Paniekvoedsel

Paniekvoedsel

Paniekvoedsel

Maar… hoe week je pindakaas? Daar zit dan toch ook fytinezuur in?” De lichte paniek klinkt door in zijn stem. We hebben een gesprek over gezond eten, en ergens is hij bang dat hij zijn kinderen vergiftigd heeft door ze gewone, ongeweekte pindakaas te geven. In het algemeen is hij nogal bang. Voor nachtschade-achtigen, gluten, gif in vis (maar ja, je hebt wel die vetzuren nodig – en hoe zit het dan met algenolie?) en voor fytinezuur.

En natuurlijk voor nitraatrijke groenten, voor hormonen in soja en voor pesticiden in die ene niet-bio-appel die ze hebben gekregen bij de groentenboer. Vorige week kregen zijn kinderen zelfs een snoepje. Een gewoon snoepje, met suiker en kleurstoffen – nou, dat wordt dus kanker over een paar jaar. Of diabetes. Minstens.

 

Angst voor eten

Ik overdrijf een beetje. Er heeft in het echt nog nooit iemand tegen me gezegd dat ‘ie bang is dat zijn kinderen kanker krijgen van een snoepje. Maar vrijwel al het andere hoor ik regelmatig: dat je geen zoete aardappel moet eten (want nachtschade), dat je je noten moet weken (want fytinezuur) maar hoe week je pasta dan eigenlijk, of welke vis kun je nu nog veilig eten?

Misschien heb jij ook wel last van zulke paniek (en vergeet het schuldgevoel niet) – en dan ben je niet de enige. Als je niet minimaal een HBO-studie in de voeding op zak hebt, lijkt het vullen van je buik soms een ondoordringbare rijstebrijberg aan regels, adviezen en verhalen. Tussen fytinezuur in brood en arsenicum in rijstwafels (die was ik nog vergeten) kun je misschien maar beter helemaal niks meer eten.

 

Klok & klepel

Die enorme angst voor eten is op zijn minst een beetje zonde – en vooral ook niet nodig. Omdat de meeste mensen nu eenmaal niet ‘voedingskundige’ als beroep hebben gekozen, is er een (verklaarbaar) gebrek aan kennis en begrip van het menselijk lichaam. Dat geeft helemaal niets. Je kunt niet overal iets vanaf weten. Het probleem is: als je het zelf niet weet, moet je afgaan op ‘experts’. En als je geen kennis hebt van het onderwerp, is het lastig om te bepalen of iemand echt een expert is, of dat ze er zelf ook de ballen van begrijpen.

Na bijna 15 jaar (holy crap, ik word oud) studie over voeding & gezondheid, weet ik van de meeste klokken wel waar de klepel hangt. En als ik het niet weet, kan ik relatief eenvoudig onderzoeken waar die klepel zich ongeveer bevindt, en de zin van de onzin scheiden. Ik heb daardoor vrij weinig last van paniek, of zelfs maar een ongemakkelijk gevoel, over voedsel in het algemeen en wat ik tussen mijn eigen kaken stop in het bijzonder.

Maar dat wil niet zeggen dat ik het gevoel niet begrijp. Zelf ervaar ik dit gevoel bij alles rondom mijn website en online marketing, google analytics en dat soort digitale dingen. Ik kan best een aardig robbertje frunniken op mijn eigen WordPress-site maar zodra iemand ‘ftp’ of ‘css’ tegen me zegt begin ik te zweten. Dan weet ik niet precies wat ik moet doen en roep ik er iemand bij. Die dan met het grootste gemak een beetje heen en weer klikt, als bij toverslag een of ander schermpje naar boven haalt, daar iets in typt en dan is alles weer gefixt. Ik heb geen idee wat hij gedaan heeft en als hij het probeert uit te leggen krijg ik hoofdpijn.

Erger nog: ik heb voor al deze enge internetzaken natuurlijk gewoon een bedrijf ingehuurd, maar ik kan op geen enkele mogelijke manier controleren of zij het goed met me voor hebben. Ze zijn aardig, dat wel. En als ik ergens paniek over heb, leggen ze het uit en dan voelt het alsof het klopt. Maar zodra ik de telefoon heb opgehangen komt er weer een of andere kennis die één blik op mijn website werpt en met grote gebaren roept dat ik opgelicht word. Dat dat lettertype heus wel veranderd kan worden (ook al zei mijn webbouwer van niet) en dat het ook allemaal niet zoveel hoeft te kosten. En dan weet ik niet meer wie er nu gelijk heeft – hij of de webbouwer (of nog erger: allebei).

[Even tussendoor: als je toevallig nog een doel zoekt in je leven, dan lijkt mij dat er een prachtig beroep weggelegd moet zijn voor digi-makelaars. Dat ik je inhuur om met mijn webbouwer te praten en dat jij dan zorgt dat alles goed vertaald en gecommuniceerd wordt en dat ik niet opgelicht word, dat soort dingen. I will pay you.]

 

Goedbedoeld

Het ergste is nog: het is allemaal goedbedoeld. Iemand die in woede ontsteekt als ik vertel wat ik voor mijn website betaald heb, doet dat niet om mij in verwarring te brengen. Hij doet dat vanuit een oprechte overtuiging dat ik nu niet het juiste te eten gecodeerd heb gekregen en dat dat gevaarlijk voor mij is. En mijn webbouwer slaat misschien wel eens informatie over omdat ze weten dat ik al afhaak bij ‘ftp’, en ik de echte grotemensenuitleg al helemaal niet ga begrijpen.

In voeding doen mensen dat ook. Ze pikken iets op over iets engs in voedsel en De Wereld Moet Daarvoor Gewaarschuwd Worden. Zelf heb ik me er misschien ook wel eens schuldig aan gemaakt. In mijn enthousiasme om mensen bewust te maken, heb ik bijvoorbeeld regelmatig gewaarschuwd voor fytinezuur. En terecht. Ik ben ervan overtuigd dat het beter is voor onze gezondheid om minder fytinezuur te eten. Maar, belangrijk detail: fytinezuur is geen vergif. Het zorgt er (hoogstens) voor dat bepaalde mineralen aan elkaar klonteren waardoor je ze niet goed meer kunt opnemen. In een wereld waarin mensen toch al heel weinig voedingsstoffen binnenkrijgen en relatief veel fytinezuur (in brood), is het een terechte waarschuwing.

Wat de bedoeling is van zo’n waarschuwing: dat mensen minder brood gaan eten, en minder bonen uit blik. Wat het effect is: dat mensen oppikken dat er ‘iets engs’ is met fytinezuur, lezen waar het zoal in zit (het vliesje rondom bonen, noten, granen en zaden) en dan in paniek manieren gaan verzinnen om hun pindakaas te weken. Omdat ze bang zijn dat ze hun kinderen vergiftigen met die ene milligram fytinezuur.

 

Begin bij het begin

En dat is niet zo. Een beetje fytinezuur in je voeding is doodnormaal, onvermijdelijk en kan helemaal geen kwaad (sterker nog, er zijn aanwijzingen dat het zelfs gunstige effecten kan hebben). Het gaat om de bulk (in brood en bonen uit blik). Als je die eruit laat, kom je al een heel eind.

Dat geldt overigens niet alleen voor fytinezuur, maar voor de meeste van bovenstaande paniekverhalen. Als je gezond eet en je voedingsstoffen op orde hebt, kun je dat kleine beetje arsenicum in je rijstewafel namelijk gewoon afbreken en afvoeren. Natuurlijk zouden we het liever niet in ons eten willen hebben. En natuurlijk zijn er uitzonderingen voor mensen die echt heel ziek zijn of echt heel kwetsbaar. Maar over het algemeen kun je er van uitgaan dat als mensen jarenlang kunnen overleven op een dieet van kipnuggets, jij waarschijnlijk niet roemloos ten onder zult gaan als je een keer een rijstwafel eet. Of een tomaat. Of een ongeweekt nootje.

Het is dus niet nodig om zo te panikeren over normaal, gezond voedsel. Bovendien leidt het je af van belangrijkere zaken. Want als je alles perfect probeert te doen en dat lukt niet, dan is de kans groot dat je het maar helemaal opgeeft. En voor je het weet zit je terug aan de boterhammen met hagelslag en de aardappelkroketjes omdat je het ook allemaal niet meer weet (en zie: je leeft nog steeds!). En dat is pas iets om je zorgen over te maken (nou ja, een beetje dan).

Ik ben ervan overtuigd dat de stress van voedingspaniek erger is dan dat beetje nitraat of suiker dat je misschien binnenkrijgt. Dat wil niet zeggen dat je alles maar moet laten varen en moet eten waar je zin in hebt (inclusief donuts). Maar begin nou gewoon eens bij het begin. Zonder paniek.

Begin eens met kijken naar je inname van groenten. Is dat een beetje ok, of kauw je met moeite die 250 verplichte grammen naar binnen? En als dat zo is, hoe zou je dat kunnen veranderen? Kijk eens naar wat je wél eet: is dat een beetje gevarieerd of zijn het toch elke dag weer die vier boterhammen? Hoeveel suiker eet je eigenlijk? En kan dat minder?

 

Positive Eating

Op dit moment zijn we bezig met de Positive Eating Challenge, waarbij mensen 30 dagen lang bijhouden wat ze eten en welke voedingsstoffen ze dat brengt. Natuurlijk zitten daar mensen bij de al jaren bezig zijn, die veel tijd besteden aan hun voeding of die de Basiscursus al hebben gevolgd. Die toveren de prachtigste ontbijtjes, lunches en diners tevoorschijn (en weten ook nog eens precies wat erin zit).

Als je net begint met een beetje bewustwording over voedsel, zakt de moed je soms in de schoenen. Zo goed word je nooit. Nou, laat maar dan, dan kun je ook die zak chips wel open trekken. STOP! Daar gaat het dus mis. Je kunt niet verwachten dat je na twee dagen alles weet over voeding, al je gewoontes overboord hebt gegooid en een manier gevonden hebt om helemaal gezond te eten. Dat hoeft ook niet.

Do’nt let Perfect be the enemy of Good. Haak niet af omdat een ander hier al verder mee is dan jij, of omdat je nog even niks snapt van gluten en omega-vetzuren. Begin gewoon stapje voor stapje. Welke maaltijd ga je aanpakken? Hoe ga je meer groenten naar binnen werken vandaag? Kun je misschien 3 kopjes koffie in plaats van 5? Het is niet ingewikkeld, het is heel simpel. Kijk waar jij kunt beginnen, en begin daar. Morgen weer een stapje.

 

De vraag van vandaag:
Heb jij ook wel eens paniek over voedsel?
Vertel het ons in de reacties!

Laat een reactie achter bij NJ Reactie annuleren

Reacties (21)

  • Karin

    Dag groene vrouw, ik ben fan van jou! Ik zeg dat niet snel, ben eigenlijk nooit ergens fan van. Maar je Blogs zijn om te smullen. Sinds kort ben ik erg geïnteresseerd geraakt in voeding en hoe het met gezondheid samehangt en als ik me iets afvraag kijk ik altijd of jij er misschien iets over geschreven hebt. Bedankt voor alle kennis die je deelt en je down to earth schrijfstijl.
    Groeten!

  • Annemarie

    Ja, ik heb de afgelopen jaren inderdaad wel regelmatig stress gevoeld over voedsel. Voornamelijk omdat er op internet zo veel informatie te vinden is, niet of nauwelijks te bepalen is of die informatie klopt en omdat er veel tegenstrijdige informatie rondgaat waar het voedsel betreft. Bomen, bos, kaf , koren…. heel lastig.

    De stress was bij mij toegenomen nadat ik besloot een anti-migraine protocol van een Amerikaanse neuroloog te gaan volgen , waarbij de rode draad was een dieet volgen zonder tyraminerijke producten ( naast een paar andere vermeende migraine-triggerende voedingsstoffen). Ik at al behoorlijk gezond ( , geen pakjes en zakjes, geen alcohol, geen koffie, heel weinig suikers, heel weinig gluten, heel weinig zuivel oa. ) maar nu ging ik dus ook noten vermijden en yoghurt en citrus en sommige groenten.
    En dat gaf dus stress, want ik vroeg me steeds vaker af of ik wel alle voedingsstoffen binnenkreeg die ik nodig had, en als ik migraine kreeg dan ging ik zittten speuren naar wat de trigger zou kunnen zijn geweest . En regelmatig vond ik het ook gewoon niet leuk of lastig om aan een lekker maaltje te komen met al die restricties.
    Kortom, nu, na vier jaar is het hoog tijd om te versoepelen of zelfs los te laten. Zeker gezien het feit dat ik nog steeds 1 x per week een migraine-aanval heb, net als vóór het dieet. Ik heb geen overduidelijke voedseltriggers kunnen vinden helaas ; w.s zijn het toch de overgangshormonen die de boventoon voeren bij mij.

    Goed dat jij in dit artikel een nuchtere benadering kiest , dat zouden meer ‘healthblogs’ mogen doen . Met name (jonge) vrouwen lijken best wel gevoelig voor ‘orthorexia’ .

  • Else

    Ik heb wel eens nachtmerries over margarine.

    Verder valt het bij mij best wel mee. Ik hou me grotendeels aan de mij door darmfloratherapeuten opgelegde eetregels en week braaf het gros van mijn granen en peulvruchten. Als ik daar soms even geen tijd voor heb sla ik het over, en daar ga ik niet dood aan. Wel nemen mijn nachtmerries over margarine dan toe. Merkwaardig hè?

    Die nuchterheid heb ik aan jou te danken, Nienke! Merci!

  • Hanny meeuwsen

    een heeeel klein beetje herkenbaar wel ja, en natuurlijk vinden mijn naasten dat ik overdrijf, meer dan dat ik dat zelf vind. Toch zo langzaam aan ben ik van vegetarier naar veganist aan het veranderen. het meest hardnekkig is; eet ik wel eiwitrijk genoeg? de meningen en onderzoeken zijn ook zo verschillend daarover, toch geloof ik het meest de stelling dat als je pure voeding eet je voldoende binnenkrijgt(volkorengranen en zaden bonen noten fruit groente, meer is niet nodig) Ook ik ben nu een behoorlijke voedingsdeskundige geworden in jaren, en zie door de bomen wel het bos
    wat ik ook wel lastig vind; uit eten, wat neem je dan? een keertje toch maar vis, want anders heel veel kaas…..belangrijk om dan te relativeren en los te laten en gewoon te genieten ik at best veel rijstwafels, na dat bericht van arsenicum veel minder! ook omdat het toch wel erg bewerkt is Nou ja dat zijn zo’n beetje mijn dilemma’s (het zijn er vast nog meer)

  • Claudia

    Paniek over de chips verslaving!! Het eten gaat al zoveel beter de laatste 2 jaar. Maar die chips… zucht….

    • Colette

      Verander dan van chips! Dat geeft al een iets beter gevoel 😉👌🏻!

  • Matty

    Je vertelt het geweldig Nienke.
    Ik ben me ook steeds meer aan het verdiepen in de voeding van mijn gezin omdat we inderdaad zoveel verschillende visies horen over wat wel en niet goed is tav darmproblemen en ondergewicht. Helaas worden we ook niet wijzer van de diëtiste. Ik lees in het ene artikel weer het tegenovergestelde van het andere artikel. En ik moet je bekennen, ik vind het allemaal best ingewikkeld, ondanks mijn HBO opleiding.
    Jouw artikel slaat de spijker op zijn kop. Ik ben niet panisch, maar realiseer me dat je geen haast moet hebben met het krijgen van inzicht in voeding. Ieder zijn vak, jij hebt je kennis ook niet in 1 jaar vergaard. Dus dank voor je artikel, ik ga vol goede moed verder met mijn speurtocht. Ik ben benieuwd naar de rest van de 30 dagen…

  • NJ

    Enkele weken geleden zat ik bij de huisarts…. “ik weet niet meer wat ik moet/mag eten” Als je onverklaarbare klachten hebt en bloedonderzoek wijst geen bijzonderheden uit en ook andere onderzoeken geven geen concreet beeld over hoe ik me voel ga je op zoek naar allerlei oplossingen. In mijn geval wordt alles naar de overgang toegewezen, ik ben per slot van rekening al bijna 49 jaar… Zo doende ben ik ook op deze website terecht gekomen en ik ben blij dat ik nu rust heb. Boeken besteld en daarin al heel veel informatie gehaald. Er is nu geen paniek meer bij het feit dat ik een keer een gluut eet…. Wel heb ik de zuivel in zijn geheel geschrapt uit mijn voeding. Ik dronk al geen melk maar nog wel Griekse yoghurt. Nu ik deze laat staan scheelt het enorm in mijn buikpijn klachten. Nog valt er voor mij nog veel te leren betreft voeding, niet eens alleen voor mezelf maar hoe pas ik dit allemaal toe in het bereiden van een gezonde maaltijd waarbij mijn huisgenoten niet hun neus optrekken. Hierin zit de uitdaging die ik van harte aanga. Bedankt voor je informatie en voor het gevoel dat ik niet faal als we weer eens afwijken. :-)

  • Petra

    Doe graag mee aan de Positive eatin Challenge. Kan dat nog”?

  • Aimee

    Ik hou me meestal aan de goeie ouwe 80-20 regel. Als 80% van wat ik in mn snuit steek gezond is mag die laatste 20% best suiker, alcohol, nitraat, fytinezuur etc bevatten. Zoals de salade van gisteren: heel veel rauwkost maar ook lekker tonijn en wat mayo erop. Moet wel leuk blijven tenslotte!

  • Lizzy

    Heel goed stuk ! Mensen worden zo angstig voor voedsel, niet alleen door het internet,maar ook door dokters . Ik ben al glutenvrij, suikerarm, histamine-arm en met zuivel let ik ook op . Dan kom ik bij de interniste die mijn natuurlijke schildklierhormoon voorschrijft en ik vertel haar dat ik wat wil minderen met supplementen. Ik ga bijvb selenium vervangen door 2-3 braziliaanse noten per dag . Hoorde ik daar de eerste keer over fytinezuur : ‘ je moet ze wel eerst laten weken in water hoor! ‘ . Heu , wat is dat nu weer ? Laat het maar, als ik ook daar nog eens aan moet denken ! Gek wordt je ervan, van die 2 noten ga ik idd niet sterven :-)

  • Izerina

    Nee,ik merk bij vriendinnen juist het omgekeerde. Zoveel tegenstrijdige publicaties,dat de reactie “Je kunt niets meer eten “is. En ze niet meer kijken naar mogelijkheden om gezonder te eten.

  • M.

    THANK YOU! Dit was dus een eye-opener die niemand mij durft te zeggen behalve een computerscherm. Ik ben misschien wel een beetje overbezorgd voor andere mensen. Maar misschien past ‘laissez-faire’ wel een beetje meer in mijn schema. Ik trek de eetgeschiedenis van mensen me teveel aan namelijk. Goed -en leuk- om met hetgeen je in je gezicht duwt bezig te zijn (heel erg goed en leuk!), maar niet overslaan (note to self: voor jezelf mag heel soms weleens maar niet uiten naar anderen dan want ze worden boohoos en krijg je geen vrienden). En die balans was ik een beetje kwijt.
    En, trouwens, waar ik me echt aan erger: waarom zet jij zoveel leuke verwijzingen naar nog leukere posts op jouw website in elke blog? Grrrr… (uhh: schuldgevoelens hoeven niet ;p)

  • Maria

    Heel goed stuk!! Ik waardeer jouw nuchtere schrijfstijl en ben het volledig met je eens dat het te ver doorschiet. Zelf heb ik mijn voeding aan moeten passen vanwege ziekte, maar door allerlei ‘voedingsgoeroe’s werd het de laatste tijd wel ingewikkeld dus jouw bijdrage bevestigd mijn gedachten. Thanks!

  • Mv3

    Leuke blog! En herkenbaar ook, hier ook wel eet – paniek.
    Mag mijn bijna-dreumes een rijstewafel of toch liever niet?
    Moet ze brood leren eten of niet? Zo gezond is het nl niet.
    Hoe zit het nou met soyamelk?
    Mag je spinaziesoep invriezen (en wordt dus een tweede keer opgewarmd)
    Ben oprecht benieuwd naar de antwoorden 😉

    Aan de andere kant, mijn oudste 2 kinderen krijgen elke dag een snoepje en ook weleens chips en friet. Maar hun basis is gezond dus paniekeer ik daar niet over.

    • Stella

      Volgens mij zit Nienke hier te oreren dat je kinderen gewoon een dagelijkse boterham en een rijstwafel mogen eten. Van spinazie is wijd en zijd bekend dat het niet opnieuw verhit mag worden.

      Sojamelk is niet genoemd. Soja is een product met nogal wat anti-nutriënten en de vuistregel luidt: eigenlijk alleen gefermenteerde sojaprodukten eten. Soja wordt bijna overal aan toegevoegd en zit als bonenmeel in veel koekjes. Koeien eten meestal ook soja en misschien is dat in de melk terug te vinden. Dus ja, soja-consumptie is wel een vraag.

      • Annemarie

        Het is een fabel dat spinazie niet opnieuw verhit mag worden. Vroeger, toen we nog geen goede koelmogelijkheden hadden was dat zo, maar nu niet meer. Als je de spinazie snel laat afkoelen, dan wegzet in de koelkast, dan blijft het gehalte aan bacterieeen ( nitriet) laag en kun je het kliekje de volgende dag nog best weer eten. Wel wordt dit afgeraden voor verzwakte mensen en kinderen onder de 6 maanden.

      • De Groene Vrouw

        Ehm, zullen we de interpretatie van wat ik schrijf gewoon aan mij overlaten? Of je dagelijks een boterham dan wel rijstwafel ‘mag’, verschilt nogal van persoon tot persoon. Ik vind het niet fijn als mij woorden in de mond gelegd worden die ik niet gezegd heb.

        En Mv3: voor je vragen verwijs ik je graag door naar:
        > Het boekje Bijvoeding: https://groenevrouw.nl/product/bijvoeding/
        > een Half Uurtje Kennis: https://www.groenevrouw.nl/product/half-uurtje-kennis/
        Dan heb ik de tijd om je goed te ondersteunen en adviseren voor jullie persoonlijke situatie!

  • Holy dew

    Dit is de beste post ooit over voeding. In my humble opinion dan. Ook ik dook in de voeding en zag uiteindelijk door de bomen het bos niet meer… hoe meer ik las, hoe minder ik ‘kon’ eten. Nu weer terug bij de basics: voor elke maaltijd een glas water, rustig/onafgeleid eten, voornamelijk groenten, en een beetje andere dingen. Ook pindakaas. Ook rijstwafels (ik ben toevallig een van de weinige mensen die echt dol is op rijstwafels geloof ik). Ook nachtschade. Ook ongeweekte noten. En vis. Zelfs uit blik. Alleen geen tarwe want daar krijg ik echt buikpijn en een hoop andere kwaaltjes van.

    • Ingrid

      Rijstwafels vind ik niet te vreten en chips, nou ja. Een enkele keer. Maar ze zijn zo godvergeten zout, dat ik met zo’n zakje ook al snel stop. Walnoten en hazelnoten kan ik elk jaar in overvloed rapen. Ik rooster ze. Ben je dan niet evengoed van dat fytinezuur af? Ik weet niet precies wat er in mijn nootjes zit, maar ik eet ze veel en vaak.

      Jaren geleden kreeg ik pijn in mijn handen en armen. “Vage klachten” was de sublieme diagnose van de huisarts. Doorgestuurd naar de fysio die me liet trainen met gewichten. Krachttraining maakte alles erger en ik kreeg ook nog hoofdpijn. “Een vrouw van uw leeftijd” mompelde de huisarts “overgang” terwijl hij in zijn computer zat te loeren “hormoontherapie” en “een dieetje voor mevrouw”. Ik heb het me niet laten aansmeren. Ik was 55, maar nog niet in de overgang, Waarom zou ik allerlei troep moeten slikken?

      Maar tien jaar later zat ik weer bij die huisarts, omdat de functie van mijn linkerarm volledig was weggevallen. Weer werd ik doorverwezen. Nu naar de spoedeisende hulp. Van spoed is daar geen sprake meer. Je moet eerst naar de huisarts. Niet in het weekeinde, dus wachten tot het spreekuur van maandag, dan weer urenlang wachten. Met een verwijzing naar de poli, daar verder wachten. Met een pilletje voor de pijn en een verwijzing naar huis. Dagen later naar een specialist die “Dat had uw huisarts zelf moeten zien” uitlegde dat ik niet ben gebouwd op veel spierontwikkeling, dat ik geen zwaar werk aankan en met mijn smalle skelet alles vastloopt door krachttraining.

      Dat had ik graag 10 jaar eerder gehoord. Van een arts die op school had opgelet, bijvoorbeeld. Die naar zijn klanten keek en niet alleen naar zijn computer.

      Terug op fytinezuur:
      Ik rooster mijn nootjes in de oven. Is dat niet voldoende om ze zonder probleem te kunnen eten?