacht ook met de inentingen tot 6, maar wil ook Rapley gaan doen.
      Wat zijn je ervaringen?

  • Pingback:Eerste hulp bij goedbedoeld advies – eindejaarsspecial | Mona's Blog

  • Celeste

    Hoi,

    Hoe denk je over premature kinderen en bijvoeden? Kan je dan beste wachten tot de gecorrigeerde leeftijd zeg maar rond de 6 maanden is?

    • De Groene Vrouw

      Ja, afhankelijk van de omstandigheden wel!

  • Ik heb al heel vaak verwijzingen gezien naar dit artikel (met quotes) maar nu heb ik hem eindelijk zelf gelezen. Geweldig! Nu weet ik zeker dat ik hier ook weer mensen naar ga verwijzen als het over die zes maanden gaat. Zelf ben ik ‘schuldig’ aan eerste hapjes met 5,5 maand, maar dat zijn a la Rapley maar mini hapjes.
    Bedankt voor dit stuk!

  • Nicole

    Na jouw duidelijke verhaal (waar niks op af te dingen valt, volgens mij), kan ik me enorm verbazen over die zogenaamd ‘nieuwe inzichten’ van consultatiebureaus, die dat vervolgens dat dus niet weten te onderbouwen. Ik heb zelf geen kinderen, maar hoor af en toe verhalen om me heen van vrienden. Laatst gehoord: “Iedere week (borstvoeding) is er één, verder maakt het niet zoveel uit” en “Nu zeggen ze dat je na vier maanden kan beginnen met fruithapjes.” Ongelooflijk toch?? Je weet het als moeder zelf niet en de mensen die het wel zouden moeten weten, geven slecht advies… Heel irritant… :(

    • De Groene Vrouw

      Ja, dat is een volledig verkeerde interpretatie van onderzoeken die aangeven dat je tussen 4 en 6 maanden moet beginnen in verband met het verkleinen van de kans op allergie. Geen van die onderzoeken geven aan dat je met 4 maanden zou moeten beginnen, maar zo is het door de CB’s (met mogelijk een beetje hulp van de potjesfabrikanten?) wel opgepikt.

      • Capri

        Helaas houden ook “gespecialiseerde” kinderdiëtisten de norm van bijvoeding vanaf 4 maanden aan, was mijn ervaring in 2010. Ik kwam daar juist met een kindje dat reeds allerlei symptomen van voedselallergie vertoonde, maar moest zo snel mogelijk gaan bijvoeden (ze was toen gelukkig al bijna 6 maanden… “jammer dat je pas zo laat hier bent gekomen” ja dat vond ik ook, maar dan om andere reden: jammer dat ik maandenlang heb moeten vechten voor iemand wilde geloven dat er iets aan de hand was en het niet aan de borstvoeding lag). De eerste weken kreeg ze er erge obstipatie van en ben ik weer overgestapt op exclusief borstvoeding. Later langzaam weer begonnen, toen ging het beter. Met 1 jaar moest ze zo snel mogelijk over op koemelk “want je zult die borstvoeding inmiddels wel zat zijn”. Zodra ze de enorme hoeveelheid koemelk die de diëtiste voorschreef eindelijk kon binnenkrijgen, stopte ze met eten van al het andere. Groenten en fruit lijken mij toch echt veel belangrijker dus gestopt met de koemelk én met het bezoeken van de diëtiste met haar kromme adviezen. Mijn tweede zijn eigen weg laten volgen en die wilde pas met 9 maanden iets weten van bijvoeding. En dat is helemaal goed gekomen!

  • Rosa

    Fijn artikel om te lezen! Ik hoop dat je in de toekomst ooit de tijd vindt om aan de bronvermelding te werken, voor eigenwijze mama’s zoals ik. Ik ben namelijk van die ene redenering. Die van ‘mijn baby is nieuwgierig naar eten dan zal het wel het optimale moment zijn’ weet je wel?

    Zelf heb ik weleens gezocht naar biologische onderbouwing voor dat idee. Helaas heb ik ook de bronnen niet meer en kan ik ze ook nog niet vinden, maar ik meen dat het met de huidige theorie van minder allergie door starten bij 4 maanden zo zat: Het immuunsysteem is in de vroege jeugd voortdurend aan het leren onderscheid te maken. Onderscheid tussen eigen en niet eigen, gevaarlijk en ongevaarlijk. Tolerantie ontwikkelen heet dat. Mogelijk is de kans op allergie bij vroegere introductie van bepaalde voedselsoorten verlaagd, juist omdát de darm nog doorlaatbaar is. Het immuunsysteem krijgt dan een groter en complexer antigeen gepresenteerd dan op latere leeftijd het geval was geweest en reageert bovendien nog anders dan het dat op wat latere leeftijd doet. Het immuunsysteem krijgt bovendien hulp van de borstvoeding (die ook in grotere brokken binnenkomt, zelfs levende cellen van de moeder komen binnen) en leert dan gemakkelijker om tolerant te zijn voor die voedingsmiddelen dan wanneer de darm netjes gesloten is.

    Toch ook hier twijfels hoor. Al die theorieën zijn maar theorieën! Ik doe het nu maar zo: Mijn kleintje is nu 4,5 maand en ze is vaak op mijn rug of op mijn arm als ik aan het koken ben. De slimmerik heeft echt al door dat het eten is, want specifiek dán raakt ze helemaal enthousiast en grist vanalles weg om in haar mond te stoppen. En dat doet ze niet als ik de was doe. Wat ze nu wel mag, is af en toe à la rapley een sabbeltje nemen van gestoomde paprika of courgette. Dat vindt ze erg interessant. Maar echt eten is het nog niet. En potjes en dergelijke, daar doen we sowieso niet aan. Hopelijk raakt haar darm niet beschadigd van de sabbeltjes, als ik toch in het verkeerde kamp zit…

    • Rosa

      Toch gevonden! Google Pubmed 23287585 voor een voorbeeld van een artikel hierover.

    • De Groene Vrouw

      Dat is een bekend artikel, maar de conclusie die eruit getrokken wordt is verkeerd. Het gaat erom te starten tussen de 4 en 6 maanden; nergens staat dat je moet starten met 4 maanden. Op dezelfde manier als je (zelf) die conclusie erop plakt, plak ik de conclusie erop dat je moet beginnen rondom (maar niet heel veel later dan) 6 maanden 😉

      Intussen zijn er wel onderzoeken die aantonen dat kinderen met aanleg voor coeliakie, dat sneller ontwikkelen als ze voor 6 maanden gluten krijgen aangeboden, dan erna. Dat is natuurlijk maar 1 onderdeeltje van het hele bijvoedingsverhaal, maar een meer tekenend onderzoek dan ‘begin tussen 4 en 6 maanden’ is (voor mij althans) om ‘dan maar’ te beginnen met 4 maanden als de rest van het lichaam daar verder nog niet aan toe is…

    • Sanne

      ” Het immuunsysteem is in de vroege jeugd voortdurend aan het leren onderscheid te maken. Onderscheid tussen eigen en niet eigen, gevaarlijk en ongevaarlijk. Tolerantie ontwikkelen heet dat. ” dus je geeft dan ook geen vaccinaties mag ik hopen? 😉

      • Veerle

        Je maakt hier een kleine redeneerfout. Je vergelijkt hier een citaat over voeding (niet gevaarlijke stoffen) met vaccins. Per definitie bestaan vaccins uit stukjes van ziekteverwekkers (geheel maar afgezwakt/gedood, of enkel bepaalde herkenningspunten), die je het lichaam wilt aanleren als gevaarlijk. Je lichaam moet dus leren dat componenten van voeding “ongevaarlijk” zijn (geen aanval nodig), en bepaalde componenten uit vaccins “gevaarlijk” (aanval vereist).
        Vaccins zijn eigenlijk hulpmiddeltjes om je lichaam aan te leren ziektekiemen snel en efficiënt als “gevaarlijk” te brandmerken, aan te vallen en op te ruimen.

        • Sanne

          Mijn vergelijking was inderdaad een beetje vreemd, dat moet ik toegeven. Ik zal een klein beetje toelichten waar mijn opmerking vandaan komt. Ik heb onthouden (wellicht is dit dus niet correct) dat een baby tot een week of 10 (de eerste 10 weken na de geboorte dus) inventariseert welke stoffen er in zijn/ haar lichaam aanwezig zijn en deze stoffen als lichaamseigen registreert. Dit is nodig om daarna onderscheid te kunnen maken tussen stoffen die wel in het lichaam horen (lichaamseigen dus) en stoffen die er niet horen en waar het lichaam op een of andere manier tegen in verweer moeten komen. Als een baby in deze vroege periode een vaccin ingespoten krijgt, is er dus reële kans dat het babylichaam die stoffen dan als lichaamseigen gaat bestempelen. En dat lijkt me niet zo prettig of eigenlijk zelfs gevaarlijk, want zowel de ziektekiemen als de overige ingrediënten van een vaccin zijn uiteraard niet lichaamseigen.

  • Karen Schreurs

    Hoi

    Ik heb een dochtertje van bijna 7 maanden. Heb uitsluitend de borst gegeven tot 6 mnd, daarna stilletjes aan gestart met vaste voeding via Rapley. Nu heeft ze echter zoveel last om stoelgang te maken. Ze duwt zo hard, maar er komt nauwelijks iets uit. Ik gaf haar een halve week geleden rode biet, maar dat begint er nu pas stilletjes aan uit te komen. Mijn 2 oudste kinderen hadden een gemakkelijke stoelgang, dus ik weet niet goed hoe ik haar kan verlichten van de “drukpijn”.
    Heb je wat tips voor ons?
    Alvast hartelijk bedankt!
    Groetjes,
    Karen

  • Neeltje

    Super.
    Heb veel gezocht naar nuttige info over bijvoeden en raakte volledig de kluts kwijt met zoveel tegenstrijdige info. Heb uiteindelijk maar mijn “buikgevoel” gevolgd en ben met 6 maanden begonnen met bijvoeden a la rapley. Fijn om hier bevestiging te krijgen. De mama’s die ik hier ken (ik woon in Duitsland, waar Rapley nog vrij onbekend is) zijn allemaal met 4 maanden begonnen en vertellen trots hoeveel potjes hun kind wel niet naar binnen gelepeld krijgt. Ik durf bijna niet te vertellen dat mijn kleine met 11 maanden nog steeds vooral aan de borst hangt en eten het liefst in zijn haar smeert :)

  • Pingback:Gluten | Eurolac!

  • Pingback:Maar wat dan? | Eurolac!

  • Pingback:Zelf leren Eten | Rapley, Baby-led Weaning en de Kleintjesmethode | WayMadi.nlWayMadi.nl

  • Pingback:Daar is-ie weer! in herhaling | Eurolac!

  • Kelly

    Wat een goed artikel!! Hier een moeder van drie (zoon van 4, dochter van 2 en zoontje van 5 maanden). Zelf een behoorlijk verziekte darmflora en in kinderjaren zeer ernstige koemelkallergie gehad. Nog altijd last van exceem en astma en aanverwante ongemakken. Bij de geboorte van mijn oudste heb ik dan ook besloten om uit voorzorg vier weken voor de uitgerekende datum te stoppen met koemelk in mijn eigen eten. Met bijvoeding gewacht tot zes maanden en tot 2 jaar geen koemelkproducten gegeven. Met dochter evenzo gedaan. Beiden blijken nu nergens last van te hebben, tewijl met mijn voorgeschiedenis toch zeker één van hen gezegend zou moeten zijn met mijn klachten. Nu bij tweede zoonlief wordt mij door het consultatiebureau aangeraden om toch zeker voor de zes maanden te beginnen met bijvoeden, schijnt beter te zijn voor de smaakontwikkeling en zoonlief zou nu het best met de hapjes kunnen beginnen, omdat hij in het ‘alles gaat de mond in’-tijdperk zit. Ik zat helemaal in dubio tot een vriendin me op dit artikel wees! Ik blijf dus lekker bij mijn eigen gevoel en de kleine krijgt nog eventjes geen bijvoeding, nog een maandje wachten Nout ;-)! Overigens ben ik altijd voor gek verklaard met het uit voorzorg doen van mijn dieet, maar toch zou ik het iedereen die zelf veel klachten heeft gehad aanraden. Voor jezelf is het een kleine moeite en pas na twee jaar gaat een kind echt beseffen dat hij iets anders krijgt dan anderen en dan hoef het niet meer! Daarbij de rust omdat hij gewoon geen last heeft van je voeding, heerlijk!

    Ik ga je site in de gaten houden, bedankt!

  • Pingback:Een belangrijke mijlpaal | Huizekesluizeken

  • Mairanne

    Wat een duidelijk verhaal!
    Ben me aan het inlezen over “bijvoeden” en rapley. Heb hier heel veel aan.

    Ik heb vroeger vrij snel een vast hapje gehad en wat ik lees… Mijn darmen werken dus niet normaal. Wat kan ik hier aan doen? Ik probeer zo gezond en gevarieerd mogelijk te eten. Tuurlijk lust ik af en toe ook wel eens wat lekkers

    Mijn dochter is nu 4 en een halve maand en krijg fv. Helaas mocht mijn bv niet slagen… Ik was er ziek van. de ene borstontsteking na de andere.
    Ze krijgt probiotica door de fles omdat wij ook nog te kampen hadden met Candida… Het mocht echt niet mee zitten
    Ze doet het erg goed op de fles en groeit als kool. Wij willen straks ook gaan rapleyen.
    Mijn vraag is nu. Is het dan verstandig om een papfles te geven?

    • De Groene Vrouw

      Voor vragen over hoe je een blog kunt inpassen in je persoonlijke situatie, verwijs ik je graag door naar de consulten of kennismails.

  • Sanne

    Hallo Groene Vrouw,
    Wat duidelijk en nuttig om dit te lezen!
    Mijn dochter is 4 maanden met borstvoeding en ik zal braaf nog even wachten 😉
    Wel vraag ik me af, hoe precies het komt met die ‘bijvoeding’. Je schrijft dat het beschermende laagje al kan beschadigen door één keer een hapje. Bedoel je daar dan ook mee een slokje badwater bijvoorbeeld? En als ik ga zwemmen met dochter en zij wil dan even de borst, krijgt ze wat druppels zwemwater binnen, dat lijkt me dan ook niet al te goed of wel?
    Bedankt!

    • De Groene Vrouw

      Dat is niet heel gezond nee, maar ook niet altijd te voorkomen… bovendien: mensen die 1 hapje (voedsel) geven, laten het daar meestal niet bij. Binnen een paar dagen zit je dan toch al snel op een paar hapjes, een half bordje, een bordje… en dat is wel iets anders dan een paar druppels badwater.

  • Pingback:Daar ís-ie weer! | Eurolac!

  • Nicoline

    Ongetwijfeld klopt het hele verhaal over de anatomie en N=1 is inderdaad niet betrouwbaar, maar hier toch een moeder van een driejarige die met 4 maanden begonnen is met het naar binnen lepelen van gepureerd voedsel. Geen potjes uit de winkel, maar vers uit eigen keuken. Een feest voor hem en voor ons. Iedere hap ging er met genoegen in. Vanaf 6 maanden bood ik hem stukjes voedsel (a La Rapley) aan en het is tot op de dag vandaag een goeie eter. Geen darmklachten of ander gedoe en een fantastische slaper.
    Zijn broertje van 4 maanden heeft verborgen reflux en mogelijk koemelkallergie en is geen goede slaper, bij hem zal ik dus voorzichtiger te werk gaan. Maar ik geloof dus wel dat het ook afhankelijk is van het kind.

    • De Groene Vrouw

      Wat fijn voor jullie 😀 Ik ben benieuwd naar de staat van zijn darmflora.

      • Nicoline

        Met zijn darmflora gaat het prima. Goeie, regelmatige stoelgang. Nooit pijn in zijn buik,niet overmatig vaak ziek en geen allergien. Kortom, een ogenschijnlijk kerngezond kind.

  • Pauline

    Hoihoi, allereerst heel fijn artikel! Ik was al overtuigd en onze oudste heeft pas zijn eerste groentenhapje gekregen bij het doorkomen van zijn eerste tandje. Helaas wel vanaf geboorte bijvoeding gehad (pepti), maar dat is een ander verhaal. Erg jammer dat ik toendertijd niet meer informatie en hulp beschikbaar had om de bv-problemen op een andere manier aan te pakken. Ons dochterjte van 4 1/2 maand krijgt uitsluitend bv en ze doet het prima :) We wachten in ieder geval tot 6 maanden met hapjes, maar waarschijnlijk ook weer tot het eerste tandje. Al stel ik mezelf wel dezelfde vragen als Denise hierboven, waaronder ‘is het niet hartstikke onnatuurlijk om met vast voedsel te beginnen als het gebit nog niet compleet is?’ En natuurlijk kun je dan discussieren wat écht ‘vast voedsel’ is of op welke manier je het aanbied. Ik zou wel heel blij zijn met een link naar deze meneer waar jij (Denise) over schrijft, wat betreft witmeelproducten. Mijn zoontje kreeg pas na zijn eerste verjaardag zijn eerste stukje brood. Maar nu ik meer lees over de darmflora in dit artikel van de groene vrouw én de uitleg van Denise over enzymen…..hmmmz… wellicht verklaard het zijn slaapproblemen en (soms) stinkende poepies? Ik ga op onderzoek uit. Ondanks dat hij over een paar weken 2 jaar wordt. Het lijkt of ik bij hem alles in de omgekeerde volgorde doe.. bij 2 jaar weer borstvoeding (gekolfd) uit een bekertje, stoppen met witmeelproducten, darmflora helen.. Hoop dat er nog iets te redden valt 😉 Ik ga even lekker googelen naar de community “de natuurlijke hygiëne”.

    Heel erg bedankt! Jullie allebei
    groetjes Pauline

  • Erica

    Super verhelderend artikel, dank je wel! Ik heb 2 dochters waarvan de oudste helaas zeer kort bv heeft gehad en mijn 2e dochtertje nu al 5,5 mnd uitsluitend borstvoeding krijgt. Ik lees alleen wel verschillende berichten over of met groenten of met fruit starten. Ik begreep dat groenten beter is omdat dit minder zoet is en daarna (paar weken later) pas met fruit te beginnen. wat vind jij hiervan?
    Zelf wilde ik graag met speltmeelpap (uit de bio winkel) beginnen aangemaakt met bv. Voor de groente en fruit gaan we de “Kleintjes methode” volgen. wat is jouw idee van speltmeelpap aangemaakt met bv? mijn dochter wordt soms nog wel 2 keer per nacht wakker voor de borst een aangezien ik over 3 weken weer ga werken, zou ik zo ontzettend graag willen dat ze iets meer door gaat slapen… ik weet het, misschien klinkt dit wat egoistisch, maar het moet straks ook vol te houden zijn. Een hele nacht heeft ze sowieso nog nooit doorgeslapen en om 12 uur voeden en nog een keer om 4 of 5 uur eruit trek ik ook prima, maar er nog een keer extra uit, breekt echt totaal je nacht! Ik heb het idee dat speltmeel minder belastend is, klopt dat? ik heb de hoop dat als ze dat s avonds krijgt, ze een wat gevulder maagje heeft en dan met de borst om 12 uur het wat langer door de nacht gaat redden. Maar misschien denk ik wel helemaal verkeerd? of is dit juist ontzettend ‘slecht’ om te geven?
    Ik hoop dat jij mij hierin kan helpen!
    groetjes,
    Erica.

      • Erica

        heb het boekje gekocht en gelezen :) leuk ook om die andere handige boekjes er ook bij te hebben! zit ik nog steeds een beetje met de vraag hoe ik in de avond kan zorgen voor een wat gevulder buikje… rijstepapje, is dat misschien ook enigszins vullend?

        • De Groene Vrouw

          Eerder wat meer vetten. Met 5,5 maand mogen ze in principe al best wat kokosolie, dat je door de borstvoeding kunt roeren. Opbouwen van niets naar een theelepeltje per keer moet voldoende zijn 😀

      • Maaike

        Ik krijg een error als ik de link open. Ben wel erg benieuwd naar het e-book. Is ie nog verkrijgbaar?

  • Marijke

    Wat een helder verhaal!
    Heb je ook (links naar) wetenschappelijke artikelen hierover – m.n. over de risico’s van eerder dan 6 maanden bijvoeden?

    • De Groene Vrouw

      Ja, zeker. Maar dat zijn er teveel om in een antwoord te plakken, dus ik denk dat ik daar een keer een aparte blogpost van maak.

      • Marijke

        Met 1 of 2 artikelen, om mee te beginnen, ben ik ook al blij hoor. 😉
        Of kan je me misschien een lijstje verwijzingen mailen? Dat scheelt het werk van gelijk een mooi blog schrijven…?

      • Marijke

        Jammer dat je niet meer op m’n vorige verzoek gereageerd hebt.
        Ik ben maar zelf gaan zoeken via Google Scholar. Toen vond ik in de meest recente studies het advies om te beginnen met bijvoeden tussen 4 en 6 maanden, o.a. om allergieën te voorkomen. Ik had graag jouw bronnen ernaast gelegd…

        • De Groene Vrouw

          Het spijt me: dit blog voorziet in gratis goede informatie voor wie het wil lezen, maar ik ben geen jukebox. Zoals ik al eerder geantwoord heb, is mijn lijst met bronnen te lang om in een reactie te plaatsen. Ik zal hem in een aparte blogpost plaatsen – wanneer, dat bepaal ik.

        • Els

          Ik vind het ook zeer jammer dat je (hier of in je andere posts) geen bronnen geeft. Je info zou veel geloofwaardiger overkomen moest je dat wel doen.

          • De Groene Vrouw

            Er staat een aparte post op het programma vol bronnen ter ondersteuning van deze post. Voor wat betreft de andere posts: je zult moeten accepteren dat ik dit blog bijhoud naast mijn -vrij uitgebreide- bedrijf. Helaas betekent dit dat ik vaak niet de tijd heb om bij al mijn beweringen de juiste bronnen te zoeken, vanuit 10 jaar studie.

            Als dat betekent dat je me niet gelooft wanneer ik iets schrijf, tsja, dan is dat iets waar ik me bij neer zal moeten leggen 😉

          • De Groene Vrouw

            Waarmee ik overigens niet wil zeggen dat ik altijd gelijk heb. Want dat heb ik niet. Ik vergis me ook wel eens en ik herzie ook wel eens een mening. Dat komt, ik ben net een echt mens.

  • Nicole

    Beste groene vrouw,
    Is er naast het minimum van 6 maanden ook een maximum? Ik ken een moeder die haar baby van 18 maanden (nog steeds?) borstvoeding geeft. Is dat nodig? Of beter? Het lijkt me haast onmogelijk te combineren als je ook nog een baan hebt…

    • De Groene Vrouw

      Nee, er zit geen maximum aan borstvoeding. Het zal je misschien verbazen, maar de natuurlijke speenleeftijd van een kindje ligt tussen de 2 en 6 jaar (ja, ik zei JAAR). Pas dan is ook het immuunsysteem volledig opgebouwd. Nu hoeft echt niet iedereen haar kleuter nog aan de borst te houden als ze dat niet zien zitten 😉 Maar het is in ieder geval niet raar, onnatuurlijk of ongezond.

      De melk past zich qua voedingsstoffen aan aan de leeftijd van het kind, dus helemaal prima om lang te voeden!

    • Capri

      Dat deze moeder haar kind met 18 maanden “nog steeds” borstvoeding geeft, wil toch niet zeggen dat ze geen bijvoeding geeft? Dat kan namelijk prima naast elkaar. Ideaal zou ik zelfs willen zeggen: je laat het kind bepalen hoeveel bijvoeding het wil én kan verwerken en de borst is de basis. Dat wordt vanzelf minder. Hoef je als moeder ook geen borstvoeding af te bouwen of bang te zijn voor borstontstekingen. Zelf heb ik mogen ervaren mijn zoontje tot 26 maanden borstvoeding te geven (nog 1 a 2x per dag, voor de rest at hij toen allang met de pot mee). Maar als hij een keertje ziek was, viel hij terug op volledig borstvoeding. Zo fijn om hem dat dan te kunnen geven (troost, voeding en medicijn in 1). Het alternatief is dat je kindje een paar dagen helemaal niks eet. Na 26 maanden was hij er overigens nog niet klaar mee, maar vanwege volgende zwangerschap kelderde de melkproductie en werd het voeden pijnlijk. Dus op mijn verzoek gestopt. Hij vraagt er nu -half jaar later- nog steeds naar als hij erg moe is of na een flinke val. Het is duidelijk zoveel meer dan voeding, dus nu knuffelen we in de plaats. 1 a 2x borstvoeding per dag (meestal bij het opstaan en voor het slapen) is overigens prima te combineren met een baan. Sommige kindjes zullen het fijn vinden om even aan de borst te drinken zodra ze mama weer zien. Dat kan voor beiden een rustmomentje zijn. Het hele verhaal van kolven of minimaal om de zoveel uur voeden om productie op peil te houden, is namelijk niet meer van toepassing.
      Voor de baby die elk moment geboren kan worden ben ik aan het voorkolven, omdat bijvoeden (met kunstvoeding wel te verstaan) “omdat de baby afvalt” wel een mantra van zorgverleners rondom bevalling en geboorte lijkt geworden. Zo jammer, want er heerst totale onwetendheid over wat men kapot maakt met dat “protocol”.

  • Pingback:borstvoedingsmaffia postje | Morrison's closet

  • Heleen

    Geweldig! Goede informatie die je inderdaad (schande!) nooit van geen enkel consultatiebureau of arts of ziekenhuis of vroedvrouw of kraamhulp krijgt als ouders.
    Erg jammer dat de commercie zo’n slechte rol heeft in het verhaal, zowel kunstvoedingsfabrikanten alsook Olvarit en dergelijke.

    Zelf mijn 1e zoon bv gegeven: slechte adviezen van kraamhulp en consultiebureau, borstonsteking, darmkrampjes bij zoonlief en zo dapper doorgekomen en uiteindelijk 4 maanden uitsluitend bv en daarna groentepapjes; want ik wist niet beter…
    Maar al met al kreeg ik gaande het eerste jaar van mijn oudste door dat er iets niet klopte, en ben me er meer in gaan verdiepen. Mijn oudste is ook sterk en gezond geworden op deze manier maar ik moet zeggen dat zijn darmen inderdaad veel eerder van slag zijn dan van tweede zoon, maar dat kan ook aan andere variabelen liggen.

    Bij mijn 2e zoon bv gegeven, niks aangetrokken van idiote adviezen (o lukt de bv nog niet dan moet je man maar even kunstvoeding halen, en dat op de 3e dag van ons liefje, puur omdat ie afviel, wat overigens normaal is en het is een bonk van een vent nu!) en lekker tot 6 maanden puur bv en toen Rapley methode gedaan, uiteindelijk met bv doorgegaan tot zijn 3e verjaardag, samen ritueel gestopt,en als hij moe en huilerig is grijpt hij naar de borst om zich te troosten, maar ja die s nu droog. Een blij, gezond en sterk kind, ziezo!

    Nu ben ik maatje (Home Start) van een vrouw die na zwangerschapsvergiftiging/keizersnee 6 weken te vroeg van dochtertje is bevallen. Na 2,5 maand met bv gestopt, kindje heeft darmkrampjes en harde ontlasting, krijgt laxerende medicatie, en moet volgens ziekenhuis een zeer strak regime volgen van zoveel voeding per keer (Pepti) en zoveel uur ertussen, zoveel slapen etcetera…Pffff wat moet ik deze lieve wanhopige moeder adviseren? Ik ken van mijn jongens clusterperiodes en zo, dat wodt ook niet megenomen in zo’n regime. En hoe moet de darmflora van dit kleine meiske nog gered worden??

    Ik hoop dat ik haar kan helpen richting een menselijker, kindvriendelijker manier van eten en ontlasten en dergelijke…

    • De Groene Vrouw

      Wat een verhaal… om eerlijk te zijn, ik denk niet dat ik je iets kan adviseren in de reacties op een blog. Als deze moeder zelf graag een andere oplossing wil, is het aan haar om professionele hulp te zoeken op dit vlak. Huis-tuin-en keukenadviezen via-via gaan dan niet meer helpen, als je begrijpt wat ik bedoel. Het lijkt me nuttig om darmflora te laten onderzoeken en op basis daarvan een gericht plan maken om e.e.a. weer te herstellen.

  • Denise

    Hoi! Mooi verhaal en het spreekt mij zeker aan. We hebben 3 kinderen en toen ik de oudste 2 kreeg was ik nog erg braaf in het opvolgen van alle adviezen van het cb. In de loop der jaren ben ik meer zelf gaan lezen en nadenken en tot een andere conclusie gekomen dan het advies van het cb, wat betreft bijvoeding en vaccineren. Afgelopen oktober is onze jongste dochter geboren en ik had me al in de zwangerschap verdiept in borstvoeding en besloten dat ik deze keer wel door zou zetten met de borstvoeding. Bij de oudste 2 had ik veel last, tepelkloven en al die ellende en ben ik na 2 weken gestopt.Maar nu wist ik waarom het zo goed was, vooral de lijst met voedingstoffen borstvoeding versus flesvoeding maakte veel indruk op me. Hoeveel pijn het deze keer ook zou doen, voor mij bestond er gewoon geen alternatief. Ik wilde mijn dochtertje het allerbeste meegeven en er is gewoon geen voeding beter voor een baby dan moedermelk. Makkelijk was het niet, verschillende tepelhoedjes zijn de reveu gepaseerd, het deed de eerste tijd echt pijn bij het voeden en nee dat lag niet aan het aanleggen. Ik wist dat ik die 1e 6 weken door moest zien te komen want ik had gehoord dat het daarna beter zou gaan. En dat was ook zo. Na 6 weken nam de pijn echt af. Nu is ze 11 maanden en ik voed haar nog steeds zelf en ben dat nog zeker een jaar van plan. Toen ze 6 maanden was kwam dan de tijd dat ze klaar zou zijn voor bijvoeding, maar ik kreeg er maar geen goed gevoel over. Voor mijn idee was het niet logisch dat je een baby eten gaat geven terwijl ze nog geen gebit had. Het leek mij dat dat betekende dat ze nog “gezoogd” hoorde te worden. Dus ik weer op onderzoek uit, het internet op. Ik ben zelf enthousiast over het gedachtegoed van “de natuurlijke hygiëne”, een beweging die in Amerika veel groter is dan hier. Ook heb ik iemand gevraagd die er boeken over heeft geschreven( bestsellers) en dit jaren bestudeerd had en zijn antwoord klonk mij zeer gezond in de oren. Hij vertelde dat baby’s tot ongeveer 2 jaar nog niet het enzym aanmaken dat nodig is om zetmeel te verteren, zoals brood,pasta en rijst. En wanneer krijgen ze dat enzym wel? Juist ja, tegen de tijd dat hun gebit compleet is, ook ongeveer bij 2 jaar. Yeah, ik hou ervan als puzzelstukjes in elkaar vallen en voor mij was dit het geval. Ook legde hij uit wat er gebeurd met voedsel in de darmen van baby’s wat niet verteerd kan worden en wat voor klachten ze daar van kunnen krijgen, van oorontstekingen tot slaapproblemen toe, ik was overtuigd. 😉 Er bestaat geen betere voeding dan borstvoeding, het is gewoon het allerbeste en zo wonderlijk afgestemd op de leeftijd en behoefte van je kindje, geweldig gewoon! Hij zei dat als je er iets bij zou willen geven dat dat het beste gewone zachte fruitsoorten konden zijn. Ik geef haar verse sinaasappelsap en anders zacht fruit en avocado. Ze vind het lekker maar ik merk wel dat het echt iets extra’s voor haar is, het hoeft niet, ze heeft niet honger als ze het niet krijgt. Tot 6 maanden had ze nog steeds altijd dunne ontlasting voor mij een teken dat haar darmen nog niet goed werkten. Maar sinds een paar maanden heeft ze ineens “gewone schone drolletjes”, hoe blij kun je daarmee zijn als moeder. :-)

    • Pauline

      Ik zou wel heel blij zijn met een link naar deze meneer waar jij (Denise) over schrijft, wat betreft witmeelproducten? Ik heb broodbuik nog niets eens gelezen, maar begin steeds meer weerstand te krijgen tegen brood ed. En wil bij ons tweede kindje een heel andere voedingsstart maken, dan bij onze eerste. Hoop dat je mijn berichtje leest :) groetjes!

      • Denise

        Hoi Pauline,
        Ik ben er alleen maar meer van overtuigd geraakt ondertussen dat het zo werkt. M’n dochtertje kwam met 13 mnd nog steeds om de 2 a 3 uur ‘s nachts en ging alleen slapen na een slokje bv. Om haar die nachten door te helpen ben ik haar speltpap erbij gaan geven van geitenmelk, ja, je doet rare dingen als je slaaptekort hebt. 😉 En zo nu en dan een stukje vis of een ei, naast de groente en fruit wat ze kreeg. En na een aantal dagen begon ze langer te slapen, dus ik was het geitje (toen nog) erg dankbaar. Toen werd ze verkouden en BAM mevrouw weigerde consequent de borst. Dat kan ik me voorstellen als je neusje verstopt zit, dan lukt dat drinken aan de borst niet echt. En het wonder geschiedde dat ze ineens hele nachten doorsliep, en dan ook echt hééééle nachten, van 20.30 tot een uurtje of 9 half 10 ‘s ochtends. Heerlijk, maar ik had het zo weer ingeruild voor gebroken nachten als ze maar weer aan de borst wilde, wanhopig mens als ik ben. Anyway, d’r poep is 1 grote stinkbende en smurrie sinds ze meer andere dingen te eten krijgt, en het hoeft maar even in d’r luier te zitten en het irriteert haar huidje al. Zelf is ze ook veel geïrriteerder lijkt wel, terwijl je zou denken dat je na zulke nachten slaap de vrolijkheid zelf zou zijn. Ik kolf nu al bij 4 weken en geloof me daar word je ook niet vrolijk van, voel me ondertussen zelf een geit en de opbrengst laat ook zeer te wensen over. Kan ik nog terug denk ik steeds…als ik nu zorg dat ze echt honger krijgt zou ze dan de borst toch niet weer instinctief gaan nemen.Toch kan ik dat ook niet over m’n hart verkrijgen om dat uit te proberen. Ik weet zeker dat als ik d’r niet was gaan bijvoeden dat ze nu nog bij me dronk, d’r hongerprikkel was ook weg natuurlijk…En please laat er niemand roepen dat ze er dus kennelijk “klaar” mee was en dat ik haar daarin moet volgen , want van zulke onzinnige opmerkingen krijg ik echt jeuk. Ik maak me nu dus zelf ook zorgen over haar darmtoestand, en denk erover om de groene vrouw herself hierbij in te schakelen. Ik weet niet of ik hier een link mag plaatsen eigenlijk, maar je kunt bij google het volgende invoeren “natural hygienic care of children” en dan is het de 2e link van “soilandhealth”. Het is een heel boek wat je zo kunt lezen, geschreven door Herbert Shelton, ik heb hem uitgeprint. Het boek is al heel oud dus er staan wel wat ouderwetse opvattingen in over de rol van vrouwen,en zet zijn mening wat betreft bv wel erg zwart-wit neer,toch staan er ook veel waarheden in dus gooi het kind niet met het badwater weg. 😉 Hij heeft het niet alleen over witmeelprodukten, maar over alle zetmeel wat die kleintjes niet kunnen verteren en wat voor gezondheidsklachten kan zorgen. Ik geloof wel echt dat je lijf in staat is om veel, wellicht de meeste, ziektes te overwinnen, mits je de juiste omstandigheden creeërt voor je lichaam om dat te kunnen doen. De gedachte van de natuurlijke hygiene is dat je dan tijdelijk (soms weken) alleen moet vasten met fruit en groente, zodat alle energie naar het genezen gaat en niet naar verteren. Toch zou ik dat bij m’n dochtertje niet doen, ze is in de groei en ik heb niet genoeg info over wat dat met zo’n jong kind doet. Een vraagje aan de groene vrouw; zou een consult voor m’n dochtertje zin hebben denk je?

        • De Groene Vrouw

          Hoi Denise,

          Ik kan uit je verhaal niet helemaal precies destilleren wat het probleem is met je dochtertje, maar je mag natuurlijk altijd even bellen om het te bespreken; dan kijken we of een consult zin heeft!

  • Vicky

    Hoi!
    Bedankt voor dit fijne artikel!

    Ik ben gister met zoontje van 4 maanden naar het consultatiebureau geweest en ze zeggen daar: we hebben nieuwe inzichten sinds een half jaar, bijvoeden mag echt wel vanaf 4 maanden en 6 maanden-grens is achterhaald, kijk gewoon naar je kindje en volg je kindje, etc……
    Ook een vriendin met zwaar allergische zoon zit bij kinderdietist en ook die zei: je kunt beter wel met 4 maanden beginnen, juist met kindjes met allergie, zodat hij langzaam aan kan wennen. Wachten zou juist ‘gevaarlijker’ zijn i.c.m. allergie, aldus de kinderdietist.

    Ik vertelde op het CB dus weet ik weet over de ontwikkeling van de darmpjes en vroeg daar hoe het dan daarmee zit, op welke manier is onderzocht/op basis waarvan adviseert het CB dat het nu vanaf 4 maanden kan? Ze zou het aan de dieetiste vragen en mij erover mailen. Dus ik ben benieuwd.

    Maar hoe komen ze toch aan die ‘nieuwe inzichten’? Heb jij een idee waar dat op gebaseerd is? En andersom: waaruit blijkt dat de darmpjes inderdaad pas vanaf 6 maanden rijp genoeg zijn voor bijvoeding?

    • De Groene Vrouw

      Er komt nog een keer een vervolgartikel met de antwoorden op je vragen, dat is iets te lang voor een reactie 😀

      • Vicky

        Dan wacht ik af… Maar in het kort: jij blijft bij die 6 maanden?

        • De Groene Vrouw

          Uiteraard. Toen ik dit artikel schreef, was het beleid al aangepast naar 4 maanden – dat was één van de redenen om het te schrijven 😉

  • Leonie

    Wat is, in dit licht, jouw mening over het geven van vitaminedruppels (D+K)?

    • De Groene Vrouw

      Daar heb ik zeker een mening over. Maar niet één die past in een reactie op en blog 😉 Ik schrijf er zeker nog een keer een apart blog over. Maar niet vandaag 😀

      • Jet

        Kan ik dit blog-artikel er ondertussen al ergens vinden?

  • Linda

    Duidelijk verhaal! En voor mij als huisarts eindelijk eens wat achtergrondinformatie over waarom het zo belangrijk is om borstvoeding te geven en te wachten met bijvoeding.

    Zelf heb ik mijn eerste dochter een jaar borstvoeding gegeven en mijn tweede dochter is nu 4,5 maand en heeft uitsluitend borstvoeding gekregen en moet nog even wachten voordat ze bijvoeding krijgt. Ben inderdaad ook overtuigd dat het een kwestie is van alles in de mond willen stoppen en dat er best gewacht kan worden tot 6 maanden. Als ouder ben jij tenslotte degene die weet waarom het gaat.

    Ik heb nog een vraag aan je. Mijn dochter heeft recent een kuur nystatine gekregen ivm spruw ( en ik ben echt heel terughoudend met antibiotica, ik vind het troep). Het heeft weinig geholpen en ze heeft sindsdien diarree en krampen. Ik ben erg bang dat haar darmflora om zeep is geholpen. Heb je tips om dit weer een beetje op orde te krijgen? Is er nog hoop dat het weer op orde komt als ik gewoon borstvoeding blijf geven?

    • De Groene Vrouw

      Wat fijn en waardevol dat ik dit heb kunnen bijdragen aan jouw kennis als huisarts! Zo komt het hopelijk bij veel mensen terecht 😀

      Voor wat betreft je vraag: voor zover ik weet heeft Nystatine zelf geen of minder effect op de darmflora dan antibiotica. Maar vaak zit er wel iets van suiker in om het ‘lekkerder’ te maken – nogal vreemd als je bedenkt dat het schimmeldodend moet zijn en schimmels juist dol zijn op suiker… het kan zijn dat dit de darmflora toch heeft aangetast, zeker als die (zoals bij veel kinderen) nog niet zo heel stabiel was. Een andere mogelijkheid is dat zich opportunistische bacteriën hebben gevestigd die niet in de darmen thuishoren – heb je zelf al een ontlastingonderzoekje gedaan?

      Wat je kunt proberen is eerst een kuurtje probiotica (voor kleine kinderen adviseer ik Children’s Synbiotic van Viridian, een heel puur product zonder toevoegingen) en inderdaad natuurlijk gewoon bv blijven geven. Helpt dat niet voldoende, of komen de klachten terug, dan is een ontlastingonderzoek via ‘mijn’ lab aan te bevelen. Daar kijken ze niet alleen naar wat er níet in hoort te zitten, maar ook naar wat er wél in hoort te zitten (de residente flora), en daar zit vaak het probleem. Lijkt me leuk om hier een keer met je over te praten 😀

      • Mieke

        hallo,
        mijn zoontje kreeg onlangs ook een Nystatine kuur tegen spruw. 4flesjes kreeg hij binnen en de spruw was nog niet weg :/ toen zijn stoelgang heel waterig begon te worden zijn we overgeschakeld op Daktarin en nu na 2 dagen was de spruw verdwenen. ondertussen zijn we al 4 dagen gestopt met behandelen maar de stoelgang blijft waterachtig en hij is ook al op 1 week niks meer bijgekomen in gewicht. hij is ondertussen 11w en 3 dagen.
        en ik begin me toch zorgen te maken of al die middeltjes zijn darmen niet van slag gemaakt hebben.
        ik las dat je Children’s Synbiotic van Viridian aanraad, maar mag je dit ook onder 1 jaar geven? ik zie overal vanaf 1 jaar staan… zijn er andere probiotica die ik in Belgie makkelijk bij de apotheek kan krijgen?
        alvast heel erg bedankt!

        • De Groene Vrouw

          Children’s Synbiotic mag ook <1 jaar! Het is te krijgen in onze webwinkel. We versturen ook naar België.

  • Laura

    Vind dit een helder artikel en ben blij iets meer over de achtergrond van de darmontwikkeling bij babies te lzen.
    Ik vind het wel jammer dat kunstmelk en potjes over een kam gescheerd worden, terwijl ik denk dat daar toch een groot verschil in zit. Het lijkt mij dat bij kunstmelk toch in ieder geval geprobeerd is om de moedermelk zo veel mogelijk te imiteren, dus dat de ‘schade’ zeker minder groot zal zijn dan het geval is bij potjesvoeding (wat ‘gewoon’ eten is). Ondanks dat je meent geen oordeel uit te spreken, ben ik bang dat je met zo’n benadering toch weer vrouwen die het om wat voor een reden dan ook niet lukt om borstvoeding te geven, een schuldgevoel aanpraat.

    • De Groene Vrouw

      Het eerste deel van je reactie klopt: ik scheer flesvoeding en potjes over één kam. Want hoewel flesvoeding bedoeld is als vervanging van moedermelk, lijkt het er in de verste verte niet op, helaas. Vanuit de darmflora bezien, IS flesvoeding ook ‘hetzelfde’ als bijvoeding: het heeft hetzelfde -schadelijke- effect.

      Maar (en dat is deel twee), dat heeft niets te maken met een waarde-oordeel vanuit mijn kant en is ook niet iets waarover je je als niet-borstvoedende moeder schuldig zou moeten voelen. Het is een puur objectief feit. Niet het leukste om te horen misschien, maar moet ik daarom aanstaande moeders de kennis onthouden?

      Als de BV niet gelukt is, is het enige dat je kunt doen het vanaf het punt waarop je nú zit, zo verstandig mogelijk aanpakken. Wat je vroeger niet wist, wist je niet: je hebt op dat moment het beste gedaan dat op dat moment in je vermogen lag. Dus ik zie geen reden om je daar schuldig over te voelen. Als je nog moet beginnen met BV (met andere woorden als je zwanger bent of kinderen wilt), is het belangrijk om je nu alvast goed voor te bereiden. Met kennis. Die hoop ik te bieden; geen waarde-oordeel.

  • Laura

    Goh, ik heb met verbazing zitten lezen!

    En ik kan er niet 100% in meegaan! Maar voor alle ouders die dit een bevestiging vinden TOP, maar ik pas ! Geweldig artikel , maar niks voor mij!

    Mijn kleine meid krijgt lekker fruit en / of groente wanneer ik denk dat ze er klaar voor is!

    Groetjes van mij

    • De Groene Vrouw

      Wat fijn! dat je zo in je eigen idee blijft geloven!
      Ik zie zelf graag altijd iets meer onderbouwing!
      Maar dat moet natuurlijk iedereen voor zich weten!(!!)

  • Helena

    Ik had ook al een Email gestuurd maar toen wist ik nog niet dat je hier ook gewoon kon reageren oeps.

    Wil hier dan ook kenbaar maken dat ik heel blij ben deze blogs heb mogen lezen gezien wij regelmatig ook weer in een discussie kwamen over dat wij echt willen wachten tot 6 maanden.

    Wij hebben 2 jongens. Oudste wordt bijna 3 en de jongste is net afgelopen vrijdag van 6 maanden. Onze eerste kreeg 9 maanden excl borstvoeding en toen ook heel langzaam begonnen via de Rapley methode met wortelen. Hij eet hartstikke goed oke nu gaat het even met ups en downs vanwege de nogal leuke peuterpuberteit hihi maar ach verder mogen we niet klagen.

    Onze jongste hij begon al met speelgoed enz in zijn mond te stoppen ongeveer met 4.5 maand voor ons geen reden om dan gelijk te beginnen met Bijvoeding, nu het weekend als wij aan ons avondmaal zitten krijgt hij wortelen op zijn blad hij kijkt er met grote ogen naar en pakt het, sabbelt er wat aan met vervolgens de bekende kokhalsreflex het weer naar buiten toe te werken. Ondanks dit is dit al een heel groot begin en maalt ie er niet super graag naar zo even vind ie het interessant maar als ie het dan vastgehouden heeft en op gesabbeld heeft laat ie het los om vervolgens niet nog eens te willen.

    Wij respecteren dit en hebben zoiets van alles op zijn tijd het komt vanzelf wel goed.

    Tenslotte, kind kan zijn hele leven nog eten dus waarom al zo vroeg te beginnen met Bijvoeding. Het wordt niet voor niks Bijvoeding genoemd.

    Potjes wat ziet dat er toch zo ongelooflijk ranzig eruit telkens als ik door het gangpad vanwaar de potjes ook staan bedenk ik me van gadver.

    Wij maken alles zelf met verse groenten en fruit, lang leve de Babycooker waarin groenten gestoomd wordt en dus juist de vitaminen bewaard blijven.

  • Karlien

    Hallo Groene vrouw,

    Ik heb ook het advies gekregen om op vier maanden te starten met groentenpap. Ik geef borstvoeding en ga terug 100% beginnen werken als onze baby 5.5 maand is. Vanaf dan gaat hij naar een onthaalmoeder en eigen familie die hem opvangt. De bedoeling is dat ik nog s’morgends borstvoeding geven en dan s’avonds nog tweemaal na het werk.
    De rede om met groentepap en daarna met fruitpap te beginnen is dat hij dan plots op zes maanden niet teveel veranderingen zou moeten doorgaan (vast eten, andere verzorgers, van wiegje naar bedje,…). Wat is jouw mening hierover? Is het inderdaad niet allemaal teveel dan?

    Groetjes

    • De Groene Vrouw

      Misschien, maar wil je zijn darmen een harde klap geven, alleen omdat hij de veranderingen emotioneel misschien zwaar vindt? Het is een afweging die je zelf moet maken, maar ik denk dat hij over het laatste makkelijker heen zal komen dan over het eerste.

      Overigens hóef je ook helemaal niet stipt op 6 maanden te beginnen. In het eerste begin blijft het toch echt bij-voeding: borstvoeding blijft de belangrijkste maaltijd. Je kunt hem dus ook eerst een paar weekjes laten wennen bij de onthaalmoeder en daar (of zelf) heel langzaam starten met de bijvoeding. Er is geen enkele reden om daar haast mee te maken, zolang hij maar af en toe iets in zijn mond stopt 😉

      Ik zou dus lekker wachten tot zes maanden en dan in alle rust opstarten. En blijf naar je kleintje kijken: doet hij het goed met de veranderingen, of kun je beter wat rustiger aan doen? Hij geeft het vanzelf aan – het is onze taak om die signalen te leren lezen…

  • Michelle

    Bedankt voor je verhaal. Ik ben geen bvmaffia hihi, geef wel bv maar heb verder niks met Rapley en cosleeping en zo. Uiteraard wil ik wel het beste voor mijn kinderen. Ik twijfelde ook door de media, kreeg van Nestle een mooie folder in de bus. Nu mijn kindje 4 maanden is mocht ze van alles als bijvoeding hebben. (vooral hun potjes natuurlijk, potjes krijgt ze zoizo niet maar dat terzijde)
    Kreeg op babybytes deze site door. Blij dat ik het gelezen heb! Thnx!

  • Ikke

    Wow wat een helder verhaal, dankje!

    Dit bevestigd ook mijn “moeder”/”voorgevoel” over bijvoeden. Ik heb een dochtertje van 4 maand wat totaal niet geïnteresseerd lijkt in iets anders dan de borst..maar na wat je allemaal hoort en leest begon ik dus te twijfelen of ik niet eens een hapje zou moeten proberen. Aangezien mijn dametje totaal niet geïnteresseerd in lijkt was dit nog niet in mij opgekomen. Ik zelf loop bij een mdl arts ivm Ziekte van crohn. Deze raadde mij wel minimaal 6maanden alleen bv maar kon me bovenstaand verhaal niet echt duidelijk maken. (Schandalig eigenlijk!)
    Maar goed aangezien ik nogal een “op gevoel mama ” ben (nog niet te spreken over dat betoom het makkelijkste is) blijf ik dus tot minimaal 6maand uitsluitend bv geven. Dan erg leuk om dit te lezen dat m’n moedergevoel dus klopt

  • Kmail

    Dank je voor je overzichtelijke verhaal. Wat mij al een tijdje bezighoudt is: al mijn drie de kinderen hebben in de eerste weken bijvoeding gehad. Niet veel maar toch. Of het achteraf nodig was heb ik mijn twijfels over maar dit terzijde. Is de schade dan onherstelbaar of komt het goed na de maanden alleen maar borstvoeding?

    • De Groene Vrouw

      De kans is aanwezig dat de darmen en darmflora beschadigd zijn – maar dat is an sich niet zo bijzonder aangezien het merendeel van de bevolking geen optimale darmflora heeft 😉 Dat is een vervelende bijkomstigheid bij de manier waarop we tegenwoordig nu eenmaal leven en eten.

      Gelukkig kun je die ‘schade’ herstellen, en het is ook niet gezegd dat ze er per definitie last van krijgen… een goed dieet met veel probiotische voedingsmiddelen (en/of een supplement) kan veel goed doen, en als je echt het idee hebt dat er iets niet in orde is, kun je altijd nog ontlastingonderzoeken laten doen om te zien of er inderdaad schade is en wat je moet doen om die gericht te herstellen :-)

      • Kmail

        Beetje late reactie van mij, maar bedankt voor je antwoord.
        Je hebt vast wel een blogje geschreven over probiotische voedingsmiddelen? Ken wel probiotica uit een pot of flesje maar verder niet.
        Als er ontlastingsonderzoek gedaan zou moeten dan is het eerder bij mijzelf. Alhoewel sinds de suiker weggelaten wordt en de kunstmatige zoetstoffen gaat het wel beter.

        • De Groene Vrouw

          Nee, nog niet echt 😉 Wel over het zelf fermenteren van voeding:
          https://groenevrouw.nl/lacto/
          En over probiotische voeding komt er ook ongetwijfeld nog een keer een aparte post.

  • Jacomien

    Dank je wel voor je heldere uiteenzetting, hier heb ik wat aan!

    Nog wel een opmerking: omdat het een vrij lang artikel is (voor website-begrippen dan toch), zou ik het fijn vinden aan het begin een inhoudsopgave te zien, ter navigatie.

  • Bianca

    WOW :)

    Ik behoor al tot de borstvoedingsmaffia, zoals wij ‘bewuste’ mama’s genoemd worden. Maar wat doet jouw ondersteunende verhaal me goed.

    Trots op mezelf hierdoor! Dank je wel.