Thermografie & borstonderzoek - De Groene Vrouw

Thermografie & borstonderzoek

Thermografie & borstonderzoek

Schermafbeelding 2017-11-24 om 09.44.35

Nu ik al een aantal keer geschreven heb over menstruatie, wordt het misschien tijd om het eens te hebben over dat ándere aspect van vrouwen: borsten. En borstgezondheid. Ik werd uitgenodigd door bijna-naamgenoot De Groene Zuster voor een thermografie-onderzoek. Ik had er (net als jij misschien) wel eens van gehoord, maar had verder geen idee wat het precies inhoudt – en dus ben ik langs gegaan voor een onderzoek en meer informatie.

De Groene Zuster heet eigenlijk Francine van Broekhoven, en net als jullie eigen Groene Vrouw heeft ze een heel team aan mensen. Francine is medisch thermograaf en expert op het gebied van (preventieve) borstgezondheid. De Groene Zuster biedt thermografie niet alleen aan voor de borsten, maar ook voor het hele lichaam, en dat doet ze door heel Nederland en België; ook leidt ze andere zorgspecialisten op tot medisch thermograaf.

 

Voordat we beginnen, eerst even dit: thermografie staat nogal ter discussie. Dat is prima. Maar als je hier komt om alleen te gillen en te schreeuwen, verwacht dan niet dat je reactie geplaatst zal worden. Eerst het hele artikel lezen, daarna een weloverwogen reactie typen die laat zien dat je het daadwerkelijk gelezen hebt – en als je dat niet kunt, ga je maar lekker ergens anders spelen. Also, no sea lioning please.

 

Wat is thermografie?

Zoals gezegd had ik er wel eens van gehoord: iets met temperatuurmetingen van je borsten, en het had iets te maken met borstkanker (waarover later meer). Maar hoe zit het nu precies, en waarom is er zo veel discussie over het onderwerp?

Een thermogram is een temperatuurgevoelige ‘foto’. Het proces op zich stelt niets voor. Je doet een paar uur van tevoren je beha uit (was ik vergeten, dat zie je ook een beetje op de foto) en een paar minuten voor het onderzoek kleed je je bovenlijf uit en houd je je handen op je hoofd, zodat je torso goed de kans krijgt om af te koelen.

Een speciale (infrarood)camera (met een lens van germanium in plaats van glas) maakt de foto’s vanuit verschillende hoeken (je hoeft je borsten dus nergens op, tegenaan of tussen te leggen). Op de foto’s zijn temperatuurgebieden te zien – zie de foto bovenaan (yes, those are my boobies). Groen en blauw zijn volledig afgekoelde gebieden. Geel, oranje en rood zijn niet-afgekoelde, ‘warme’ gebieden.

Waar het om gaat bij thermografie, is dat weefsel (in de borst of waar dan ook in het lichaam), licht ontstoken kan zijn. Kleine ontstekingen zijn een vrij normale actie van ons immuunsysteem en het is normaal om altijd een bepaalde mate van ontsteking te hebbenen. Te veel ontstekingsactiviteit is echter niet gezond, en deze laaggradige ontstekingen worden in verband gebracht met veel aandoeningen waarbij ontsteking en weefselbeschadiging een rol speelt (denk aan hart- en vaatziekten [1], diabetes type 2 [2], maar ook eczeem [3], astma [4], verminderde hersenwerking bij ouderen [5] etc.

Mocht je het je afvragen: dit is geen ‘alternatief’ denkbeeld maar een goed onderzocht, regulier geaccepteerd systeem. Overigens kennen we dit ook vanuit de darmfloratherapie: veel zaken (waaronder een slechte voeding [6, 7] en een darmflora die niet op orde is [8, 9]) kunnen ervoor zorgen dat er meer chronische, laaggradige ontstekingsactiviteit ontstaat in het lichaam; we hebben het dan over een pro-inflammatoire situatie.

De mate van laaggradige ontstekingen kun je bijvoorbeeld meten door middel van het gehalte aan bepaalde ontstekingsmarkers in het bloed. Dan weet je óf er ontstekingen zijn, maar nog niet waar die zich precies bevinden. Hier komt thermografie in beeld. Een ontsteking, ook een laaggradige, heeft namelijk altijd een aantal kenmerken (dolor, rubor, tumor, calor, functio laesa – hoi medische basisvakken). Bij thermografie gaat het om de calor – de warmte die vrijkomt door de verhoogde doorbloeding van het ontstekingsgebied.

Het thermogram laat dus zien of bepaalde gebieden in het lichaam of in de borst, warmer zijn dan andere gebieden – wat kan wijzen op een verhoogde ontstekingsactiviteit in die gebieden. Een verhoogde ontstekingsactiviteit kan weer wijzen op (borst)weefsel dat ongezonder (aan het worden) is. Ongezonder weefsel met veel ontstekingsactiviteit is gevoeliger voor veranderingen in de celdeling. Daarnaast kunnen koude gebieden duiden op stagnatie van
lymfevocht of het wegtrekken van bloed vanuit de huid (om de interne organen te voorzien van meer bloed en zuurstof). Een ‘blauwe buik’ op een thermogram kan bijvoorbeeld wijzen op een laaggradige ontsteking in de (dunne) darm, omdat bloed en zuurstof vanuit de huid naar het ontstekingsgebied wordt gevoerd. De interpreterend arts (dit zijn hoogopgeleide artsen in de USA) beoordeelt daarom het thermogram.

 

Thermografie & Mammografie

Waar nu veel verwarring over is ontstaan, is dat een thermografie een vervanging zou zijn voor een mammografie. Een mammografie is, voor wie het niet kent, een onderzoek waarbij de borsten platgedrukt worden tussen twee platen, zodat er een röntgenfoto gemaakt kan worden van het borstweefsel. Dit is in Nederland het meest gebruikte instrument om borstkanker op te sporen.

Eigenlijk begrijp ik niet goed waar die verwarring vandaan komt. Een thermografie is GEEN vervanging voor een mammografie. Dat wordt overigens ook helemaal niet geclaimd. Het zou zelfs vreemd zijn om dit te zeggen, want thermografie en mammografie onderzoeken twee totaal verschillende dingen.

  • Een thermografie onderzoekt of er een verhoogde ontstekingsactiviteit is in de borst
  • Een mammografie onderzoekt of er tumorvorming of andere weefselveranderingen zijn in de borst

Een thermografie is een fysiologisch onderzoek; een mammografie een pathologisch onderzoek. Met andere woorden: een thermografie onderzoekt of het borstweefsel zich ‘normaal’ gedraagt; een mammografie zoekt naar ziektebeelden (in dit geval specifiek borstkanker/tumorvorming in de borsten). Thermografie ziet (beginnende) veranderingen in de gezondheid van het borstweefsel; mammografie geeft aan dat er al tumoren zijn (en tot die tijd is er niet bijster veel te zien op een mammogram). Je kunt ze niet met elkaar vergelijken, en dat moet je dan dus ook niet doen.

Heb je een thermografie gehad, dan is het niet de bedoeling dat je je uitnodiging voor de mammografie in de prullenbak gooit. Het één is geen vervanging voor het ander; het zijn twee verschillende onderzoeken die beiden nuttig zijn en die beiden iets anders onderzoeken.

 

Thermografie & Borstkanker

Toch is het niet zo dat thermografie helemaal niets met borstkanker te maken heeft. Want (borst)kanker ontstaat niet zomaar, van de ene op de andere dag. Er zijn veel factoren die een rol spelen, zoals je genetische gevoeligheid en domme pech (hoe naar en pijnlijk ook). Maar ook leefstijl en voeding spelen een belangrijke rol in de gevoeligheid voor en het ontstaan van veel vormen van (borst)kanker. Waarmee ik niet wil zeggen dat het dus ‘je eigen schuld’ is als je borstkanker krijgt, maar wel dat het positief is dat je zelf invloed hebt op het zo gezond mogelijk houden van je lijf en je borsten.

Waar komt thermografie nu in beeld? Voordat er daadwerkelijk een tumor ontstaat, is het weefsel al maanden (of jaren) onrustig, zonder dat je dat zelf in de gaten hebt. Veel laaggradige ontstekingsactiviteit is een teken dat het borstweefsel zich niet optimaal gezond gedraagt, en dat kan een risicofactor zijn voor de ontwikkelingen van borsttumoren. [10, ] Een verhoogde ontstekingsactiviteit zegt dus niet dat je borstkanker hebt of dat je het zeker zult krijgen – het zegt iets over de gezondheid van het borstweefsel op dit moment. Als zodanig is het (ik kan het niet genoeg benadrukken) dus ook geen vervanging voor onderzoeken die kijken naar de aanwezigheid van reeds ontwikkelde tumoren.

Toch zul je bij een reeds ontwikkelde tumor die nog niet op een andere manier ontdekt is, wel een hogere thermografische uitslag zult krijgen (dit wordt een ‘verhoogd niveau van zorg’ genoemd), wat dan altijd reden is voor de thermograaf om je door te sturen voor nader onderzoek bij het ziekenhuis. Zo worden veel (95%) vroeg-stadium tumoren (die nog te klein zijn om op te vallen bij een mammogram) wel ontdekt bij een thermogram, en stijgt de overlevingskans van vrouwen die een thermogram ontvingen [11 – trouwens een interessant artikel als je zin hebt in een longread- 12, 13]

Het is geen volledig kloppende vergelijking, maar om een beeld te scheppen: stel dat je voor een uitstrijkje gaat en PAP-2 hebt, dan is er nog niet veel aan de hand – maar ook weer niet helemaal niets. Hoe sterker de PAP verhoogd is, hoe sterker het risico dat zich op den duur ook daadwerkelijk baarmoederhalskanker ontwikkelt. Je onderzoekt met het uitstrijkje preventief – dat wil dus niet zeggen dat je niet óók moet onderzoeken of iemand misschien al baarmoederhalskanker heeft. 

Zou je alleen onderzoeken of er al baarmoederhalskanker is ontstaan door bijvoorbeeld het nemen van een biopt, dan is dat natuurlijk heel nuttig, maar kun je dus pas actie ondernemen als er al iets aan de hand is. Het uitstrijkje met de PAP-score geeft je een tool in handen om alvast actie te ondernemen om te voorkomen dat je baarmoederhalskanker ontwikkelt. Niemand zegt dat het uitstrijkje met PAP-score een weefselonderzoek naar bmhk vervangt – we zijn gewoon blij dat we het beiden tot onze beschikking hebben zodat we zoveel mogelijk gevallen van bmhk kunnen ondervangen en in een vroeg stadium kunnen behandelen als dat nodig is. En is je PAP-score onverhoopt hoog, dan is dat een reden om een weefselonderzoek aan te vragen.

Zo is het ook met de thermografie. Als je alleen mammografieën uitvoert, ontdek je alleen de tumoren die al ontwikkeld zijn in een borst. Heel nuttig – maar nog mooier is het als je dat punt van tumorvorming voor kunt zijn. Dat doe je o.a. met thermografie. Zie een veranderde temperatuur-uitslag bij je thermogram dus (bij wijze van spreken) als een verhoogde PAP-score: met een verhoogde ontstekingswaarde in je borsten, stijgt het risico op de ontwikkeling van borstkanker.

Krijg je een (licht) verhoogde uitslag, dan hoef je dus nog niet met gillende sirenes naar het ziekenhuis, maar het vertelt je wél dat het tijd is om actie te ondernemen en te proberen om je borsten weer gezond te krijgen – en de boel in elk geval nauwlettend in de gaten te houden. En is de uitslag van het thermogram echt zorgwekkend, dan kan dat een reden zijn om eerder een mammogram te gaan halen dan je normaal gesproken eigenlijk zou doen (in Nederland krijg je vanaf je 50e een tweejaarlijkse oproep voor een mammogram). Andersom is het dus niet zo dat als de uitslag van je thermogram helemaal in orde is, dat zou betekenen dat je het bevolkingsonderzoek-mammogram maar zou moeten overslaan. Het is geen vervanging, het is een extra. En in een tijd waarin 1 op de 7 vrouwen te maken krijgt met borstkanker, kunnen we alle extra’s gebruiken die we kunnen krijgen.

 

Borstgezondheid

Punt is: je monitort al van alles rondom je gezondheid. Geeft de weegschaal een paar kilo meer aan dan je gewend bent, dan let je een tijdje op je voeding. Heb je een week geen groenten gegeten, dan is het misschien goed om weer even aan het groenvoer te gaan en misschien een multi te nemen om de tekorten aan te vullen. Ben je buiten adem als je 100 meter moest rennen om de bus te halen, dan wordt het tijd om iets aan je conditie te doen. Misschien heb je zelfs wel een activity-tracker om te kijken hoeveel stappen je loopt op een dag of hoe goed je je best doet op de sportschool.

Zo zie ik de thermografie ook. Jaarlijks worden 14.500 mensen in Nederland gediagnosticeerd met borstkanker. Niet leuk, maar wel waar: de kans dat je ermee in aanraking komt, is aanwezig. Waarom zou je je borstgezondheid niet monitoren? We worden allemaal gestimuleerd om zelf regelmatig borstonderzoek te doen – maar waarom zou je het stadium van de voelbare tumoren niet voor willen zijn en je al voor die tijd bewust zijn van de gezondheid van je borsten?

Er is overigens best veel dat je kunt doen om je borsten zo gezond mogelijk te houden. Drie tips van Francine:

  • Trek je beha uit
    In en rond je borsten bevinden zich veel lymfeklieren. De lymfe voert o.a. afvalstoffen af uit het weefsel, maar heeft zelf geen voortstuwingsmechanismen zoals het bloed dat voortgestuwd wordt door het hart. Daardoor kunnen strakke beha’s de lymfestroom verminderen, waardoor afvalstoffen niet goed worden afgevoerd en de kans op laaggradige ontstekingen toeneemt. Ik ben zelf voorstander van een goed passende beha, maarrrr die moet ook regelmatig uit. Alleen ‘s nachts is niet voldoende: trek je beha uit zodra je thuis bent en nergens meer heen hoeft, en draag bijvoorbeeld ook in het weekend geen beha (of een los zittende softcup).
  • Masseer & borstel je borsten
    De lymfe- en bloedstroom kun je zelf stimuleren, door je borsten regelmatig even wat aandacht te geven. Door ze te masseren bijvoorbeeld, of door ze te dry brushen. Hiermee stimuleer je de afvoer van lymfevocht en dus van afvalstoffen. En dat masseren kun je ook door je partner laten doen. Ik noem het maar even.
  • Gebruik een gezonde deodorant
    Veel deo’s bevatten stoffen die je lichaam wel opneemt, maar niet kan gebruiken. Die moeten weer worden afgevoerd – door de lymfe dus. Een natuurlijke deodorant heeft dit probleem niet. Bijvoorbeeld de natuurlijke deo’s van Green People (die, niet onbelangrijk, ook echt werken).

Zelf zou ik daar nog aan toe willen voegen: eet gezond, beweeg voldoende en zorg dat je niet teveel stress hebt. Die zaken gelden natuurlijk voor alles wat met je gezondheid te maken heeft, en dus ook voor het in toom houden van de laaggradige ontstekingen. Meer tips lees je in het Handboek Borstgezondheid.

Een thermografie wordt aangeraden vanaf 30 jaar, maar kan ook al eerder als je dat zou willen. Het kan worden uitgevoerd bij alle cupmaten, ook bij implantaten en bij borstamputatie, en overigens ook bij mannen. Afhankelijk van de uitslag kom je na 1, 2 of 3 jaar nog eens terug voor een volgend onderzoek. Ook andere lichaamsdelen kunnen worden onderzocht, zoals de buik, baarmoederregio en de schildklier.

 

De vraag van vandaag:
Heb jij wel eens een thermografie gehad of overwogen?
Vertel het ons in de reacties!

Reageren? Gezellig!

Reacties (30)

  • Karin

    Ik heb 1 x een mammografie laten doen en toen viel ik letterlijk flauw van de pijn. Het enige wat mij tegenhoudt om een thermografie onderzoek te laten doen is de prijs… Heel interessant artikel!

  • Yvonne de jong

    Ik kwam je ‘toevallig’ tegen op t net …het viel me waarschijnlijk direct op omdat ik vlak ervoor bij de zoveelste mammografieoproep (die ik trouwens altijd braaf heb laten doen) mezelf heb afgemeld ….ik heb iedere keer als ik geweest was zo n ongelofelijk lange tijd pijn in mijn borsten dat ik dit jaar de stoute schoenen heb aangetrokken …
    Ik had al eens van deze behandeling gehoord maar heb nu je hele verhaal gelezen en begrijp tot mijn blijde verbazing dat ik er dus nog wel voor in aanmerking kom!
    Mij werd onlangs door mijn huisarts verteld dat deze behandeling alleen bij jonge nog vruchtbare vrouwen nut had omdat bij de wat oudere vrouwen t melkklierweefsel opgedroogd zou zijn en dat er dan niets meer te meten viel….ik vond t al een eigenaardig verhaal van haar…buiten t feit dat mijn borsten nog verre van o p g e d r o o g d zijn hahaaa op mijn 63e!! Ze mogen er nog best wezen ….ik dacht nog ” spreek voor jezelf zeg!”
    Affijn om bij jou verhaal te blijven …het lijkt me een prima idee om me ook eens op deze mannier te laten onderzoeken
    Ik ga me er nog even extra goed in verdiepen en denk dat t er dan ook echt een keer van komt dat ik t ook ga laten doen!
    Duidelijke taal in je hele uitleg btw …je schrijft erg leuk maar tegelijk zeer profesioneel ….ohw en ik kom net thuis en na t lezen zit ik gelijk z o n d e r bh even uit te rusten van gedane arbeid
    Thanks voor de tip!!
    Warme groet yvonne

  • Eva van Zeeland

    Hi Groene Vrouw! Hier Miss Natural : ) we delen dezelfde mening, maar vraag mij toch af waarom je EN EN zou willen doen;

    Quote: “Heb je een thermografie gehad, dan is het niet de bedoeling dat je je uitnodiging voor de mammografie in de prullenbak gooit. Het één is geen vervanging voor het ander; het zijn twee verschillende onderzoeken die beiden nuttig zijn en die beiden iets anders onderzoeken”.

    Als er geen onrustig beeld te zien is bij thermografie en je blijft dit op deze manier monitoren, waarom zou je dan toch ook nog een mammografie laten maken?

    Veel liefs Eva

    • De Groene Vrouw

      Hoi Eva!
      Ik zeg niet dat je dat per se zou moeten doen, maar ik vind dat ik die beslissing niet kan maken voor mensen 😉 dus ik ga ze ook niet adviseren om het achterwege te laten. Jij weet ook: grote achterban = veel verantwoordelijkheid, en de verantwoordelijkheid voor sommige dingen wil ik niet op mijn schouders hebben… dus die beslissing mogen mensen zelf nemen :-)

      Gezellig dat je er bent trouwens!

  • Yvon

    In oktober deed ik een totaalscan bij Francine. Daarmee kon ik klachten die al jaren speelden in kaart brengen en
    viel veel als een puzzel in elkaar. Geschrokken van de uitslag maar blij dat op tijd gesignaleerd is wat zich
    in mijn lichaam afspeelde kon ik gerichte actie ondernemen. Inmiddels -na laboratoriumonderzoek,
    borstweefselmassage, lymfe therapie, cardio training, aanvulling met specifieke supplementen en vitamines- zit ik
    op de weg van herstel. Ik heb aan vrouwen zoals jullie te danken dat ik de onwetendheid voorbij ben, weet hoe
    mijn lichaam werkt en durf ik daarmee de verantwoordelijkheid voor mijn eigen gezondheid in handen te nemen.

  • Iris

    In maart laat ik mijn eerste thermografie maken want in april heb ik controle nadat er vier maanden geleden een tumor uit mijn borst is gesneden. Voor mij geen mammografie meer, het is pijnlijk en in mijn ogen schadelijk. Een echo geeft meer duidelijkheid en een bioptie heb ik drie keer laten doen, drie keer schoon, tumor in 2,5 maand niet gegroeid dus ik heb ook geen klier laten wegsnijden en geen bestraling. Suikervrij dieet en veel groenten/ fruit en supplementen. Acupunctuur, shiatsumassage, opstellingen en de operatie in het Alexander Monro Ziekenhuis was voor mij passend.

  • Eline

    Goed artikel. Heel duidelijk. Heb 2 weken geleden wel voor het eerst een mammografie laten maken in de “borstenbus” omdat ik binnenkort 50 word.
    Dit toch wel met gemengde gedachten gedaan en alles afgewogen, ook met de info van De Groene Zuster. Heel jammer dat thermografie nog niet wordt vergoed door de verzekering. Het lijkt mij fijn om al in fase 4 gecheckt te worden.
    Ik dacht de mammografie dus wel een keer te willen ondergaan. Het zogenaamde “platdrukken” van de borsten en daarmee pijn is absoluut niet mijn ervaring in ieder geval. Schade wat dat betreft kan ik mij niet indenken. Ok de röntgenstraling is wel een punt. Maar ik dacht: bij de tandarts wordt tegenwoordig ook regelmatig een foto van je gebit gemaakt. Moet ik die ook weigeren?
    Hoe wordt daarover gedacht?
    Verder vroeg ik me nog af wat normale deodorant doet met de lymfen?

  • Joke Bloks

    Nog nooit een thermografie gehad,maar wel overwogen

  • Yvonne

    Yes, ik ga elk jaar!

  • Stella

    Op de site gekeken en gezien dat er vrouwen zijn hiervoor kiezen in plaats van mammografie. Dat zeggen ze openlijk en er wordt niet gecorrigeerd dat dit onderzoek geen tumoren opspoort.

    • Francine

      Beste Stella, Dank je wel voor deze waardevolle opmerking.
      mammografie zoekt naar tumoren, ze kijken daarvoor met de röntgen in de anatomie, in het vlees zeg ik wel eens. Daar moet natuurlijk een veranderend lichamelijk proces aan vooraf gegaan zijn, soms een proces van jaren om zo’n tumor te kunnen zien met een mammogram. Elke ziekte kan 6 fases doormaken en mammografie kijkt mee in fase 4. Thermografie kijkt mee in fase 2. We kijken dus niet in de anatomie maar in de fysiologie. We kijken naar hoe dat lichaam verandert, temperaturen laat zien die misschien niet wenselijk zijn.
      Het kan zijn dat je ene borst keurig 37 graden C is en in de andere borst een plek zit van 39 graden C. Dat is niet normaal….toch? WE krijgen met deze rapporten in zicht wat het niveau van zorg is en soms is het nodig door te verwijzen naar een echograaf. Want wij weten niet waarom er een hoog niveau van zorg zou zijn, dat zien we niet. Maar echografie is ook fase 4, kijkt naar de anatomie. Gelukkig heel veilig en pijnvrij, maar toch kunnen ze zien of er iets bijzonders gaande is als wij aangeven een hoog niveau van zorg te hebben.
      Dat hoef je dan niet te voelen. Ik zeg wel eens wij zien het voordat jij t kan voelen. Fase 4 is dus een diagnose, het is er al en daarmee is mammografie nooit preventief. Thermografie ziet veranderingen waarbij het een broedplaats van… kan zijn, en dan kun je vaak nog zo veel doen. We hebben heel veel tips!!!
      En het is toch zo dat je niet ziek hoeft te zijn om beter te worden? Dit is de plek waarop je info krijgt over hoe je je borsten gezond houdt. En dat is waar De Groene Zuster goed in is, vrouwen helpen begrip te krijgen wat hun borsten nodig hebben om gezond te blijven.
      Ik hoop dat je een wat beter beeld hebt gekregen van Thermografie? En dat wij dus zeker niet op zoek zijn naar tumoren? Dan zouden we al net zo laat zijn als mammografie, dit is een preventieve methode.

  • Judith

    Topartikel. En NU ga ik een afspraak plannen voor een check-up, dank je wel voor je duidelijke uitleg!

  • Petra

    En is het zo dat je door een mammografie iets in je lichaam kan activeren wat niet de bedoeling is…?

    • De Groene Vrouw

      Ik heb me niet verdiept in de perikelen rondom mammogrammen – dat werd me wat veel voor 1 artikel. Röntgenstraling is in essentie altijd licht carcinogeen, maar dat is lopen door Amsterdam ook. Ik durf geen uitspraken te doen over de mate waarin dit risico zwaarder weegt dan de mate waarin het handig is om reeds bestaande tumoren te ontdekken – dus dat mag iedereen voor zichzelf uitmaken.

      • Stella

        Dit gaat, denk ik, om de combinatie van weefselbeschadiging en lichte straling telkens weer.

      • Stella

        Weefselbeschadiging door dat gemene knijpen

      • Ilse

        Bwahahaha, goede vergelijking, dat lopen door Amsterdam!

        Trouwens, ik geloof dat je in een vliegtuig altijd bloot wordt gesteld aan enige radioactieve straling, en andere ongezonde zaken. Toch denk ik dat weinig mensen hun vliegvakanties om die reden links laten liggen.

        Natuurlijk kan je met een aantal boosdoeners rekening houden als je zuinig wilt zijn op je lichaam, maar een leven leiden an sich is al vol ongezonde factoren: alle potentieel ongezonde dingen vermijden gaat nou eenmaal niet. Bummer.

  • Petra Visser

    Goed artikel! Ik ben wel benieuwd of je zelf een mammografie ondergaat of alleen een thermografie?

    • De Groene Vrouw

      Ik ben 35 dus ik word nog helemaal niet opgeroepen voor een mammogram 😉
      En aangezien mijn thermografie ook geen enge dingen laat zien, zie ik ook geen reden om er vrijwillig eentje te gaan halen…

  • Janneke

    Toch is mij in je artikel niet duidelijk geworden waarom je, als de thermografie geheel gezonde borsten laat zien, een mammografie-oproep niet meteen in de vuilnisbak doet?

    • De Groene Vrouw

      Omdat ik het simpelweg niet verantwoord vind om (voor wat betreft dit onderwerp althans) andere mensen aan te raden wat ze moeten doen. Wat jij persoonlijk doet moet je zelf weten 😉

  • Annemieke

    Wat een goed, helder verhaal! Ik ben er zeker in geïnteresseerd. Ik zou eens moeten googelen waar het hier in de buurt kan.

    • Francine

      HI Annemieke, misschien wel dichterbij dan je denkt 😉 De Groene Zuster heeft veel locaties over heel Nederland en België.

  • Lay

    Dank je voor deze duidelijke uiteenzetting. Heel fijn! Ik ga binnenkort een afspraak maken in Rotterdam.

  • Marleen

    Dag Groene Vrouw,
    Wat een helder artikel! Als iemand de boel nu nog door elkaar haalt, dan ligt dat zeker niet aan jou.
    Heb nooit een thermografie gehad (vrouw 48) omdat ik niet wist dat het bestond. Zeker iets om te ondernemen.
    Dank voor de tip.

  • Marianne Vanderveen-Kolkena

    Hoi! Goed, om aandacht aan te besteden!
    Er zijn twee dingen die ik mis in jw verhaal:
    1. Mammogrammen worden gemaakt met straling en zijn in essentie carcinogeen. Ik doe er daarom niet aan mee en ik vind het een beetje jammer in je tekst een soort kritiekloze aanmoediging te proeven voor mammografie. (Idiote diagnostiek: een orgaan pletten… Dat gebeurt met geen énkel ander orgaan!)
    2. Het gaat bij een thermogram niet alleen om laaggradige ontsteking, maar ook om angiogenese! Tumorcellen kunnen alleen groeien als ze bloedvaten hebben waarmee ze zich kunnen voeden. Die angiogenese is een actief proces, dat in het lichaam verhoging van de temperatuur geeft. Vooral ook dát is een belangrijke factor bij de beoordeling van een thermogram, omdat angiogenese voorafgaat aan de daadwerkelijke (en vernietigende) turmorvorming die tot schade aan de omringende weefsels leidt.
    Nou, dat wilde ik graag toevoegen! :-) (En ja, ik heb er ook twee gehad.)

    • De Groene Vrouw

      Ik heb me niet verdiept in de perikelen rondom mammogrammen – dat werd me wat veel voor 1 artikel. Röntgenstraling is in essentie altijd licht carcinogeen, maar dat is lopen door Amsterdam ook. Ik durf geen uitspraken te doen over de mate waarin dit risico zwaarder weegt dan de mate waarin het handig is om reeds bestaande tumoren te ontdekken – dus dat mag iedereen voor zichzelf uitmaken. Daarmee zou ik dus niet willen zeggen dat ik de mammografie aanmoedig – maar ik vind het ook geen goed advies om het af te raden. Laten we zeggen dat ieder dit lekker voor zich mag onderzoeken en voor zichzelf een besluit mag nemen.

      • Caro

        Goed geschreven hoe verschillende onderzoeken werken en elkaar aan kunnen vullen.
        Met alle onderzoeken zou ik net als jij zeggen; verdiep je erin en maak voor jezelf de beslissing of je het wel of niet doet.
        Bedankt.

    • Francine van Broekhoven

      Hi Marianne, Dank je wel voor je reactie! Naast angiogenese kijkt Thermografie ook nog naar andere zaken. Soms hebben die nog niet met angiogenese te maken. Patronen van temperatuursverschillen kunnen ook komen van lymfe, cystes, fibro-adenomen en andere zaken die zich afspelen in de borst. Het belangrijkste is de asymmetrie in temperaturen waar Thermografie naar kijkt. Bij 3 of meer temperatuursasymmetrieën hebben we een hoog niveau van zorg. En dat betekend naar de huisarts, of borstpoli.nl voor een echogram.

  • Joine

    TOP artiketje zo! Klasse!