10 oorzaken van lichamelijke stress (en wat je eraan doet)

10 oorzaken van lichamelijke stress (en wat je eraan doet)

i did it again concept

Maar… ik meditéér me een ongeluk!” Stress is het nieuwe roken. Het nieuwe zitten. Het nieuwe weet-ik-veel-wat-er-nu-weer-hip-ongezond-is. We moeten minder stress. Dus mediteren, yoga-en mantra-en we ons de dag door. Maar wat als de stress niet uit je hoofd komt, maar uit je lijf?

Bij stress denken we vaak aan de geestelijke stress. Vroeger niet. Vroeger was stress: je stapt ‘s ochtends je grot uit en er staat een sabeltandtijger voor je neus. Dan gingen er extra bloed en voedingsstoffen naar je hersenen (om te kunnen nadenken) en naar je spieren (om weg te kunnen rennen). En als je het overleefde, was er daarna rust en ontspanning. Dit patroon wordt ook wel gezien als ‘goede stress‘. Tegenwoordig ziet stress er anders uit: een baas die in je nek staat te hijgen, kinderen die naar school moeten en hypotheken die onder water staan. Dat is waar we aan denken bij ‘stress’, en dat is wat we proberen tegen te gaan door te mediteren, naar yoga te gaan of op een andere manier te ontspannen.

 

Lichamelijke stress

En terecht. Maar er bestaat nog een ander soort stress dan die sabeltandtijger en die veel te hoge werkdruk. Een soort stress waar mediteren nauwelijks tegen helpt: lichamelijke stress. Stress die niet uit je hoofd komt, maar uit je lijf. Begrijp me niet verkeerd: in wezen komt alle stress uit je lijf. Bij stressreacties worden eerst adrenaline aangemaakt, en later (als de stress aanhoudt) overmatig veel cortisol. Dat is een lichamelijke reactie – op een geestelijke oorzaak.

Maar er is dus ook puur lichamelijke stress. Je lichaam maakt eveneens adrenaline en/of overmatig veel cortisol aan, als reactie op een lichamelijke oorzaak. Ik zeg ‘veel cortisol’ omdat je altijd een bepaalde hoeveelheid cortisol aan hoort te maken – dat zorgt ervoor dat je kunt opstaan en je overdag niet in slaap valt – maar je bij stressreacties overmatig veel aanmaakt. Meer daarover lees je hier en hier.

Hoe dan ook: je kunt verhuizen naar Alaska en mediteren wat je wilt, maar lichamelijke stress heeft vrij weinig met geestelijke stress te maken. Je lijf maakt – zonder dat jij daar nou zo op zit  te wachten – adrenaline aan. Daardoor kun je je overigens wél weer gestresst gaan voelen; zelfs als je je te pletter mediteert en je leven al volledig ‘stressloos’ hebt ingericht. Oh ja, en het heeft natuurlijk ook gewoon dezelfde negatieve effecten als (langdurige) geestelijke stress.

Zo verbuik je bij een stressreactie voedingsstoffen als een malle. Magnesium, ijzer, B-vitamines, calcium, aminozuren: ze worden door de adrenaline-reactie je cellen uitgesleept en verbruikt. Dat betekent dat je op dat moment geen tijd besteedt aan grow & thrive: groei, herstel en floreren van je cellen (en dus van je lichaam). Op de lange duur komt dat je, eh, duur te staan.

 

Oorzaken van lichamelijke stress

Zoals je weet ben ik een sucker voor oorzaken. “Jamaar waarom dan, mama? WAAROM?“, zo’n betweter kind was ik. En in de gezondheidsbusiness is dat een prima eigenschap: als je de oorzaak van het probleem niet oplost, komt het probleem (al dan niet in zijn oorspronkelijke vorm) vrolijk weer terug. Dus. Wat zijn zoal oorzaken voor lichamelijke stress?

 

Je bent chronisch ziek

Als je ziek bent, is dat een stressmoment voor je lichaam. Een paar dagen flinke koorts betekent stress. Maar: een griep of fikse verkoudheid die daarna keurig weer oplost, kun je vergelijken met de sabeltandtijger. Hoort erbij, niks mis mee en zolang je er niet in blijft hangen: prima. Anders is het met chronische aandoeningen. Die zijn er min of meer altijd – en creëren dus ook min of meer altijd stress. Het verschilt natuurlijk een beetje per aandoening in hoeverre die ook lichamelijke stress veroorzaakt, maar ga ervanuit dat je bij een chronische aandoening, gratis en voor niks ook lichamelijke stress cadeau krijgt.

 

Je hebt laaggradige ontstekingen

Niet zoals een keelontsteking, maar kleine ontstekingsreacties waar je in eerste instantie niets van merkt. Ze worden echter wel in verband gebracht met een verergering van bv. eczeem, astma, diabetes type 2, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. Niet dat je dat allemaal zult krijgen, maar de kans erop stijgt wel als je veel laaggradige ontstekingen hebt. En: stress. Hoe meer laaggradige ontstekingen, hoe meer lichamelijke stress.

 

Je eet rotzooi

Dit is niet het moment voor het complete verhaal, maar in het kort: bepaalde voedingsmiddelen veroorzaken (vaak) laaggradige ontstekingen, ander voedsel gaat die juist tegen. Denk aan dingen als:

  • Omega-6-vetzuren (o.a. linolzuur, bijvoorbeeld in zonnebloemolie, margarine, soja-olie): op zichzelf staand niet ongezond, maar wel als je er teveel van eet
  • Suiker (van die geraffineerde, je weet wel)
  • Tarwe (ook weer: niet altijd en bij iedereen een probleem, maar in de mate die wij het eten levert het veel mensen wel extra laaggradige ontstekingen op)

 

Je drinkt teveel koffie

Koffie is lekker. En het bevat veel anti-oxidanten. Tot zover prima. Helaas zorgt het ook voor een stijging van je adrenalinespiegel (een van de redenen waardoor je er wakker van blijft). Iets minder prima. Want stress. Helpt het om cafeinevrije koffie te drinken? Voor het verlagen van je stressniveau waarschijnlijk wel. Er zijn nog andere nadelen aan koffie (bijvoorbeeld dat het een laxeermiddel is) die je niet omzeilt door voor cafeinevrij te gaan, maar als je lichamelijke stress wilt beperken en absoluut niet zonder je bakkie kan, is cafeinevrij wel een optie.

 

Je bent overgevoelig voor voedsel

Heb je een voedingsmiddelenovergevoeligheid, dan komen er veel ontstekingsbevorderende stoffen vrij als je dat voedsel toch eet. Bovendien komt je immuunsysteem in een staat van paraatheid (dat alleen al geeft lichamelijke stress). Is het iets waarvan je niet weet dat je er overgevoelig voor bent, dan gebeurt dat dus keer op keer, dag in dag uit. Je reageert misschien niet direct op het voedsel (je tong zwelt niet op en je krijgt geen buikpijn), maar je krijgt een flinke portie lichamelijke stress te verwerken.

 

Je hebt een voedingsstoffentekort

Zoals gezegd gaan bepaalde voedingsstoffen stress- en ontstekingsreacties juist tegen. Dat kan eigenlijk iedereen goed gebruiken, maar als je veel last hebt van stress natuurlijk des te meer. Denk aan:

  • Omega-3-vetzuren
    Uit noten en zaden, vis, een goede kwaliteit visolie of desnoods algenolie. Gaan laaggradige ontstekingsreacties tegen en beschermen je op die manier tegen stress.
  • Magnesium
    Heb je nodig om stress te kunnen opvangen en letterlijk te kunnen ont-spannen. Bovendien is het belangrijk voor de productie van neurotransmitters zoals serotonine en GABA. En we komen het vaak tekort.
  • Aminozuren
    Die bouwsteentjes die je in eiwitten vindt. Je hebt ze nodig voor het maken van fucking everything in je lijf, onder andere ook weer die neurotransmitters (die dus superbelangrijk zijn om te kunnen ontspannen)

 

Je spijsvertering doet niet wat hij hoort te doen

Ook hier zijn natuurlijk weer oorzaken voor te vinden, maar in het kort: als je spijsvertering niet naar behoren werkt, neem je niet voldoende voedingsstoffen op én maak je extra afvalstoffen aan. Lees: ontstekingsbevorderende stoffen. Lees: stress. Met name als je eiwitvertering (en die begint al bij het aanmaken van voldoende maagzuur) niet optimaal is, maak je veel stoffen aan die ontstekingen / stress bevorderen. En dan mis je ook nog eens een deel van je aminozuren, omdat je ze niet goed kunt opnemen. Dubbel stress dus.

 

Je darmflora is niet op orde

Je darmflora kan een belangrijke bron zijn van lichamelijke stress. Als je darmflora in balans is, maakt die fijne stoffen aan zoals voedingszuren en butyraat. Maar als de minder fijne bacteriën de overhand hebben, maakt je darmflora vooral afvalstoffen en zelfs toxines (gifstoffen ja) aan. Die moet je dan allemaal weer zien te verwerken, maar voordat je dat gedaan hebt geven ze meer kans op laaggradige ontstekingen. En dus: stress.

 

Histamine

Zeker nu, in het hooikoortsseizoen, hebben veel mensen last van histamine. Het kan veel problemen veroorzaken – niet alleen een druipende neus en jeukende ogen maar ook darmproblemen. En stress. Ook stress. Dat is overigens ook de reden dat veel mensen met hooikoorts zich in het pollenseizoen nogal ‘opgedraaid’ voelen, zelfs als ze een rustig leven hebben en van nature geen stresskippen zijn: histamine-vrijzetting in je lichaam zorgt voor een stijging van adrenaline. Dus: stress.

 

Je sport teveel

Dit is een leuke. Mensen die dol zijn op sporten om lekker te ontspannen, maar daardoor juist stress creëren. Als je langer dan 20 minuten intensief sport, maak je adrenaline aan. Zoals je inmiddels weet hoeft dat niet slecht te zijn, maar niet iedereen kan daar (lichamelijk) op de juiste manier mee omgaan. Sport je erg veel en heb je een normaal level van stress in je dagelijks leven, dan kan het overmatige sporten dus net teveel adrenaline opleveren.

Bovendien zorgt sporten voor een verhoging van het zuurstofniveau in je lichaam. Zuurstof is fijn, maar ook nogal agressief. Het kan ook weer laaggradige ontstekingen veroorzaken. Heb je genoeg anti-oxidanten in je lichaam, dan vangen die de agressieve zuurstofdeeltjes (vrije radicalen) weg en is er niks aan de hand. Maar heb je niet genoeg antioxidanten, dan gaat de oxidatieve stress dus gewoon door.

 

Lichamelijke stress – wat nu?

Ik kan in dit artikel niet alle lichamelijke stress voor je oplossen. Maar ga er vooral mee aan de slag! Zoek de oorzaak of oorzaken op en probeer die zoveel mogelijk te elimineren. Lukt dat niet (bijvoorbeeld bij chronische aandoeningen), dan is het zaak om de stress en laaggradige ontstekingen zoveel mogelijk op te vangen:

  • Eet veel groenten, fruit en noten
    Je verwacht het niet, maar die zijn dus gezond. Vanwege van alles, maar in dit geval omdat ze voedingsstoffen zoals magnesium aanleveren en omdat ze antioxidanten bevatten en dus de ontstekings/stressreacties tegengaan.
  • Eet genoeg vis en andere eiwitbronnen
    Voor Omega-3 en aminozuren dus.
  • Mediteer toch maar
    Want lichamelijke stress telt gewoon op bij geestelijke stress, dus als je van het één teveel hebt, zorg je maar beter dat je van het ander wat minder krijgt
  • Doe onderzoek
    Onderzoek welke oorzaken van lichamelijke stress bij jou spelen. Denk aan darmflora-onderzoeken, voedingsmiddelenovergevoeligheid, verborgen infecties etc. Dan kun je (zelfs als je de hoofdoorzaak niet kunt wegnemen) vaak nog veel winst behalen!
  • Knuffel jezelf gezond
    Want met knuffelen maak je oxytocine aan, wat de werking van cortisol tegengaat. Jeej!

 

De vraag van vandaag:
Heb jij wel eens stilgestaan bij lichamelijke stress?
En wat doe je eraan?
Vertel het ons in de reacties!

Reageren? Gezellig!

Reacties (18)

  • Annemarie

    Ik mis hier nog de stress die als het ware opgeslagen zit in je lichaam als gevolg van ‘trauma’ , in de bredere zin van het woord. Dus de fysieke reactie op een heftige gebeurtenis (of minder heftige maar chronische ). Het lichaam kan blijven steken in een soort ‘freeze’ waardoor de energie niet ‘afgeschud’ werd. Er is steeds meer aandacht voor deze kant van stressgerelateerde aandoeningen , onder andere door het werk van Peter Levine en David Berceli. De moeite waard om eens naar te kijken als je maar niet opknapt ondanks dieetaanpassingen, (orthomoleculaire) behandelingen , sport, mediteren of wat dan ook.

    Overigens , bij sommige chronische aandoeningen is het cortisol niveau juist flink te laag . Ik heb me/cvs klachten en heb een laag cortisolgehalte .

  • Sjoukjenauta

    Zeer herkenbaar…heb hetzelfde.
    Vr gr. Sjoukje

  • Patricia

    Hoi GV, wat een fijn stuk weer, zoals al je stukken, blij met jouw site, altijd informatief en lachen geblazen :) Heb vaak veel stress in mijn lijf, die stressfabriek start ‘s ochtends gewoon gelijk op bij het ontwaken. Als zo lang ik me kan herinneren. Is vroeger al ontstaan, altijd op mijn hoede zijn, onveilig voelen etc, heb ook veel last (gehad) van paniek/angstgevoelens, ben vaak moe, ook neerslachtig. Ben hier sinds een aantal jaren ook mee aan de slag, bij psycholoog, meditatie, yoga e.d. Probeer ook veel uit jouw site (en soms webshop voor supplementen;) ) te halen. Doe dit veelal op ‘gevoel’, te luisteren naar m’n lijf. Dus, working on it so far :)

    Nu heb ik de volgende vraag (ik verwacht overigens niet dat je nu in 2 zinnen de Almachtige Oplossing geeft hoor, maar mss heb je tips :) ) :

    Ik zou graag eens mezelf ‘door willen laten meten’. Hoe pak ik dat aan? Wat kun je überhaupt laten testen/meten? (serotonine, cortisol, eiwitvertering, tekorten etc) En vooral ook, wie kan dat? Het liefst zou ik naar jou stappen, maar jij zit vol en ver weg 😉 Ga ik naar een darmfloratherapeut, orthomoleculair iemand, biotmetrist, natuurgeneeskundig iemand, mesoloog, etc. Hier zie ik door de bomen het bos niet meer, ik kom er niet uit.

    Groeten uit Tilburg :)

    • De Groene Vrouw

      In het kort: cortisol & DHEA dagprofiel + neurotransmitters.
      In het lang: bel een keer voor een Half Uurtje Kennis, daarin kan ik met je meedenken welke onderzoeken nuttig zijn in jouw situatie, en die kun je dan bij een andere praktijk laten uitvoeren :-)

  • Hendrik

    Sinds (een jaar geleden) ik rauwe melk van de boer drink, is mijn huid gladder en rustiger en geen jeuk op mijn rug. ik vermoed dat ik dus niet echt tegen melk uit de supermarkt kan. terwijl ik die heel mijn leven (44 jaar) dronk. en snap nu dat je lichte onstekingsreacties in je lichaam kunt hebben, zonder duidelijke signalen van je lichaam. pas bij het overstappen naar de rauwe melk merkte ik een positief verschil.

  • Else

    Ha, bedankt 😉 Ik weet dat het in mijn lijf niet goed zit, en ik ben hard aan het werk om het te laten helen. Het gaat me vaak niet snel genoeg, en als ik dit dan weer lees denk ik: hoeveel ben ik nog aan het verliezen voordat het lijf weer een beetje op orde is? Goed, stress dus. Ik kan het handelen, denk ik.

  • Frances

    Ik heb de afgelopen (zeg 2) jaar ook redelijk last van een stressgevoel (niet voortdurend maar het kan zo ineens opkomen) terwijl ik best een goed en gelukkig leven heb, goed voor mezelf zorg (op tijd naar bed, leuke dingen doen, rust nemen etc.) en goed (kan altijd beter) eet. Ik heb zelf de indruk dat dit komt doordat ik in de overgang kom en het echt een hormoonkwestie is. Zou dat kunnen en zo ja, valt daar iets aan te doen of ben ik aan mijn hormonen uitgeleverd en moet ik dat maar gewoon uit zingen? Tips of advies van harte welkom!

    • De Groene Vrouw

      Ja, dat kan en ja, daar valt ook wel iets aan te doen – maar dat kan ik je niet zo in 2 zinnen ‘even’ vertellen…

  • Lilian

    Hoe kan je eigenlijk onderzoeken aan welke voedingsstoffen je een tekort hebt?

    Via de medische wereld heb ik niet het gevoel dat ik begrepen wordt. Veel diagnose lijken een verzamelnaam voor het feit dat ze geen idee hebben wat er aan de hand is. Denk aan meerdere verkeerde diagnoses met zware antibiotica – PDS – Fybromyalgie. Ik ben pas 25 maar wordt al 4 jaar naar allerlei doktoren gestuurd inmiddels zijn ze hiermee gestopt en wordt gezegd dat ik de symptomen zelf in stand hou. Er is niks “kapot” in mijn lijf.
    Het werkt alleen niet zoals het hoort. Leven in een constante fight or flight modus. Het ligt aan de binnenkant behoorlijk overhoop. Ik voel me een wandelende elektriciteitsmast. Chronische pijn zorgt voor fysieke onrust. Extreme stress en uiteindelijk ook somberheid waarvan de oorzaak niet in mijn denken ligt.

    Erg fijn om hierover te lezen. Ik ben dus niet “gek” door te denken dat mijn stress vanuit mijn lijf gecreëerd wordt.

    • De Groene Vrouw

      Nee, je bent zeker niet gek en er valt nog van alles te doen met de diagnoses PDS en fybromyalgie! Daarin helpen we je graag verder met een consult (alleen zitten we nu even vol, maar dat zou dan voor deze zomer zijn). Ik moet eigenlijk eens bloggen over welke voedingsstoffen je op welke manier kunt onderzoeken in het lichaam, want dat verschilt nogal per vitamine/mineraal.

    • Stella

      Fibromyalgie zou een relatie met de HPA-as hebben. Dus eigenlijk voorral de bijnierschors betreffen.

  • Francoise

    Ik ben wel benieuwd welke aminozuren (eventueel welk merk of potje) je zou adviseren om als extra supplement te nemen

      • Francoise

        Ok dankjewel, beetje late reactie
        Ik ga de collageen eens proberen maar ik neem nu al wel aminozuren van juvel-5 huid, haar & figuur
        Heb wel het gevoel iets energieker te worden maar kan de Great Lakes Gelatin Collageenhydrolysaat daar nog naast gebruikt worden? Ik kan nergens lezen welke aminozuren er in het collageenhydrolysaat zitten
        Of kan je geen overschot aan aminozuren krijgen? (mocht dat zo zijn he)

      • Stella

        Ja, dat was een informatief stukjes. Laatst had ik geen tijd om in een onbekende winkel goed te zoeken en kocht gewone kippenpoten in plaats van de biologische drumsticks. Jeetje wat een verschil. Die poten waren t/m het heiligbeen gehouwen, daar zat dus veel meer aan en in. En wat gebeurt er dan met dat verdwenen deel van de biologische kippenpoten?

  • Eva

    Eh ja, dit jaar voor het eerst. Moeheid die maar niet overging. Bleek allerlei voedingsintoleraties te hebben , oa ook tarwe, noten en zonnebloempitten en veel te weinig testosteron. Inmiddels een paar maanden verder voel ik me veel beter, maar ik gebruik de magnesium, omega 3 en die rundercollageen die je al eens eerder hebt genoemd nog elke dag. Stoppen voelt nog niet goed. Daarnaast eet ik soms opeens iets wat dezelfde overgevoelighedi geeft (druivenpitolie was het gister). Ben ik lekker zoet mee vandaag.

    • Hendrik

      Hallo Eva, hoe heb je die ‘voedingsintoleranties’ laten meten? ik wil het ook laten doen, omdat ik onstekingsreacties in mijn lichaam, waar ik niet bewust van ben, wil vermijden.

    • Evelien

      Ik had ook zoiets. Ik was bang dat ik op een gegeven moment intolerant voor alles zou worden. Ik ben erg opgeknapt van een darm-hersteldieet tegen leaky gut.