Maak je eigen kruidenthee

Maak je eigen kruidenthee

Kruidenthee_2

Als kruidengeneeskundige die geen Zoethout lust, heb je het niet makkelijk. “Oh, je houdt van kruiden… ik heb nog wel kruidenthee!” En dat het dan altijd Sterrenmix is. Dus, voor mijn eigen voordeel: hoe maak je kruidenthee?

Het is echt niet zo moeilijk, geen rocket science zullen we maar zeggen. Maar ja, dat denk ik ook altijd over koken, en dan willen mensen ook altijd precies weten hoeveel grammen en milliliters (terwijl ik standaard denk in ‘een beetje’, ‘een lepeltje’ of ‘een handje ofzo’). Als je vaste recepten wilt met secuur afgemeten hoeveelheden, moet je bij Sonja Bakker zijn; niet bij mij. Ik doe aan principes. Dus vandaag: de principes van een goede kruidenthee. Hoe je hem zet weet je al; hoe je hem samenstelt leer je hier.

 

Medicinale thee

Ga je medicinaal aan de slag, dan bestaat je thee uit een aantal vaste onderdelen:

  • Het hoofdmiddel: dit zijn 1 of 2 kruiden die precies passen bij de werking die je voor ogen hebt. In een thee bij droge hoest kunnen dat bijvoorbeeld Heemstwortel en Thijm zijn (namelijk slijmstoffen en antibacteriële werking). Van het hoofdmiddel hoeft niet per se ook het meeste in je mengsel te zitten; van heel krachtig werkende kruiden heb je minder nodig.
  • Het toegevoegde middel: versterkt en ondersteunt de werking van het hoofdmiddel. Heb je een perfect hoofdmiddel, dan hoef je het niet te ondersteunen. In onze droge hoest-thee voegen we bijvoorbeeld Goudsbloem toe om het herstel van de geïrriteerde slijmvliezen te ondersteunen.
  • Het corrigerende middel: niet alle medicinale kruiden zijn even lekker. Daarom voeg je iets toe dat de smaak of het uiterlijk van een thee verbetert. Neem iets dat niet tegengesteld is aan de werking van de thee; in onze hoestthee bijvoorbeeld Pepermunt, Anijs of (toch maar) Zoethout. Kies iets dat je lekker vindt en dat de werking van je thee ondersteunt. Ook besjes en bloemen doen het goed, want een thee die er leuk uitziet is fijner om te drinken dan een ondefinieerbare hoop groen.
  • Het vulmiddel: soms heb je kruiden met een extreem sterke werking, of sterk geconcentreerde werking. Zaden zijn bijvoorbeeld sterker geconcentreerd dan blad; neem je een eetlepel Thijm op een liter water, dan is het ondrinkbaar. Vul je thee dus aan met wat andere kruiden, die de werking ondersteunen; in dit geval bijvoorbeeld Pepermunt of Citroenmelisse (een kruid kan dus meerdere rollen vervullen, bijvoorbeeld Pepermunt als corrigerend én als vulmiddel).

Van een medicinale thee drink je gemiddeld 3-5 koppen op een dag, doorgaans gezet van 1-3 eetlepels gedroogde kruiden op 1 liter water. Zoals je ziet zeg ik ‘gemiddeld’ en ‘doorgaans’ om aan te geven dat er uitzonderingen zijn op de regel!

 

 

Tisane voor de lekker

Een kruidenthee maken omdat het leuk en lekker is, is iets anders dan een thee maken om medicinale redenen. Maar ook bij een ‘lekkere’ thee moet je rekening houden met de werking van de kruiden die je gebruikt. Neem bijvoorbeeld geen opwekkende kruiden vlak voor het slapengaan! Ook met zwangerschap, medicijngebruik en ernstige aandoeningen moet je altijd voorzichtig zijn. Het is tenslotte niet zo dat omdat jij een thee voor de lol drinkt, de werking van de kruiden ineens niet meer bestaat…

Je kunt variëren met de verhoudingen, tot je iets vindt dat je goed vindt smaken. Dat mengsel kun je dan eventueel in een wat grotere hoeveelheid maken. Hou bij wat je doet; je zult de eerste niet zijn die een ge-ni-aal mengsel niet meer weet te reproduceren. En ja, ik spreek uit ervaring.

Gebruik ongeveer een eetlepel gemengde kruiden per pot en een theelepel per kop (250 ml). Van verse kruiden gebruik je meer (omdat er meer water in zit en ze dus minder geconcentreerd zijn), namelijk twee tot drie keer de maat voor gedroogde kruiden.

Hieronder zijn kort de werkingen van een aantal ‘lekkere’ kruiden aangegeven. Ik heb ze voor je in verschillende smaakgroepen gezet. Voor een goede kruidenthee combineer je kruiden met ongeveer dezelfde werking en ongeveer dezelfde smaakgroep. Sommige smaakgroepen smaken onderling prima, anderen… not so much. Soms smaakt iets heerlijk als je er een heel klein beetje van gebruikt (zoals een heel klein beetje Pepermunt bij je Sinaasappel of een heel klein beetje Lavendel bij je Anijs), maar walgelijk als je het overdrijft (zoals Zoethout in Sterrenmix).

Frisse kruiden

  • Anijs: spijsverteringsbevorderend, luchtwegen, bevorderend voor de borstvoeding; werkt meer hoeststillend dan Venkel
  • Venkel: idem, werkt meer krampstillend op de darmen dan Anijs
  • Rozemarijn: opwekkend, spijsverteringsbevorderend, doorbloedingstimulerend met name in het onderlichaam (niet bij zwangerschap of hoge bloeddruk!)
  • Pepermunt: opwekkend, verfrissend, ontkrampend, spijsverteringsbevorderend, luchtwegen, verwerking v. informatie en voedsel (niet teveel tijdens de zwangerschap)
  • Kruizemunt: idem, iets zoeter dan pepermunt, mag in lage  doseringen wel tijdens de zwangerschap en werkt dan goed tegen ochtendmisselijkheid
  • Dropplant (Agastache foeniculum): ontkrampend op de darmen en luchtwegen


Specerijen

  • Zoethout: spijsverteringbevorderend, beschermt de maag, goed voor de luchtwegen, verwarmend. NB: niet bij hoge bloeddruk
  • Kaneel: verwarmend, spijsverteringbevorderend, stimulerend
  • Kruidnagel: idem
  • Piment: idem
  • Gember: verwarmend, stimuleert de doorbloeding, spijsverteringbevorderend

Bloemen

  • Kamille: rustgevend, ontkrampend, luchtwegen, spijsvertering-bevorderend, mild ontsmettend en huidverzachtend (uitwendig)
  • Rozenblad: zeer mild, geruststellend, brengt evenwicht, mild adstringerend op de slijmvliezen (keelpijn, diarree)
  • Lavendel: kalmerend, rustgevend, ontkrampend; sterke smaak dus lage dosering.
  • Vlierbloesem: goed voor de luchtwegen (oa bij hoest), bevordert het zweten (bijvoorbeeld bij griep)
  • Lindebloesem: idem
  • Goudsbloem: ondersteunt de werking van de lever, ondersteunt het herstel van slijmvliezen

Fruitsmaken

  • Citroenschil (biologisch!): licht verwarmend maar toch verfrissend
  • Een fruitige smaak is ook goed te doen met mandarijn– en sinaasappelschil en met appelpartjes.
  • Of, als je het heel avontuurlijk wilt, met verse aardbeien of bessen in een icetea!
  • Citroenverbena (Aloysia triphylla/Lippia citriodora): rustgevend, ontkrampend, werkt mild
  • Bergamotplant (Monarda didyma): geeft een frisse citrusachtige smaak, bevordert de spijsvertering

 

Kruiden binnen een groep combineren goed, en vaak werkt het prima om er één  of twee andere kruiden bij te pakken. Bijvoorbeeld een kruidige thee met Kaneel, Gember, Piment en Mandarijnschil. Of een fruitige thee met Sinaasappelschil, Citroenverbena, Appelpartjes en een tikkeltje Pepermunt. Of een frisse thee met Kruizemunt, Rozemarijn, Dropplant en een pietsie Lavendel. Of een bloemige thee met Roos, Vlierbloesem, Goudsbloem en Piment.

Nou ja, je begrijpt het idee. En de volgende keer dat ik op bezoek kom, wil ik geen Sterrenmix meer zien, capiche?

 

De vraag van vandaag:
Wat is jouw favoriete kruidenthee-combinatie?
Vertel het ons in de reacties!

Reageren? Gezellig!

Reacties (17)

  • Silvia

    Ik weet niet of de site actief, zo ja ontvang ik graag een nieuwsbrief. Ik vind. Het altijd leuk om de lezen over kruiden.

    • De Groene Vrouw

      Je kunt je inschrijven op de nieuwsbrief via het blokje ‘ Op de hoogte met het Groene Blaadje’ aan de rechterkant van iedere pagina.

  • Evert

    hallo , leuke site om te beginnen.
    ik meng wel eens wat munt met citroenmelisse ,heb ze bij elkaar staan , twee soorten munt en de melisse , heerlijk
    ik las over de rozemarein , deze thee drink ik geregeld , en wat me opvalt is dat ik scherper ga zien , de thee werkt inderdaad vat verweidend , en ook op mijn ogen heeft het effect , is trouwens wel opwekkend , dus niet net voor slapen , maar heerlijke thee , voor ogen is wijnruit ook werkend , de kunstschilders gebruikten het vroeger ook , al is het wel een sterke kruid , ik ken iemand die geen bril meer draagt , hij is wel een echte kenner hoor , ik heb me er nog niet op gewaagt , maar wil er wel meer over leren , heeft mijn belangstelling in iedergeval (kruiderij)

  • Patricia jonckheere

    mooie blog ben erook mee gestart omdat ik veel last heb van nawerkingen van chemo onder andere hoesten hese keel en ademhalingsproblemen

  • Midden in de zomer en hartstikke verkouden
    Ben dol op koffie maar nu even niet ben water gaan
    koken samen met oregano dille munt en rozemarijn
    thee van gezet met een klein beetje honing
    Weet niet wat het is maar dit helpt mij echt
    veel beter als al die vieze hoestdrankjes
    en smeerseltjes uit de winkel.

    • Evert

      probeer voor slijmproblemen in de keel eens kleefkruid en rode klaver , is ook heel slijmoplossend

  • Nelly

    Wat een hoop ideeën en oplossingen komen langs, geweldig! Maar wat ik me zit af te vragen, hoe gebruik je de verse materialen; pluk je ze vers, spoel je ze af, zet ze in je glas en water erop ( lijkt me dat je veel verbruikt) of moet je blaadjes en steeltjes kneuzen of misschien m.b.v. een mortier en stamper wat fijn stampen? Hangt dat misschien ook van het materiaal af, hoe houteriger des te kneuzen?

    • De Groene Vrouw

      Ja, houtige delen kneus ik altijd even, bladeren wrijf ik hoogstens even wat met mijn handen.

  • Hannah

    Ik ben dol op verse lindebloesemthee. Wil graag vlierbloesem proberen. Vraag me af of tijm en anijs lekker is samen als hulpmiddel tegen hoest voor mijn 4-jarige dochter. En kwam laatst op pinterest heel veel recepten tegen met lavendel. Ben benieuwd…

  • Claire

    Kruizemunt, citroenmelisse, kamille en gember. Heerlijk!

  • Suuz

    Ik drink alleen maar tisane uit een zakje. Verschrikkelijk duur eigenlijk, maar ik kan niet iets anders vinden dat ik net zo lekker vind.
    Sterrenmix vind ik ook ontzettend vies!

  • Loes

    Munt met citroenmelisse uit de tuin. Of gember, kaneel, ster-anijs en kardemom. Ook lekker: een héél klein beetje lavendel toevoegen aan je earl grey thee.
    En wat fijn om een anti-zoethout-medestander gevonden te hebben! Dat vieze spul zit in bijna iedere kant-en-klare kruidenthee

  • Geertje De Haeck

    Wat droge rozenblaadjes bij de kukicha, eventueel nog wat lavendel erbij.
    Als ik last heb van maagzuur & stress: kamille, citroenmelisse, kruidnagel & kaasjeskruid.

    • Evert

      Geertje probeer eens een lepel droge havermout , als je maagzuur hebt , even opkauwen en daarna wat water om het door te spoelen , je bent er gelijk van af , het hoort misschien niet bij kruiden , maar is denk een van de beste middelen

      • Geertje

        Ha, dank je! Ga ik idd proberen :-).

  • Caroline

    Citroengras uit de tuin, heerlijk.

  • Ik doe graag kruiden bij mijn basis van groene thee (gunpowder), rooibos of gewone zwarte thee. Mijn favoieten zijn verse munt uit de tuin (ik heb de wollige variant), tijm uit de tuin of een schijfje verse gember. Soms een stukje pijpkaneel, een steranijsje of wat venkelzaadjes.