Hè bah, wormpjes!

Hè bah, wormpjes!

wormpjes

“Mama, ik heb jeuk aan mijn billen!” Als je kinderen hebt, is dit vast geen onbekende uitspraak voor je. Of ze zéggen niks, maar zitten continue te, eh, graven. Ja hoor, het is weer zo ver: wormpjes!

Veel vragen aan ‘de Poepdokter’ (dat ben ik dan) gaan over wormpjes. Zijn ze schadelijk, waarom heeft je kind ze de hele tijd en vooral: wat doe je eraan?

 

Wat zijn het?

Wij zijn niet de enige die leven van het voedsel dat we in ons lijf stoppen. Ook onze goede darmflorabacteriën eten er een hapje van mee – en soms nog wat extra ‘gasten’ zoals parasieten. Waar we met de meeste bacteriën in onze darmen een symbiotische relatie hebben (zij hebben iets aan ons en wij hebben iets aan hen), zijn parasieten dus, jawel, parasitair. Dat wil zeggen dat zij voornamelijk iets aan ons hebben, maar wij niet aan hen. Sterker nog: vaak hebben we er zelfs last van.

Er zijn veel soorten parasieten, van eencellicen tot lintwormen van (centi)meters lang. Vandaag hebben we het over de kleine ‘wormpjes’ die veel voorkomen bij kinderen (en dan meestal ook bij hun ouders). Deze wormpjes zijn 0,5 – 1cm lang en heel dun. Ze worden ook wel aarsmaden, pinworm of spijkertjes genoemd en hun wetenschappelijke naam is Enterobius vermicularis. Dat vertaalt zich min of meer naar darmvermicelli, en je snapt waarom als je ze op een foto ziet:

Enterobius vermicularis -Afbeelding van www.huidziekten.nl

Enterobius vermicularis (afbeelding van www.huidziekten.nl)

 

Symptomen & Diagnose

Deze kleine wormpjes leven in de darmen waar je er relatief weinig last van hebt (zie verderop) en leggen hun eieren rond de anus. Dat veroorzaakt de jeuk die met name ‘s avonds en ‘s nachts komt opzetten. Gedachteloos wordt er gekrabt, waardoor de kleverige eitjes onder de vingernagels meereizen naar de zandbak, het winkelkarretje, liftknopje of waar dan ook, om opgepikt te worden door de volgende gastheer. Wormpjes zijn dan ook zeer besmettelijk en het is eigenlijk niet te doen om ze je hele leven te ontlopen, tenzij je smetvrees ontwikkelt en dat lijkt me niet de bedoeling. Gelukkig zijn er prima oplossingen voor worminfecties, maar daarover later meer.

De meeste kinderen en volwassenen hebben naast de jeuk niet direct last van wormpjes. Toch zien we een klein percentage mensen waarbij de wormpjes wel degelijk andere symptomen geven, zoals:

  • onregelmatige en dunne ontlasting
  • buikpijn
  • ‘hersenmist’.
    Mogelijk komt dit doordat de wormpjes afvalstoffen aanmaken die een invloed kunnen hebben op de hersenwerking – ik heb daar overigens geen wetenschappelijke literatuur over kunnen vinden, maar de ervaring leert dat kinderen met (langdurige) worminfecties vaak dromerig, hangerig worden en dat volwassenen last kunnen krijge van warrigheid en concentratieproblemen. Beiden kunnen overigens nog tig andere oorzaken hebben, maar als ervaren ouder kun je dit als symptoom oppikken bij jezelf of je kinderen, als jullie gevoelig zijn voor worminfecties.

Vermoed je eenmaal dat er wormpjes aanwezig zijn, dan kun je dit zelf verder onderzoeken:

  • de plakbandtest
    neem een stukje plakband en druk dit ‘s ochtends vlak na het opstaan – vóór het wassen – met de plakkerige kant tegen de anus. Zie je kleine witte puntjes? Dat zijn waarschijnlijk wormeitjes.
  • de poeproertest
    You know it: vang ontlasting op (gebruik een plastic wegwerpbordje of -bakje en zet dat in de wc) en onderzoek of je de kleine wormpjes ziet zitten. Soms krioelen ze zelfs nog. Goedemorgen.
  • ontlastingonderzoek
    Je kunt wormpjes diagnosticeren door middel van ontlastingonderzoek, maar meestal is dat niet nodig. Het kan wel nuttig zijn als je naast aarsmaden ook andere parasitaire infecties vermoedt (zie verderop). Maak dan het liefst gebruik van de TFT (Triple Feces Test) met 3 dagen ontlasting. Deze test wordt door veel huisartsen als ‘ouderwets’ gezien, maar parasieten hebben een activiteitscyclus van enkele dagen en worden daardoor soms gemist met een test waarbij je maar 1 dag ontlasting inlevert.

 

Is het erg?

Is het erg als jij of je kind een worminfectie hebben? Meestal is het niet zozeer erg, als wel erg irritant. Denk aan luizen: heus niet verschrikkelijk, maar wel vervelend. Aarsmaden zijn relatief onschuldig, hoewel je ze natuurlijk wél moet behandelen – als het niet voor de jeuk of andere symptomen is, dan wel omdat je anderen in je omgeving niet wilt besmetten.

Daarnaast is het interessant om te weten dat kinderen (en volwassenen) die gevoelig zijn voor aarsmaden en ze continue oppikken, vaak ook gevoelig zijn voor andere parasitaire infecties zoals de eencellige protozoa Dientamoeba fragilis of Blastocystis hominis en dat deze infecties elkaar ook in stand kunnen houden [1] Zelfs dat hoeft niet per se erg te zijn: ongeveer 70% van de Nederlanders heeft zo’n infectie en lang niet iedereen heeft daar last van – maar zo’n 30% van de mensen die deze infecties hebben, hebben wel degelijk symptomen zoals buikpijn, dunne ontlasting, opgeblazen gevoel etc.

Mijn meer dan 10 jaar ervaring als darmfloratherapeut heeft me geleerd dat er mensen zijn die wél of niet gevoelig zijn voor parasieten. Als je er niet zo gevoelig voor bent kun je natuurlijk heus nog wel een infectie krijgen, maar de kans dat er een parasiet blijft hangen, is gewoon veel kleiner. Mijn eigen darmflora is bijvoorbeeld ook lang niet altijd goed geweest – maar ik heb nooit Dientamoeba of Blastocystis gehad. Terwijl mijn zoon ze continue te pakken heeft en daar ook klachten van heeft. Wormpjes heb ik dan weer wél af en toe van hem gekregen (bedankt hè), maar die zijn dan ook zo weer weg (zie verderop).

Onderzoek (en logica overigens ook) toont ook aan dat mensen met een worminfectie een lagere darmimmuniteit hebben (sIgA) [2]. Dat is vaak ook de reden dat de wormpjes weer terugkomen: je pikt ze overal op, en als je darmimmuniteit al verlaagd is, zal het inslikken van wormeitjes ook veel eerder leiden tot een echte infectie.

Afijn – moraal van het verhaal: heeft je kind continue wormpjes en daar tussendoor ook andere klachten zoals buikpijn, dunne ontlasting, hangerigheid etc., overweeg dan eens een ontlastingonderzoek op (o.a.) parasieten en darmimmuniteit.

 

Wormpjes behandelen

Tsja, en als ze dan eenmaal hebt – hoe kom je er dan weer vanaf? Er zijn verschillende methodes om wormpjes te behandelen:

  • Mebendazol
    Het meest gebruikte middel tegen wormpjes is Mebendazol. Veel mensen schrikken terug voor het gebruik van ‘antibiotica’, maar dat is in dit geval eigenlijk onterecht. Mebendazol is geen antibioticum maar een anthelminticum – dat wil zeggen dat het niet tegen bacteriën werkt maar tegen wormen. Het laat de darmflora daardoor grotendeels met rust en onderzoek laat zelfs zien dat de Bifidobacterium-soorten na behandeling met Mebendazol stijgen. [2] Er zijn doorgaans weinig bijwerkingen te verwachten van Mebendazol en het is veilig te gebruiken tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode.
    Je gebruikt het gewoon zoals op de verpakking staat, namelijk met het HELE gezin (en mensen die veel bij je thuis komen) tegelijkertijd 1 tablet – en twee weken later nog 1. Persoonlijk vind ik het verstandig om dit te combineren met het gebruik van probiotica.
  • Probiotica
    Ik vond helaas geen onderzoeken naar het gebruik van probiotica bij de wormpjes waar we het vandaag over hebben (Enterobius vermicularis), maar probiotica lijken soms wel effectief in de strijd tegen andere wormen. [3] Dat is natuurlijk ook wel logisch: een gezonde darmflora heeft effecten op het milieu in de darm en op de immuniteit van de darm, dus door de darmflora te verbeteren zul je ook minder gevoelig worden voor infecties. Er is echter nog weinig bekend over het gebruik van (specifieke) probiotica bij worminfecties, en of het echt lukt om een bestaande infectie te verhelpen door probiotica te slikken, is echt de vraag. Waarschijnlijk heb je meer kans als je specifieke stammen probiotische bacteriën gebruikt, maar het is niet bekend welke stammen dit dan zouden moeten zijn. Zelf zie ik probiotica (en een goed prebiotisch dieet) met name als middel om te voorkomen dat er nieuwe worminfecties komen (en dan nog is dat geen garantie en ook afhankelijk van wat er verder nog speelt in de darmen).
  • Klei-aarde
    Klei, diatomaceous earth of leemaarde wordt vaak genoemd als ‘huismiddel’ tegen parasieten. Ik kan je in elk geval vertellen dat het niet effectief is tegen protozoa zoals Dientamoeba, die zijn daar echt veel te hardnekkig voor. Zelf heb ik het nooit geprobeerd tegen wormpjes en om eerlijk te zijn verwacht ik niet dat je ze er 100% mee kunt verwijderen, maar het kan ook niet veel kwaad om het te proberen, als je dat maar verstandig aanpakt. Leemaarde werkt via het binden van stoffen. Niet alleen van afvalstoffen of ‘gifstoffen’ (het wordt ook aangeprezen als detoxmiddel), maar ook voedingsstoffen zoals vitamines en mineralen. Gebruik leemaarde dus niet meer dan een week of twee achter elkaar (tenzij onder professionele begeleiding), en neem het niet tijdens of rondom de maaltijd. Gebruik er verder een goed voedingssupplement bij (dat je natuurlijk ook niet tegelijkertijd met de klei gebruikt). Ik kan je geen richtlijnen geven voor hoeveel je zou moeten gebruiken bij een worminfectie, gezien het feit dat ik er geen ervaring mee heb (en om eerlijk te zijn ook niet al te veel vertrouwen).
  • Wortels, knoflook, kokosolie en de rest van je keukenkastje
    Er zijn veeeeel huismiddelen die gebruikt worden bij worminfecties, zoals wortels, rauwe knoflook, kokosolie, appelciderazijn, boerenwormkruid, yoghurt en nog veel meer. De één (knoflook) zal effectiever zijn dan de ander (yoghurt) maar eigenlijk geldt bij al deze dingen hetzelfde: als je hele gezin geinfecteerd is, is de kans klein dat je de infectie er op deze manier helemaal onder krijgt. Je kunt het proberen, maar het duurt vrij lang (als het al lukt) en de kans is groot dat je elkaar in die periode blijft herbesmetten. Doe je dit toch liever dan een kuurtje Mebendazol, dan zou ik persoonlijk kiezen voor rauwe knoflook (bij iedereen boven de 6 jaar), ‘s ochtends en ‘s avonds 1 fijgesneden teen per dag (bijvoorbeeld in een lepel soep) gedurende minimaal 1 week. Maar ook hier zeg ik: verwacht er niet teveel van.

 

Bij al deze behandelingen geldt dat hygiene een ongelofelijk belangrijke rol speelt. Herbesmetting is echt zo gebeurd. Ontdek je wormpjes, dan is het dus het meest effectief als je gelijk met de behandeling ook (tijdelijk):

  • het hele huis sopt
    met name de plekken waar iedereen met zijn handen aan zit (lichtknopjes, deurknoppen, afstandsbediening etc) en waar je dingen in je mond stopt (keukenkastjes, aanrecht, eettafel en -stoelen, slaapkamer 😉 )
  • je handen wast
    streng, na ieder toiletbezoek en voordat je gaat eten, mét nagelborstel en zeep.
  • stopt met nagelbijten en duimzuigen
    pleisters om de vingers van je kinderen en dat soort dingen. En blijf ook met je vingers uit je neus.
  • stopt met activiteiten in de slaapkamer die herbesmetting kunnen veroorzaken 
    ik ga er verder niet op in maar je begrijpt heus wel wat ik bedoel. Het is tijdelijk, dus verzin maar even iets anders.

 

Samengevat

Ok, korte samenvatting:

  • Nee, wormpjes zijn niet gevaarlijk
  • Nee, Mebendazol is geen verschrikkelijk middel dat je te allen tijde moet zien te vermijden
  • Nee, huismiddeltjes helpen vaak niet genoeg (maar je mag het proberen)
  • Ja, worminfecties kunnen wijzen op een groter probleem
  • Ja, het helpt als je darmflora in topconditie is zodat je ze niet zomaar meer terugkrijgt

 

De vraag van vandaag:
Begint het al te jeuken?
Vertel het ons in de reacties!

 

[1] J.A. Boga et al. Is the treatment of Enterobius vermicularis co-infection necessary to eradicate Dientamoeba fragilis infection? Int J Infect Dis. 2016 Aug;49:59-61
[2]  Chin-An Yang et.al. Impact of Enterobius vermicularis infection and mebendazole treatment on intestinal microbiota and host immune response. PLoS Negl Trop Dis. 2017 Sep; 11(9): e0005963.
[3] Marie-Agnes Travers et al. Probiotics for the Control of Parasites: An Overview. J Parasitol Res. 2011; 2011: 610769.

Reageren? Gezellig!

Reacties (16)

  • Pauline

    Hoi, ik werd op maandag door het kdv aangesproken, dat mijn zoontje van 3 wormpjes had. ‘s Avonds had hij niet meer gepoept, dus ik keek de volgende dag in zijn ontlasting. Maar er was niks te zien. Voor de zekerheid wel een wormenkuurtje met het hele gezin genomen.
    Kan dat, 1 dag wormpjes hebben? Of zou het iets anders zijn geweest?

    • De Groene Vrouw

      Nee, maar het kan wel dat je ze maar 1 dag ziet. Daarna zijn ze niet weg, maar misschien wel (tijdelijk) minder actief. Na een wormenkuurtje ben je er als het goed is helemaal vanaf :-)

  • Kim

    Hi Nienke,
    Hoe zie jij Artemisia Annua als inzet tegen wormpjes en versterking van de darmflora, bij volwassenen en kinderen?

    • De Groene Vrouw

      Het versterkt de darmflora niet, dat is een denkfout 😉
      Het is een antiparasitair middel, maar niet het meest veilige of effectieve dat ik ken – en als je aan de slag gaat met antiparasitaire middelen, zou ik dat altijd doen als onderdeel van een volledig protocol waarbij je de lever & nieren ondersteunt, de biofilm aanpakt, de parasiet doodt en de darmflora weer opbouwt.

  • Maartje

    Hey. Wij hebben positieve ervaring met een ayurvedisch kruid: Vidanga. Voor kinderen 3x per dag voor de maaltijd n kwart theelepeltje met rauwe honing. Voor volwassenen 3x per dag een half theelepeltje met water. Ons ervaring:. Aarsmaden leek na 1 week weg en zelfs… ja ja giardia liamblia was na 2 maanden weg (althans, volgens de ontlasting test).

    • Bibi

      Hi Maartje, waar kan ik dit kruid kopen? Ik vind ze niet in de webshops die ik online vind. Wel vidanga thee, maar ik denk dat jij het over druppels hebt…?

  • Nynke

    Hi Nienke,

    het tegelijkertijd hygiene maatregelen houden is dat ook voor het hele gezin? En de volledige twee weken van de behandeling?

    • De Groene Vrouw

      Ja en ja! Anders heb je zo weer een herbesmetting te pakken…

  • Elenore

    Hoi Nienke,
    Volgens mijn natuurgeneeskundige therapeut gaan de wormpjes niet vanzelf over. Ze kunnen omhoog kruipen naar de longen (daar zitten de longblaasjes en halen hier zuurstof vandaan) en hier eitjes gaan leggen. Als je ze dus niet behandelt kom je er nooit van af! Ik heb zelf onlangs aarsmade gehad en heb hiervoor een kruidenpreparaat genomen en ben er nu gelukkig van af! Alleen hoe ga ik mijn dochter van 1 hiervoor behandelen??? Heb jij misschien tips??

    • De Groene Vrouw

      Ik ben bang dat ik je bericht niet helemaal begrijp… Ik zeg toch nergens dat ze vanzelf over gaan? Je moet ze juist actief behandelen, want ze zijn vrij hardnekkig. Alle ‘tips’ die ik daarvoor heb, staan in het artikel. Dus als je dat (nog een keer) leest, kun je er vast mee uit de voeten :-)

      • Elenore

        Neeeee dat klopt haha dat zeg je ook niet, dat waren mijn eigen gedachten omdat ik dit ooit ergens gelezen heb, en gehoopt had dat dit waar was want dan had ik mijn dochter van 1 jaar niet hoeven te behandelen… maar dit klopt dus helaas niet…
        Mijn probleem is dat mijn dochter van 1 jaar nog geen tabletjes kan slikken… dus Mebendazol is helaas geen optie… en ik begrijp uit jou artikel dat probiotica en ui en knoflook en alles uit mijn keukenkastje (waarschijnlijk) niet voldoende effectief gaat werken…
        In een eerdere reactie worden korreltjes van Vermica van Dr. B, merk DNH genoemd voor kinderen onder de 2… Heb jij hier ervaring mee? Werkt dit wel effectief genoeg? of weet je misschien andere middeltjes die zeker effectief zijn voor kinderen onder de 2?

  • Eliane

    Fijn artikel, dank weer! Tja, ook in je 20-er jaren kan je nog regelmatig met wormpjes kampen blijkbaar. Combinatie van velletjes bijten en veel buiten zijn en in de aarde wroeten?
    Op de verpakking van de mebendazol staat overigens dat je de eerste 3 maanden van de zwangerschap niet moet slikken zonder overleg met de huisarts. Dus als prille zwangere ben ik nu toch wat huiverig, haha!

  • Janneke

    Ik had ze vaak toen ik vroeger in een jongerentehuis zat, waar ik eigenlijk al te oud voor was, namelijk 18,19 jaar. Ik denk mede door het slechte eten.

  • Merel

    Voor kinderen ónder de twee jaar heb ik de korreltjes Vermica van Dr. B, merk DNH gebruikt. Die eten ze (je kan ook in tablet vorm kopen). Ik was wat terughoudend maar na 2 kuren van de apotheek die wilde helpen was dit onze oplossing. Tip kwam van de homeopaat. Nu eet zoon paar keer per week wortels samen met de paarden dus het is hem vooralsnog bespaard gebleven :-)
    Uiensap helpt ook heel goed! Ui snijden, water er op(1 glas) , nacht laten trekken en zeker drie slokken drinken in de ochtend.

  • Eef

    Toen mijn dochter en man last hadden van wormpjes was ik zwanger en aangezien ik er geen last van had (kennelijk immuun…???) heb ik niet meegedaan aan de kuur(dacht dat dat niet mocht). Uiteraard wel even alles gesopt thuis! Maar zij zijn er vanaf en ik heb ze nooit gekregen. Nu heb ik sinds eindeloos veel bloedverlies veel gezondheidsproblemen, maar die zijn tot op heden niet te detecteren, kan je lijf (of je darmen) niet gewoon een té sterk immuunsysteem hebben door bijvoorbeeld alle afvalstoffen vast te houden?

    • De Groene Vrouw

      Tsja… een te sterk immuunsysteem komt eigenlijk niet veel voor – een immuunsysteem dat op alles reageert wél.
      Dat komt dan meestal niet door het vasthouden van afvalstoffen, hoewel (het gebrek aan) verwerking van afvalstoffen wel mee kan spelen als je klachten hebt.