Vegetarisch nepvoedsel

Vegetarisch nepvoedsel

Vegetarische hamblokjes

Vegetariërs gaan vaak bewuster met hun voeding om dan vleeseters. Waarom eten ze soms dan toch zulke rotzooi – alleen omdat het vegetarisch is? Neem nou die hele rits ‘vegetarische burgers’. Er zit geen zielig vlees in – maar er is er niet ééntje echt gezond te noemen.

Tegenwoordig noem ik mezelf ‘bewust vleeseter’. Dat wil zeggen: ik heb erover nagedacht, alle voor- en nadelen tegen elkaar afgewogen, mijn onderzoek gedaan en ik ben tot de conclusie gekomen dat een matige hoeveelheid goed vlees in het menselijk dieet hoort. Tevens dat ik oké ben met het feit dat daar zo nu en dan een dier voor dood moet. Ik wijt er nog wel een keer een blog aan. U bent overigens vrij er een andere mening op na te houden.

Maar een jaar of tien (of 12, ik word oud) geleden was ik veganist. Of nou ja, 90%-veganist dan, laten we het wel eerlijk houden. Maar in ieder geval was ik ervan overtuigd dat vlees juist niet in ons dieet hoorde. Gezondheid was duidelijk één van de argumenten. Vlees was ongezond, als veganist was je hoe dan ook, onomstotelijk, véél gezonder.

Dwalend door de supermarkt kwamen we triomfantelijk terug met een zelfgevonden veganistisch product. Deze is vega! En dat kocht je dan. Ook als het crap van de onderste plank was. De allergoedkoopste diepvries-appelflapjes. Choba. Spaanse ‘maaltijdcrackers’ (een naam die nergens op sloeg, want je moest een heel pakje leegeten voordat je vol zat en ze bestonden uit witmeel en suiker). De allergoedkoopste merkloze producten waren vaak te goedkoop om roomboter en eieren te gebruiken, en waren dus vaak veganistisch. Vreemd genoeg speelde gezondheid dan ineens geen rol meer, want je was allang blij dat je iets had gevonden dat ‘toegestaan’ was.

 

Dubbel nep

Iets soortgelijks zie je ook bij de moderne vleesvervangers. Had je tien, vijftien jaar terug alleen nog keuze uit de Javaanse schijf of saaie Tofu als je de rijst-en-bonen-combi zat was, nu heb je een heel schap aan nepvlees in allerlei soorten en maten. Van gehakt tot cordon bleu. Er is zelfs, jawel, een Vegetarische Slager.

Leuk concept hoor, hartstikke geinig bedacht. Maar gezondheidstechnisch slaat het natuurlijk nergens op. Behalve dat het helemaal niet zo is dat vlees per definitie ongezond is, is het namelijk óók niet zo dat iets vegetarisch per definitie gezond is. En dat lijkt vleesvervangend Nederland te vergeten.

Vleesvervangers zijn meestal sterk bewerkte producten. Nepvoedsel, gemaakt van de één of andere onduidelijke gist, kapotgeblazen soja (die ook katoen kan zijn) of pure gluten. En als je het écht op vlees wilt laten lijken, is dat natuurlijk niet genoeg. Dan moet er ook een sausje of kruidigheidje in. Met glucosestroop natuurlijk. Want dat vinden wij lekker. Of tarwe-eiwit en tarweconcentraat, whathever the fuck that may be, want we eten nog niet genoeg tarwe. Of het obscure vetpoeder, waarvan ik niet eens kon vinden wat het precies behelst.

Volgens mij komt een deel van de ellende door het idee dat je vlees moet vervangen. Dat iets dat geen vlees is, toch zo moet voelen en smaken. Onzin natuurlijk. Je kunt een prima vegetarische maaltijd op tafel zetten zonder enige vorm van vleesachtigheid. Maar als je gaat proberen iets na te bouwen dat de natuur allang voor je verzonnen heeft, heb je natuurlijk kunstgrepen nodig.

En dan smaakt het net zoals vlees. En dan voelt het net zoals kip. En het is vegetoelisch, dus we kunnen er het air van gezondheid omheen hangen. Behalve dat het niet gezond is met al die rotzooi erin – maar geen nephaan die daarnaar kraait. Het is geen vlees maar het moet er wel zo’n beetje op lijken – en het is wel doorgeraffineerd nepvoedsel. Dubbel nep.

 

Gezond of lekker

De meeste vleesvervangers hebben echt niets gezonds. Toch claimen de vegetarische merken opvallend vaak dat gezondheid hun drijfveer is. Alleen de Vegetarische Slager is eerlijk: ze ‘mikken vooral op smaak’ en willen ‘vegetariërs bedienen die heimwee hebben naar de smaak van vlees’.

En weet je; dat mag. Niemand eet 100% van de tijd gezond. En zolang je maar grotendeels gezond eet, vang je dat beetje ongezond heus wel op. Er is niks mis mee om af en toe iets te eten dat niet zo gezond, maar wél heel lekker is. En daar pleit ik dan ook voor. Eet af en toe zo’n neppe kipvinger met chilisaus of zo’n curieuze neptonijnsalade omdat je wilt weten hoe ‘ie smaakt. Eet een keer Choba op je brood of koop een pak Spaanse Maaltijdcrackers.

Maar laten we het wel noemen wat het is: lekker, niet gezond.

Je kunt overigens heel goed gezond vegetarisch eten, als je dat wilt. Ik schreef er al eens een artikel over en ik plaats nog wel een keer een recept voor zelfgemaakte burgers die wél gezond zijn. En als je deze producten dan inzet als ‘een keer lekker makkelijk’: prima. Maar je dagelijkse aardappelen-vlees-groenten vervangen door aardappelen-nepburger-groenten: slecht plan. Wordt liever (parttime) neppetariër. Met Vleesvervangervrije Vrijdag en Zooiloze Zaterdag.

Of doe gewoon normaal en eet gezond zonder je in een hokje te laten proppen. Dat kan natuurlijk ook.

 

De vraag van vandaag:
Wat vind jij van vleesvervangers?
Vertel het ons in de reacties!

 

Reageren? Gezellig!

Reacties (95)

  • Joke Schoon

    Dit is me uit het hart gegrepen! En erg komisch. Ben het helemaal met je eens. Al dat nep, dat kan nooit goed zijn voor een mens. Ik ben (nog) geen vegetariër maar heb wel steeds meer moeite met het dierenleed. Wat Natas schrijft is helemaal waar: er is geen diervriendelijke manier om een dier te doden. Het gaat er afschuwelijk aan toe. Ik woon in Zwitserland en koop uitsluitend Zwitsers vlees van dieren die in vrije uitloop zijn gehouden (idd zegt “biologisch” niets over diervriendelijkheid). In dit land kent men geen megastallen en gaat de veehouderij nog naar de menselijk maat. Kleine bedrijven, veel ruimte om buiten te lopen. Het vlees is hier dus ook 3 x zo duur als in Nederland, maar ja, dat kost het kennelijk als je dieren een beetje een normaal leven wilt gunnen. De dieren groeien hier op en worden hier geslacht, dus ook geen eindeloze martelende transporten. Maar toch: de dieren zijn natuurlijk bang als ze op transport worden gezet. En in de slachthuizen zal het niet fraaier gaan dan elders en zijn de dieren volledig in paniek. Dus ik wil van het vlees af. En NIET aan de vleesvervangers! Misschien dat het kunstmatig uit stamcellen “gewonnen” vlees uitkomst gaat bieden, hoewel ik ook daar nader onderzoek naar de veiligheid/gezondheid zou willen afwachten. Het is toch een vorm van namaak. Wat mij betreft: Moeder Natuur weet het het beste.

  • Diana

    Hallo allemaal

    Ik ben blij met je verhaal, want ik voel me zo onderhand erg schuldig dat ik graag vlees eet…en met mij ook mij gezin.
    Het is namelijk niet zielig dat er een koe koe varken of welk dier dan ook geslacht moet worden om ons van vlees te voorzien…ze zijn er namelijk voor geschapen.
    En als ik zie wat vegetariërs voor vitamine en mineralen extra moeten slikken omdat ze het e.e.a. tekort krijgen door geen vlees te eten dan ben ik er helemaal van overtuigd dat we vlees moeten eten ..en daar dankbaar voor moeten zijn dat we dat hebben…en natuurlijk niet overdadig maar gewoon met mate afgewisseld met vis en kip.
    En natuurlijk ben ik er op tegen als beesten slecht behandeld worden en/of gemanipuleerd worden…daarom voor mij biologisch vlees en daar betaal ik gewoon iets meer voor.

    Ik dank u groene vrouw…

    • Jacq

      Ik vind het geen fijn idee om vlees te eten omdat er een dier voor mij vermoord ia.

  • Natas

    Hey. Ik eet liever ongezond neovlees dan vlees waarvoor een heel leven is gestorven. Een lichaam van een baby dier wat ziek en angstig is en wat vaak ook alleen ongezond voedsel heeft gekregen en nookt daglixht gezien heeft. Ja want zelfs biologisch gehoiden kippen en varkens hebben geen recht op daglicht. Ik ben er na veel onderzoek zelf achter gekomen dat diervriendelijk doden niet bestaat en dst biologisch en bewust vlees slechts marketingspraatjes zijn. Elk dier wil graag leven.
    Een ieder die mijn verhaal in twijfel trekt, geloof mij niet maar doe zelf je onderzoek, dat deed ik ook.
    Youtube: Dominion
    Groetjes

    • De Groene Vrouw

      Dat is een keuze die gelukkig iedereen voor zichzelf mag maken :-)

  • An

    Fijn om te lezen dat jij er ook zo over denkt!! Het is erg moeilijk om de hardcore Vegans dit duidelijk te maken…tevens heb ik de indruk dat de vegetarische slager genetisch gemodificeerde producten gebruikt om die smaken te ontwikkelen, dat kan niet anders! Maar omdat ze promoten met gmo vrije soja, kraait daar geen gaan naar;)

    • De Groene Vrouw

      Eerlijk? Ik ben zelf veganist geweest maar ik ben gestopt te discussieren met hardcore vegans (of te proberen ze iets duidelijk te maken). Heus niet allemaal, maar in die groep zitten de meest agressieve mensen die ik ooit ben tegengekomen. Zelfs hier zie je het al: er staat nergens dat je niet vege of vega zou moeten eten, maar alleen dat er zoveel rotzooi te vinden is bij de ‘vervangers’- en toch lusten de honden soms geen brood van de reacties die ik hier krijg.

      Ik geef informatie op mijn eigen website. Wie het wil hebben mag het komen halen. Maar het mensen aan hun verstand proberen te peuteren… ik doe er niet meer aan 😉

  • Angela Sullivan

    Ik ben heel erg benieuwd wat je tegen Quorn hebt. Wat mijn betreft is het een van de weinig vegetarisch producten die naar iets smaakt. De rest is zo flauw als de pest. Ik zag dat je het noemde toen ik googled maar kon niet zo snel wat vinden in je blog. Alvast bedankt

    • De Groene Vrouw

      Het smaakt misschien ok, maar heb je de ingrediëntenlijst ook al bekeken?

  • Frank

    Wat kan ik zeggen ? Alleen dat ik het ermee eens ben . Af en toe iets gemaakt van kikkererwten of eens tofu eten prima. Een klein stukje vlees heb je soms echt nodig . Eet vooral gevarieerd ! Die crap van de “Vegetarische Slager ” moet dan op vlees lijken . Waarom eigenlijk ? En de smaak? Miet mijn smaak. Eet dan lekker Chili sin carne , falafel , erwtensoep zonder vlees. Allemaal prima !

  • Ruth

    Hoi snap dit ben zelf een tijd een bewuste vleeseter geweest gemiddeld een keer per week vlees, Echter in tegenstelling tot onze blogger heb ik het grootste probleem met het zogenoemde BIO vlees, Weleens waar misschien gezonder voor ons??? Maar mijn probleem met het eten van vlees of de zuivel industrie is hoe de dieren worden behandeld. Dus scharrel boven BIO voor mij, Koop nog liever zelf een koe. Ik begrijp nu dat niet iedereen uit liefde voor dieren vegetarisch is. Voor mij als diabeet zou het gezonder zijn vlees te blijven eten en koolhydraten te mijden. Om een vegetarische levens style ook nog koolhydraatarm te houden is best een uitdaging. Maar ik wil de dood van een dier wel mijden. Dus ik ga er voor :)

    • Remko

      Heh? Scharrel diervriendelijker dan Eko?
      Dat zou je best nog eens uit mogen leggen van mij.
      De gangbare indeling van diervriendelijkheid is toch
      Plof-scharrel-vrije uitloop-eko-demeter
      Heb ik op “school” geleerd.

  • Jula

    Hallo groene vrouw,

    Als “beginnend” vegetariër voor mij ook echt een teleurstelling al dat nepvlees.

    Na 5 maanden India, waar je haast vergeet vlees of vis te eten door het enorme (en interessante) aanbod, kwam ik terug in een duidelijk minder ervaren Nederland op dit gebied.

    Ik geloof door mijn ervaring dat de uitdaging, en hopelijk volgende stap in de Nederlandse mindset, ligt in het compleet omgooien van de kookkunsten als het gaat om vlees en vis vrij koken. Oftewel, geen comfort zoeken in een (ook niet zelfgemaakte) nep hamburger, stukjes haast synthetische kip of de al genoemde cordon bleu. Denk juist om, speel met andere kruiden, gebruik al die nieuwe (onbewerkte!) producten uit de supermarkten en kijk af (bijv. dus van de oh-zo-vegetarische-Indiër) om zo de smaak van vis of vlees compleet te vervangen.

    Overigens heb ik ook het interessante gast artikel van Nienke gelezen. Ik zou het leuk vinden nog een artikel te lezen over tips van jouw kant voor vegetariërs. Ik eet graag gezond, wat niet de grootste driver is voor mijn keuze vegetarisch te eten (wel de impact op het milieu!), en kan daar zoals velen anderen nog wel wat tips voor gebruiken met deze nieuwe voedingsstijl.

    Schrijf heerlijk door zo! Jouw humor en daarmee duidelijk eigen karakter in de teksten maakt het des te leuker te lezen 😀

    Greets

  • Daniël

    Hee,

    Zelf ben ik erg benieuwd naar het eten van vegetarisch eten, maar bij veel recepten kom ik juist ingredienten, zoals tofu en dergelijke vleesvervangers, terwijl ik juist opzoek ben naar rijst/ pasta met wat groenten en noten en een lekker chili of teriyakisausje, iemand tips of linkjes?

    Groetjes :)

  • Peter

    Goeiemorgen zonder zorgen,

    Ik ben zo vrij geweest te linken in mijn blogpost naar dit nog steeds relevante artikel.
    Sta mij toe schaamteloos de plek van deze link te vermelden:
    https://speltblog.wordpress.com/2015/10/29/kiplekker-2/

    Verzamelde vegetariërs bedenkt, voordat u mijn auto in brand steekt: Er zijn ook goede vleeseters.

  • Pingback:Kiplekker | De spelt in den hooiberg

  • Karel

    inderdaad de oermens at zelf gevangen dieren en dat al sinds het ontstaan van het menselijk ras.
    En plotseling geen vlees meer maar kustmatige rommel ( vlees enz….) zonder goede smaak.
    We worden al genoeg te grazen genomen door deze mensen( vegetarisch ) die er een enorme winst in zien komen ( de toekomst).
    Kijk ze maar aan de zogenoemde vegetariërs krijtbleek en zonder enige weerstand.
    Sorry hoor geef mij maar een goed stukje vlees.

    • Gerben

      Wat jammer dat je de gebruikelijke cliché’s en misverstanden over vegetariërs noemt, daar is namelijk maar weinig van waar. Ik ben benieuwd wanneer het bij jou voor het laatst was dat je op voorhand kon zeggen dat iemand vegetariër was. Ook ben ik benieuwd waarom je denkt dat vegetarisch leven niet gezond zou zijn. Zelfs het Voedingscentrum zegt nu dat dat prima op een gezonde manier kan. Ook ben ik eigenlijk wel benieuwd wat je bedoeld met ‘te grazen worden genomen’.

      • Karel

        Kijk iedereen moet zelf weten wat hij of zij doet.
        Het is niet zo dat als er iemand in het water springt ik ook in het water moet springen.
        Massa histery is vandaag de mode in zeer vele dingen.
        Het begrip vegetarisch valt ook daaronder. Als deze personen zich happy voelen, ok geen probleem mee. Dat moet ieder voor zichzelf zien. Zelf heb ik vegetarische rommel een paar maal uitgeprobeerd, sorry hoor smaakt net zo lekker dan een glas water , dat is de juiste omschrijving. En te grazen genomen…..de grote bedrijven die deze rommel maken verdienen er geweldig veel geld mee.
        Ik ben geen schaap dat mee aan het bleren is met de ganse kudde.
        En wat het voedingscentrum zegt prima, neem alles maar rustig aan zij hebben nog geen onderzoek gedaan naar de vele duizenden mensen of ze voor of tegen vegetarisch eten.
        Dus die willen maar 1 ding, in de belangstelling staan.
        Verder ga ik niet meer in op e-mails of reacties mijn tijd is te kostbaar.
        Succes met jullie forum

        • Peter

          Laat Je niet kisten Karel :-)
          Choose happiness zeg ik always.
          Oh wacht, dat was ik niet, dat was een of ander moordbedrijf.

        • Gerben

          En de bedrijven die in vlees handelen willen geen geld verdienen? Wat jij bezwaarlijk vindt is gewoon hoe de markt werkt. Of je dat wel of niet leuk vindt is een heel andere discussie. En vegetarisme en veganisme wordt gewoon steeds populairder. Ik ben wel benieuwd welke vegetarische producten je hebt geprobeerd. Niet dat ik zoiets vaak eet (want in het gezondheidsargument in deze blogpost kan ik me wel vinden), maar wat ik tot nu toe heb gegeten smaakt prima. Dat je het misschien vies vindt zou ik dan een betere reden vinden dan zeggen dat het smakeloos is, want dat is iets wat ik absoluut niet herken.

  • Remko

    Mijn advies aan vegetariërs: Als er in het begin van een artikel iets postiefs staat over vlees eten, haak dan af en ga iets lezen over hoe lekker groente is. Ga jezelf niet pijnigen door het hele artikel uit te lezen. Ieder zijn mening en je hoeft niet iedereen te bekeren.

    Van de week was er weer een hele uitzending van Een Vandaag over de Vegetarische Slager. Oh pardon, zei ik uitzending, ik bedoelde advertorial.
    Zelden zo’n oppervlakkig stukje gezien . De teneur was: Van vlees eten gaan we naar de kl*ten, dus eet lupine. Dan zijn we gered.
    De vegetarische slager liep al orakelend door een veld met lupine om dit te illustreren.
    Vervolgens zagen we wat bouwvakkers die een nephamburger kregen met veel saus. Deze herkenden zij niet als nepvlees.
    Conclusie: de burgers zijn lekker.
    En we leefden nog lang en gelukkig.

    Geen woord over het werkelijke probleem. Namelijk dat de meeste mensen kilo’s bio-industrievlees eten in een week.
    Nee, het was alles of niks: of vlees en dan naar de hel (ik overdrijf lichtelijk), of lupineburgers en dan naar de hemel (wederom).

    Nou, ik heb die burgers eens opgezocht;

    77% soja structuur (water, soja-eiwit, tarwe-eiwit, tarwezetmeel, zout), plantaardige oliën (zonnebloem, raap), ui, vrije-uitloopkippenei-eiwit, zetmeel, kruiden en specerijen, dextrose, verdikkingsmiddel: carrageen, gebrande suiker, aroma, gistextract, palmvetpoeder, ijzer, vitamine B12.

    Soja dus (borsten hoef ik niet) , wat rottige vetten, een flinke schep suiker en dan nog wat smaakversterker.

    Waar is de lupine nou gebleven?

    Ik zeg: produceer eerst eens iets waar je niet ziek van wordt, dan praten we verder.
    En voor een beetje een redelijke prijs ook graag. Die vegetarische slager rijdt er denk ik in een dikke mercedes van. Kan ie mooi mee op bezoek bij zijn vrienden. Zet hij hem daar naast de ferrari van Max Havelaar.
    Okee, zo kan die wel weer.

    • De Groene Vrouw

      Ik vind jou leuk 😉

      • Remko

        Bedankt, maar nu mag ik van mijn vrouw niet meer op deze site lezen :(

        • De Groene Vrouw

          Hahahaha tsja. Sorry 😉
          Stel je vrouw maar gerust… ik vind het leuk hoe je schrijft.
          Voor echte leuk heb je feromonen nodig en die gaan zo lastig digitaal.

          • Remko

            Dat is zo, maar met het internet als panacee voor eenzaamheid (op de manier waarop suiker staat tot voeding) denk ik dat dat probleem binnen 10 jaar opgelost is.

          • De Groene Vrouw

            Nou… see you in 10 years? 😉

    • Gerben

      Wat een onzin zeg. De Vegetarische Slager is al een tijdje bezig met lupine, maar dat wil niet zeggen dat het nu ook al in de winkel ligt. Bovendien werd er wel degelijk problematiek genoemd waarom overstappen van vlees naar plantaardig een goed idee is, bijvoorbeeld milieuvervuiling.
      En ja, veel regenwoud wordt gekapt voor sojaplantages, maar die soja is bedoeld als veevoer.

      Overigens zie ik die fabels over de soja die ongezond is keer op keer langskomen, maar er is nooit bewezen dat een sojaburger per dag je borsten geeft. Als je dat wilt kan je beter aan de pil of ongezonde hoeveelheden soja per dag naar binnen werken, maar niemand die dat tweede zal doen.

      Waar zijn de bewijzen dat producten van de Vegetarische Slager je ziek maken eigenlijk? Want dat lijkt me wel problematisch voor zijn naam. Maar ik denk dat hij zich niet ergens zorgen om hoeft te maken.

      • Remko

        Als je een discussie met iemand wilt, moet je misschien niet beginnen met “Wat een onzin zeg”.
        Je stelt overigens allemaal beginnersvragen. Mag ik je adviseren er gewoon iets over te lezen?
        Ja, dat mag ik.

        • Gerben

          Excuses dat ik zo begon, maar door de negatieve toon in je bericht was de verleiding net iets te groot. Je lijkt De Vegetarische Slager weg te zetten als een soort oplichter, daar kan ik slecht tegen. Want in hetzelfde item als waar je zo negatief over bent, noemt hij toch ook wel wat andere zaken waarom hij doet wat hij doet.
          En als er in het product wat je uit zoekt geen lupine zit, betekent dat dan meteen dat dat bij geen enkel product het geval is? Misschien liggen ze nog niet in de winkel?

          Wat zijn eigenlijk die beginnersvragen waar je het over hebt? Voor zover ik kan zien, stel ik maar 1 keer een vraag. Als het te maken heeft met dat soja ziekmakend is: ik heb nog van niemand gehoord dat ze er ziek van zijn geworden. Laat staan dat verhaal van die borsten. Ik heb hier al een aantal keer stukken over opgezocht en alles lijkt elkaar tegen te spreken, dus ik ben wel benieuwd waar jij de kennis vandaan haalt die doorslaggevend is, want voor zover ik weet is soja niet gevaarlijk. Het wordt pas een risico als je elke dag de hele dag door het spul blijft eten, maar wie doet zoiets nou? Hetzelfde geldt overigens met suiker.

    • Diana nijssen-otterspeer

      Ga zo door ik lach me rot!(helemaal eens met je trouwens)

  • Criticaster

    Ook ergerlijk: het groene, diervriendelijke, duurzame imago dat die bedrijven creëren. Zo gaat bijvoorbeeld Vivera er prat op duurzaam te ondernemen, terwijl een deurtje verder vrachtwagens vol diepgevroren slachtmateriaal (incl paardenvlees) de mixer ingaan. Vivera is namelijk onderdeel van Enkco Foodgroup, een groot vleesverwerkend bedrijf. Mannen in maatpakken die op geen enkele manier het beste voorhebben met mens, dier of milieu (waar het dat wel nadrukkelijk pretendeert). Lelijk vind ik dat.

    • Gerben

      Wat is je bron?
      Dat lijkt me namelijk een behoorlijk schandaal en bovendien zou zoiets op de lijst van ingrediënten moeten staan. Er zijn aardig wat producten die zelfs geschikt zijn voor veganisten, dus het lijkt me nogal een prestatie om dit zo sterk te verhullen. Dat zou een behoorlijke flater zijn, die ik eigenlijk maar moeilijk voor kan stellen.

  • Petra

    ik ben ook een bewust vlees eter en kies daarom voor biologisch vlees of ga naar de slager die mij exact kan vertellen waar zijn vlees vandaan komt omdat hij de boeren persoonlijk kent en dus ook goed weet hoe het is gesteld met het dieren welzijn.
    ben ook een tijdje vega geweest maar ben mij toen meer gaan verdiepen in alles wat er in al die vervangers zit en daar werd ik niet echt vrolijk van ze zijn vaak verre van gezond wat ze wel zouden moeten zijn.als ik nu een vleesloze dag wil maak ik mijn een heerlijk groenten omelet en dat smaakt dan heel wat beter.vind je artikel heel goed geschreven

  • Bieke de coussemaker

    Helemaal mee eens!!
    Het is leuk om jouw artikel te lezen want de mensen zien de ‘dieethypes’ meer als een modefenomeen ipv een gezonde levensstijl (grr, die hokjes weer…)
    Ik ben vegetarier , bijna zelfs veganist maar eet wel nog ei en honing… dus in welk hokje pas ik dan?! Ik bedoel maar dat ik eet waar ik mij goed bij voel en waar het belangrijkste mij LICHAAM het beste bij voelt.
    Natuurlijk is het ook door principe (dierenwelzijn-en eco) maar dit is dan ook voor iedereen persoonlijk.

  • Denise van Lent

    Helemaal mee eens, ik eet als bewust vlees eter ook vaak bewust geen vlees, en heb ook de behoefte niet om vlees te vervangen met de kant en klare soja prut producten die ik overigens ook niet lekker vind. Mbt granen en gluten ook die zijn niet zo slecht als de hele hype die er momenteel omheen hangt. iedereen weet tegenwoordig wel wat je NIET moet eten, maar wat we nu wel moeten eten dat is een beetje in de vergetelheid geraakt

  • Pingback:Brand! | Eurolac!

  • Iebee

    Ik ben al zo’n 40 jaar vegetariër, voor 98 % ofzo. Soms kun je er niet onderuit en eet ik gewoon vrolijk een stukje vlees mee, krijg je echt niks van. Maar vleesvervangers eet ik al lang niet meer. Als ze net op de markt kwamen (bijv. Qorn) probeer je weleens iets uit, maar lekker heb ik ze nooit gevonden. Ook hou ik niet panisch vast aan de combi rijst/peulvruchten. Ik eet al jaren gewoon veel groenten, meestal uit de wok of de stomer, met rijst of (rijst)mie en met veel lekkere kruiden erin. Ook veel rauwkost, en als ontbijt havermout met vers fruit. Wel neem ik er elke dag een hooggedoseerde B12 bij. Ben kerngezond en nooit ziek, dus ik zal wel iets goed doen. Iedereen moet gewoon eten waar hij zich goed bij voelt, dat kan vegetarisch, met vlees of veganistisch zijn. Vrijheid blijheid zou ik zeggen 😉

  • Faith

    Bericht inhoud:
    Met veel interesse je artikel gelezen en genoten van een ieders commentaar blijkbaar lezen sommige mensen je artiikel niet goed Ik was ooit in mijn jeugd vegetarier , in die tijd kreeg je in een restaurant waanneer je vegetarish bestelde groente met gesmolte kaas. Heb het niet vol gehouden . Ben wel veel minder vlees gaan eten . Ben nu ook sinds 3 jaar weer vegetarier 99 % van de tijd . Na het zien van een vrachtwagen vol met triest kijkende vakentjes . Zo nu en dan eet ik een klein stukje vis en als ik in nederland ben een kroketje . Wanneer ik daan een vlees vervanger koop kijk ik goed naar de ingredienten en kies de gezondste optie. Goed bewust en alles me mate , maar geld dat voor alles is het niet . 😉

  • Ik vind het een hele relevante opmerking waar ik mijzelf ook al heel lang bij afvraag wat men precies met gezond bedoelt. Mijn hele leven ben ik al vegetarisch en heb nooit dit soort producten gegeten. Het feit dat er zoveel vervangers zijn die als gezond worden beschouwd terwijl er geen grammetje vitaliteit meer in is terug te vinden. Wat is er dan precies gezond aan? Uiteindelijk gaat het om de totale kwaliteit van je voedsel of je nu wel of geen vlees eet. Het gaat om het bewust worden van wat gezond inhoud en dat het helemaal niet erg is eens iets te eten wat in feite minder goed voor je is. Daarbij vind ik een ander aspect van voeding misschien wel even belangrijk voor de gezondheid van de mens in zijn geheel, namelijk genieten.

  • John

    Wat ik een beetje mis (vooral in sommige reacties) is dat er nog iets anders is dan vegetariër/veganist zijn en vleesvervangers eten . Nu lijkt het soms een beetje “vleesvervangers zijn ongezond, dus ik ga maar weer bewust vlees eten”. Er zijn zoveel alternatieven voor “vleesvervangers” dat je ook heel gezond vleesloos kunt eten (even ervan uitgaande dat vleesvervangers over het algemeen ongezond zijn). Vegetariër/veganist zijn betekent niet automatisch dat je gezond eet (je kunt bijv. ook alleen patat, vleesvervangers en dood gekookte groente eten). Net zoals niet alle vleeseters automatisch ongezond zijn.

    Een 90% veganist die bewust met zijn eten en gezondheid bezig is.

    • De Groene Vrouw

      Maar dat staat toch ook in het artikel, dat je heel goed gezond vegetarisch kunt eten – maar dat de gangbare vleesvervangers daar niet een standaard onderdeel van zijn? Het kost alleen meer (veel meer) moeite en kennis dan de meeste vegetariërs zich bewust zijn. En het is belangrijk om dat naar buiten te brengen, zodat mensen een écht bewuste keuze kunnen maken.

      • John

        Klopt, in het artikel staat het wel (vandaar mijn toevoeging vooral in de reacties). Al vind ik persoonlijk dat het erg mee valt qua tijd, extra moeite ed. Ik eet bijv ook nog eens gluten vrij en veel mensen denken dat dat enorm veel tijd kost, maar dat valt juist erg mee. Als je een beetje creatief bent en het handig aanpakt, hou je uiteindelijk meer tijd over. Het is allemaal geen rocket science….

        • De Groene Vrouw

          Ik bedoelde ook niet dat het extra tijd of speciaal heel veel moeite kost, maar wel meer kennis dan veel vegetariërs in de praktijk hebben. Met een beetje combineren van noten en granen ben je er simpelweg nog niet. Maar daar schrijf ik nog wel een keer een blogpost over 😉

  • Yavana

    Nou het kan nog gekker. Wat denk je van mensen die hun hond of kat op een veganistisch dieet zetten. Later krijgen deze dieren vaak ook nierklachten of spuwen ze gal. Gluten en granen zijn de boosdoeners. Hoewel de brok of blik tegenwoordig ook voor een groot deel uit granen bestaat. Geef het dier echt vlees,dan biologisch vlees kant en klaar vlees zoals carnibest,bandit of bibi. Eventuele hulp kun je vinden op
    http://www.voerwijzer.com/ die informatie geeft over voer voor kat en hond

    Echt zielig. Als je tegen dierenleed bent,neem dan geen huisdier. Honden en katten hebben een hele korte darmstelsel en zijn echt geen vegetariers en helemaal geen veganisten,anders hadden deze dieren een veel langer darmstel gehad zoals een koe of paard. Ik ben niet tegen vegetariers of veganisten. Iedereen moet doen waar hij zich goed bij voelt,maar maak wel zelf de keuze en niet een hond,kat iets geven wat tegen de natuur in gaat. En van jou opgedrongen krijgt.

  • Anita

    Ik quote: “ik ben tot de conclusie gekomen dat een matige hoeveelheid goed vlees in het menselijk dieet hoort. Tevens dat ik oké ben met het feit dat daar zo nu en dan een dier voor dood moet”……WTF?! 500 miljoen dieren lijden en sterven in de bioindustrie alleen al in Nederland!!!!

    • De Groene Vrouw

      Op geen enkele manier hoor je mij zeggen dat ik het eens ben met, of gebruik maak van, de bio-industrie.

      Vanuit idealistisch oogpunt zal ik daar altijd tegen blijven strijden, maar ook vanuit gezondheidsoogpunt heeft de bio-industrie geen enkele zin. Dieren die niet hebben kunnen eten en leven zoals de natuur dat bedoeld heeft, zijn zelf erg ongezond (tevens zielig), en ook de voedingsmiddelen die van zo’n dier afkomen (vlees, melk) hebben geen enkele gezondheidswaarde – sterker nog, ze werken je gezondheid eerder tegen.

      Vlees van dieren die vrij hebben kunnen rondlopen – ik noem een Galloway in de uiterwaarde of een Pure Graze-varken – zijn van een heel ander kaliber. Qua gezondheid én, wat mij betreft, qua principe. Als ik ervoor kies om zo nu en dan een stukje vlees te eten van een dergelijk dier, is dat een bewuste keuze. Ik blief dan ook niet geWTF’d te worden op mijn eigen blog. Het staat je natuurlijk vrij om er een andere mening op na te houden, maar ik verzoek je vriendelijk die op een iets rustiger manier te ventileren.

      • Robert

        Ik vind het daarentegen wel een vrij vreemde en misschien zelfs arrogante opmerking. “dat ik oké ben met het feit dat daar zo nu en dan een dier voor dood moet”, denk eraan wat je op dat moment zegt. Is toch bizar eigenlijk. Denk je dat het dier daar ook oké mee is? Zelfs al is het “zo nu en dan”. Je schrijft het met een nonchalance alsof het heel evident is, maar dat is het absoluut niet. Natuurlijk krijg je dan van iemand een wtf te horen, na zo’n boude bewering, kun je niks anders verwachten.

        Terug naar je werkelijke punt: Ongezond kun je met elk dieet leven, sommigen eten niks, dat is ook ongezond. Het is complete onzin dat vlees nodig is voor een goed uitgebalanceerd dieet. Een gematigde hoeveelheid vlees is absoluut niet nodig. Makkelijk of lekker is het soms wel, maar wees daar dan ook eerlijk over.

        Ongezond vlees is ongezond, ongezonde vleesvervangers zijn ook ongezond, dat is wel een goed punt, maar met de opmerking “vlees is nodig voor een gezond dieet” sla je de plank compleet mis.

        • De Groene Vrouw

          Zoals je begrijpt kan ik niet in ieder blog waarin vlees genoemd wordt, mijn volledige vlees-en-dieren-filosofie delen. Heb geduld, want die komt zeker nog een keer in een apart blog. Voor nu wil ik volstaan met benoemen dat je gelijk hebt dat het hier wat kort door de bocht beschreven is, maar dat er wel degelijk een goed doordachte en bewuste keuze achter zit (ook voor wat betreft de gezondheid). Dat is misschien een andere keuze dan die jij maakt – maar dat lijkt me niet een probleem.

          Overigens zie ik de opmerking die je noemt (“Vlees is nodig voor een gezond dieet”) nergens staan, en dat heb ik bij mijn weten ook niet beweerd.

  • Ik ben ook jaren vegetariër geweest. Totdat ik in Letland stage liep en ze daar op het platteland daar niks van snapte. Het varken stond achter het huis in een groot hok en kreeg al het restafval en daarnaast graan en gras. In de herfst slachten ze het dan en dat smikkelen ze met plezier op, om in de lente een nieuw big te kopen. Dat vlees heb ik toen gegeten en sindsdien ben ik ekotariër. Oftewel, ik eet soms vlees en alleen van dieren die een goed leven hebben gehad. Dit voelt voor mij het beste en lijkt veel op hoe we vroeger aten, we zijn omnivoren van nature. Ik heb huisdieren, hond en kat en die krijgen gewoon voer. Dat diervriendelijk kopen kost echt teveel geld.
    In Letland hadden ze ook een loslopende kudde geiten met een bok op vier hectare grond. Alleen de leidster, de oude moeder geit lag aan een hele lange ketting zodat de kudde niet te ver weg dwaalde en weer in het tarweveld van de buren verdween. Hier werd weer een natuurlijke methode gebruikt van in de herfst de overtollige bokjes slachten voor vlees en tegen inteelt, terwijl de jonge geitjes werden aangehouden voor de fok en verkoop. Weer heerlijk vlees waar de mensen op kunnen leven in een lange winter met weinig groente en fruit. Ik leefde/werkte een half jaar op een bio boerderij waarbij kip en haan zijn gangetje konden gaan. Eens in de zoveel tijd verzamelde we de overtollige hanen die je al weken uit je slaap hadden gekraaid en jeetje wat zijn die lekker in de pan gebakken met een sausje van gerechtigheid.
    Soms is vego vlees lekker zoals de falavelballetjes of javaschijf, soms smerig zoals nepknakworstjes van Vivara… Brrr, karton met papier manche in een rolletje…

  • Els

    Dit stuk is mij uit het hart gegrepen! Ik ben jaren vegetariër geweest, uit de volle overtuiging dat het eten van vlees niet nodig was. Inmiddels ben ik na me flink in voeding en gezondheid te verdiepen weer vlees gaan eten, zo natuurlijk als mogelijk, dus ligt er bij mij Hooglandervlees in de vriezer. Als vegetariër gebruikte ik af en toe de vegaproducten van de supermarkt en was me er toen niet van bewust wat daar allemaal in zat. Nu kook ik af en toe vegetarisch voor familie of vrienden en steeds als ik even verleid word in het vega-vak in de koeling te kijken wat er ligt knap ik af op de kunstmatige en zeer ongezonde producten vol tarwe-eiwit, niet nader gedefinieerde plantaardige vetten, soja.. brrr! Meestal houd ik het op tempeh, omdat ik begrepen heb dat dat een behoorlijk eerlijk en gefermenteerd sojaproduct is. Hopelijk heb ik het goed. Gelukkig eten de vegetariërs om mij heen wel eieren en kaas en gebruik ik die meestal als eiwitbronnen. Ook voor mezelf overigens… heerlijk en gezond!
    Maar die nare vegaproducten… wat bizar dat alleen gekeken wordt naar smaak (soms best ok moet ik toegeven) en textuur (‘net echt vlees!’) . Je stopt het in je lichaam… het zou voedsel moeten zijn. Gezond én lekker.

    • De Groene Vrouw

      Klopt, Tempeh is één van de weinige traditionele sojaproducten (in tegenstelling tot tofu). Het is gefermenteerd en op zich gezond (met mate)… maar ik vind het zoooo smerig 😉

      • Els

        Het vraagt heel wat handigheid om het lekker te maken… heb van een vriendin van Indonesische afkomst het recept van haar vader gekregen en daarmee wordt het lekker. Gelukkig dat tempeh kan… dat geeft wat mogelijkheden in de keuken!

      • Kato

        wat is er mis met tofu. Het is een oprechte vraag van mijn kant. Mijn man weigert nog vlees te eten en ik kies om bewust een zeldzaam stukje vlees te eten (van een koe die gegraasd heeft in natuurgebied, en bio is bijgevoerd). Ik geef borstvoeding en wil niks te kort komen en te kort doen aan mijn kindje. We hebben een groentetuin en boomgaard die ons van groente en fruit voorziet en verder kopen we bio. Ik wil absoluut geen rommel op ons bord (vleesvervangers met een hele lijst additieven komt hier dus niet binnen), maar tofu leek me toch vrij ‘puur’. Wat is er mis mee. Ik hoef geen hele uitleg hier , maar kan je doorverwijzen naar een goede bron ?

  • mijn dochter is een paar jaar geleden vega gaan eten. eerst kocht ik idd die vega burgers en qorn enzo maar langzaamaan zijn we toch steeds handiger geworden met zelf burgers maken en een gezonde maaltijd te maken waar alleen gezonde producten zitten zonder al te veel toevoegingen. omdat we zelf ook het gevoel hadden dat de supermarkt burgers niet genoeg voedingsstoffen bevatten die we nodig hebben. hierdoor eten we met het hele gezin ook steeds minder vlees.
    wat een leuke website is dit trouwens, met veel blogs om eens goed over na te denken.

  • Oh bah, ieuw, ik at eens vegetarische rookworst. Ik vond het echt ontzettend vies. Vleesvervangers kocht ik soms. Toen ik een paar jaar geleden begon met het lezen van verpakkingen van alles dat ik kocht, ben ik vleesvervangers gaan mijden. Falafel (zelfgemaakt) eet ik af en toe. Of andere peulvruchten. En als we een dag geen vlees eten, dan maak ik meestal iets met veel ei (omelet, roerei, quiche).
    Bij ons bij De Stadsboerderij Almere koop ik vaak biologisch dynamisch rundvlees. De boer had mest nodig voor het land waar o.a. bieten, pompoenen en granen staan. Dat wilden ze op een biologisch dynamische manier doen dus was er mest nodig. Dus kwamen er koeien. Die in de zomer in het gras staan. En die in de winter de resten van de groenten van het land te eten krijgen. En er wordt af en toe een koe geslacht. Eigenlijk een ‘restproduct’ van de biologisch dynamische manier van de groenteteelt. Héél efficiënt. En ik vind het fijn hoor, te weten waar mijn vlees vandaan komt en hoe het behandeld wordt.

  • Berthold Winneman

    Ik snap niet dat het eten van vleesvervangers door vegetariërs zoveel woede opwekt. Ik ben zelf vegetarier, enkel en alleen omdat ik de misstanden in de bioindustrie zo gruwelijk vind (zie het fotoboek ‘Dierbaar’, met teksten van Ivo de Wijs, voor de gezichtsuitdrukking van een twee dagen oud biggetje dat onverdoofd gecastreerd wordt) en in het verlengde daarvan ook maar geen biovlees eet.

    Niet omdat ik vlees slecht vind, of niet lekker, maar omdat ik dat geen dier wil aandoen.
    Ik vind vlees echter wel lekker, en daarom eet ik vleesvervangers. Mag ik? Ik geloof heus wel dat het troep is maar daar gaat het me niet om. Dat is vlees uit de supermarkt ook, neem dat maar van me aan.

    En als er vlees in een petrischaaltje zou groeien (wat overigens niet ver weg is) ga ik met alle plezier weer aan het vlees. Leg mij aub eens uit wat daar vreemd of hypocriet aan is??

    • De Groene Vrouw

      Waar lees je dat ik het hypocriet vind dat jij vleesvervangers eet?
      Het is mijn taak niet om daar een waarde-oordeel op te plakken.
      Ik herken de woede waar je het over hebt dan ook niet, althans niet naar vegetariërs toe.

      Het is wél mijn taak om mensen te informeren over gezonde voeding (wat ze daar vervolgens mee doen is niet aan mij maar aan henzelf). En om fabrikanten die ‘gezondheid’ als argument gebruiken, terwijl hun product verre van gezond is, aan de kaak te stellen. Dat is alles – een strijd tussen vegetariërs en vleeseters is in niemands belang en dus ook zeker niet iets waar ik op uit ben.

  • Geja

    In het artikel waar je naar verwijst, heb je het over algenolie met DHA en EPA. Kan je mij een merknaam geven van algenolie met EPA want ik heb het nog niet gevonden.
    Verder thanx voor dit artikel, een eyeopener voor mij!

    • De Groene Vrouw

      VPure en Nuique.
      Ik overweeg al jaren om het te gaan verkopen; tot nu toe niet van gekomen maar misschien toch maar weer eens oppakken 😀

  • Edible foodlike substance, yup. Even los van de discussie wel/geen vlees: er zijn ontzettend veel eetbare zaken op de wereld, die je allemaal in je maaltijd kunt stoppen. En als je ze dan NIET in je maaltijd stopt, doe je er geen paddestoelvervanger in, of paprikavervanger…

    (al is het soms wel makkelijk zo’n balletje/burgertje als je geen vlees eet, geef ik toe)

  • Vered

    Wow wat een dubieuze manier om vegetarische producten in een kwaad daglicht te stellen!

    Ten eerste dat je het nepvoedsel noemt hoewel het volwaardig voedsel is. Ten tweede insinueer je om je mening kracht bij te zetten dat de samenstelling twijfelachtig is:

    De “één of andere onduidelijke gist” in Quorn (waar je naar verwijst) is gefermenteerde schimmel, verwant aan de champignon (paddenstoelen zijn schimmels). Fermentatie wordt heel vaak toegepast voor de productie van voedsel: yoghurt, bier, wijn, zuurkool, tempeh, brood om er een paar te noemen. Het kan absoluut geen kwaad en is zeker niet ongezond.

    Je beweert dat de kapotgeblazen soja ook katoen kan zijn. Het betreft katoenZAAD waar nog geen wit pluis in zit. Er wordt oa olie uit geperst en is geschikt om in voeding te gebruiken.

    Door hierbij gluten te noemen suggereer je dat die ongezond zijn, maar een mens heeft gluten nodig. Coeliakie is levensbedreigend!

    Wat jij niet kent noem je overbodig (“whathever the fuck that may be, want we eten nog niet genoeg tarwe”) en zelfs obscuur.

    Ongezonde smaakmakende toevoegingen worden ook door vleeseters gebruikt. Vlees heeft van zichzelf weinig tot geen smaak. Het gaat meer om de textuur.

    In vegetarische burgers zitten veel mycoproteïnen en voedingsvezels, weinig vet en geen cholesterol. Bovendien bevatten veel burgers allerlei groenten. Noem dat maar ongezond! BSE en MKZ zul je er in elk geval niet van krijgen, en dat gevaar duikt regelmatig op voor vleeseters. Nog afgezien van de kleurstoffen om het er mooi rood uit te laten zien.

    Heb je een enquête gehouden onder alle vegetariërs dat je zo stellig beweert dat ze zich niet bewust zijn van wat ze eten? Of ga je van jezelf uit en generaliseer je voor het gemak. Daar lijkt het op.

    Het is een hardnekkige misvatting van vooringenomen, “kritische” vleeseters dat vegetariërs de burgers eten omdat ze op vlees lijken. Voor veel vegetariërs is dat juist een reden om ze NIET te eten.

    De term “vleesvervangers” is niet verzonnen door vegetariërs. Die weten echt wel dat niet het vlees, maar de voor de mens onontbeerlijke voedingsstoffen (vetzuren, ijzer, vitamine B12) vervangen moeten worden, en dat dat kan door andere voedingsmiddelen te consumeren waar ze in zitten.

    Biologisch vlees is, net als alle biologische producten, veel te duur voor verreweg de meeste vleeseters. Afgezien daarvan blijkt steeds vaker dat er enorm mee gesjoemeld wordt en ze zo biologisch niet zijn.

    Het ergste is nog dat je aanhangers hebt die jou onvoorwaardelijk geloven en vertrouwen (ook in mijn kennissenkring) zonder uit te zoeken of het wel helemaal klopt wat je schrijft.

    Ik eet vlees en rook, maar wel heel bewust. Daar gaat het om, toch!?!

    Ten laatste wil ik nog – terzijde – opmerken dat ergens een blog aan wijten iets heel anders betekent dan er een blog aan wijden. Ik neem aan dat je het laatste bedoelt?

    • De Groene Vrouw

      Bedankt voor je uitgebreide reactie. Ik denk alleen niet dat je de strekking van het blog helemaal juist hebt opgepikt. Het is niet mijn bedoeling om vegetariërs of vegetarisch voedsel in een kwaad daglicht te stellen. Zelfs vleesvervangers ‘mogen’ mensen van mij gewoon eten, zoals je kunt lezen (niet dat ik daar iets over te zeggen heb, over wat mensen mogen eten). Wat me in het verkeerde keelgat schiet, is dat vleesvervangers (waarbij het me eerlijk gezegd niet boeit wie die term verzonnen heeft) gepromoot worden als ‘gezond’. En dat zijn ze in mijn ogen niet; tevens niet volwaardig. Dat is mijn weloverwogen mening na 10+ jaar voedingsstudie. Je bent uiteraard vrij er een andere mening op na te houden. Als ik één ding geleerd heb is dat discussie tussen vega en niet-vega over wat gezond is en wat een mens ‘hoort’ te eten, ongeveer hetzelfde is als discussie tussen een protestant en een atheïst over of god bestaat. Dus daar begin ik niet aan.

      Voor mij is een bewuste keuze, inderdaad een betere keuze dan een onbewuste, careless gemaakte keuze. Ik heb voor mezelf heel (héél) goed uitgezocht wat vlees eten betekent, zowel voor de gezondheid, als voor de aarde, als ethisch gezien. Ik ben tot de conclusie gekomen dat vlees in een -mijn- dieet past. Over ‘over één kam scheren’ gesproken… hoe kom je erbij dat vlees per definitie gelijk staat aan ‘BSE-risico’? Of aan bijkleuring? Als ik zeg dat ik bewust vlees eet, dan bedoel ik ook echt bewust. Dus géén vlees uit de bio-industrie. Ik keur het ook op geen enkele manier goed dat mensen dat soort vlees zouden eten. Bij vlees dat daadwerkelijk heeft kunnen leven zoals het hoort te leven (ik noem een Wildernis-rund), spelen de problemen die je noemt, niet. En ja, dat is duurder dan een kiloknaller. Daarom eten wij weinig vlees. En dan is het prima te betalen. Er is een gulden middenweg, you know. ‘Vleeseters’ hebben ook niet standaard elke dag een kiloknallerbiefstuk of plofkip op hun bord.

      Ik bestrijd ten zeerste dat ik ‘aanhangers’ zou hebben die mij ‘onvoorwaardelijk geloven en vertrouwen’. Ten eerste heb ik een vrij hoge pet op van mijn lezers en vertrouw ik erop dat ze hun eigen research doen, niet dat ze als schapen achter een guru aanlopen. Ten tweede zul je, als je meerdere van mijn blogs leest, zien dat ik niets heb met welke ‘gurustatus’ dan ook (iets dat ik bij raw-veganism juist erg vaak zie terugkomen, maar dat terzijde). Het is niet wie ik ben en vooral ook niet wie ik wil zijn. Ten derde zul je, wederom als je andere blogs van mij leest, zien dat ik nooit iets opdring aan mijn lezers. Sterker nog, wat ik probeer te stimuleren is dat men kijkt naar zichzelf, bij zichzelf nagaat wat voor hen wel of niet werkt en dat men dan uiteindelijk zelf een beslissing neemt over hoe ze hun leven en voedingspatroon willen invullen.

      Je bent van harte welkom om het niet met me eens te zijn. Je bent van harte welkom om hartstochtelijk vegetariër te zijn. Je bent zelfs van harte welkom om je mening te delen dat vlees niet gezond is, (net zo ongezond als roken vind je blijkbaar) en dat vleesvervangers ongezond zijn. Ik accepteer niet dat je mij en mijn lezers op mijn eigen blog beledigt en doet alsof we niet intelligent genoeg zijn om onze eigen keuzes en beslissingen te nemen. Zelfs niet als ik (met een 9 voor VWO Nederlands) ook weleens een schrijffout maak. Maar ik waardeer het dat je je mening uit op een welbespraakte wijze en je best doet om beleefd te blijven (ter illustratie: ik heb deze week al berichten verwijderd die het eten van vlees vergeleken met de holocaust, dus dit is een relatieve verademing).

      • Vered

        Met stijgende verbazing je reactie gelezen. Je gaat voorbij aan de essentie van mijn reactie maar schiet daarentegen uitgebreid in de verdediging tegen dingen die ik gezegd noch gesuggereerd heb, die zelfs totaal niet in mij opgekomen zijn. Vooral de laatste twee alinea’s van je reactie: Gurustatus? Beledigen?? HUH??? Ik heb het over een aantal mensen die zoveel vertrouwen in jou hebben dat ze kritiekloos aannemen wat jij schrijft, dat heb ik persoonlijk ervaren. Meer niet. Punt.

        Zoals ik al zei eet ik vlees. Waarom je mij dan als vegetariër bestempelt is me een raadsel?

        Als je de moeite wilt nemen mijn reactie nog eens rustig over te lezen zonder misplaatste verontwaardiging (ik ben gewoon net zo direct, kritisch en fel als jij), ben je hopelijk in staat mijn woorden op te vatten zoals ze bedoeld zijn. Op deze manier heeft het geen zin hier nog verder op in te gaan.

        • De Groene Vrouw

          Ik denk dat wij elkaar niet helemaal begrijpen. Als jij zegt dat ik aanhangers heb (ik quote: “Het ergste is nog dat je aanhangers hebt die jou onvoorwaardelijk geloven en vertrouwen (ook in mijn kennissenkring) zonder uit te zoeken of het wel helemaal klopt wat je schrijft“) dan noem ik dat een gurustatus. Eén waar ik niks mee kan.

          Misplaatste verontwaardiging herken ík dan weer niet, dat lees je er zelf uit.

          Al met al lijkt het me dat we zulke uiteenlopende gedachtengangen hebben, dat we daar in ieder geval zonder intonatie en gezichtsuitdrukkingen, niet uit gaan komen hier op internet. Lijkt me dus inderdaad niet nuttig om deze discussie voort te zetten. Ik blijf erbij dat mijn lezers weldenkende mensen zijn, die heel wel in staat zijn om zelf hun conclusies te trekken uit hetgeen jij en ik schrijven. Wat ze daar vervolgens mee doen is hun zaak, net zoals het jouw zaak is wat jij uit mijn teksten haalt.

  • Jozefet

    Voel me wel aangesproken; ik eet weinig vlees, maar zet wel rm groentenburgers en kikkererwtenballetjes (jawel, uit de supermarkt) op tafel. De andere vegaproducten obv soja-eiwit, tarwe-eiwit etc liet ik wel liggen, daarvan zag ik niet wat het toe zou kunnen voegen. Maar van de groentenburgers en kikkererwtenballen had ik het idee dat ze nog wel gezond waren. Toch weer beter de ingredientenlijstjes lezen….
    Maar ook wij zijn dankzij jou al een stuk gezonder gaan eten. Maar wat blijft het moeilijk in een maatschappij waar overal zoveel troep voorhanden is.

  • Lucie

    Vlees staat al jaren niet meer op mijn menu. Net zo min als vleesvervangers trouwens. Ik ben geen vegetarier, maar ik eet geen vlees. En daarmee omzeil ik het hele geneuzel over het al dan niet ‘vegetarisch’ zijn. Ik geniet van de zondagse geur van stoofvlees bij mij moeder en draai met liefde een gehaktbaal voor vrienden. Op mijn vele reizen deins ik er niet voor terug om een schaap te slachten en gezamenlijk met de gastvrouwen de darmen van zo’n schaap schoon te spoelen. Vlees eten hoort bij het leven. Ik probeer evenwichtige keuzes te maken tussen het genieten van het goede leven en lekker eten enerzijds en duurzaamheid anderzijds. Mijn keuze om geen vlees of vleesvervangers te eten komt vaak ten goede aan beide, een keuze die ik iedere keer, bewust of onbewust, opnieuw maak. Een keuze die soms creativiteit in de keuken vereist. Een keuze die zelfs verstokte vleeseters graag bij mij aan tafel doet aanschuiven.

  • Linda1979

    Hier ook een ‘bekeerde’ vegetariër. Ooit kochten we minstens 4x per week vega-burgers, vega-worstjes en vega-gehakt. Heerlijk. Tot ik me wat ging verdiepen in ingrediënten. En toch… ik eet nog steeds liever een vega-rookworst dan een supermarkt-vlees-rookworst. Dierenleed om maar wat te noemen.

    Echt gezond zijn de meeste vleesvervangers niet, maar ze zijn wel verdomde makkelijk om te ontvlezen. Op een gegeven moment (daarvoor hoef je alleen maar naar Frankrijk te emigreren) kun je ook prima zonder ze koken.

    Overigens zie ik binnen de vleesvervangers ook nog behoorlijke verschillen. Je hebt inderdaad van die vage bewerkte soja-eiwitten -vormpjes, maar je hebt ook gepaneerde burgers met ei en stukjes (herkenbare!) groente erin.

    Wildernisvlees is pas een alternatief als je moeite wilt doen. Het ligt nu eenmaal niet in het vleesschap van de supermarkt. Wij eten nu 1x per week vlees van oude melkkoeien, die een minimaal een half jaar lekker buiten lopen en alleen gras eten. ‘s Winters krijgen ze stro en bio-korrels (zal ongetwijfeld soja zijn). Het is het beste wat we hier aan vlees kunnen krijgen. Vooralsnog ben ik niet in staat een wild zwijn dood te knallen ;).

    Overigens is het ook deels aan jou te danken dat we nu veel beter eten, dus mijn eeuwige dankbaarheid heb je

    • De Groene Vrouw

      Dank 😀

  • Ellen

    Helemaal eens met bovenstaand verhaal! Ik dacht voorheen ook “gezond” te doen met die vleesvervangers, ik at ze niet omdat ik vlees echt miste maar omdat ik dacht ze nodig te hebben voor de vitamines. Uiteindelijk gelukkig weer vlees gaan eten, hoe makkelijk kun je aan vitamines komen! Ik vind vegetariers er trouwens helemaal niet zo gezond uitzien: als ik naar mezelf kijk op foto’s had ik een ingevallen gezicht, was ik bleek en heel hoekig (en ik at wel vis). Een vegetarische oud-collega van mij viel constant flauw, was lijkwit, en moest aan de ijzerpillen.

  • Geen dier dood willen maken maar wel vlees willen eten? Nepvlees dan. Dat is toch ook raar? Is een beetje principeloos vind ik. Komt er nog bij dat een krop sla ook leeft. Alleen gaat die niet gillen als die de hals wordt doorgesneden. Maar goed, ieder zijn ding. Ik mijn stukje vlees, een veganist zijn dagelijkse vegamaaltijd. Maar dan wel echt vega, niet nep. Sta voor je principes!

    • Remko

      Een krop sla heeft geen lymbisch systeem en geen stembanden. Oh en ook geen hals als zodanig. Dus de krop in kwestie zal inderdaad niet gaan gillen.

  • Victoria

    Wat ik me afvraag, wat is precies je stelling? Wat zouden we dan voor vreselijke dingen moeten krijgen van het zogenaamde nepvlees? Daar heb je het niet over, je hebt het alleen over wat er misschien niet zo super gezond is. Word je er ziek van? Ga je er vroeg dood van? Uuh, nee… Dus wat wil je precies bereiken met dit? Ik eet al sinds ik 7 ben geen vlees, omdat ik het een smerig idee vind dieren die ik lief vind te eten. Ben inmiddels 32 en ik ben vrijwel nooit ziek. Ik ben overigens geen vegetariër, ik eet af en toe vis.(sinds een aantal jaar) Maar ik kan niet zeggen dat ik ooit ziek ben geworden van het eten van nepvlees in tegenstelling van mensen die ziek worden van een stuk vlees. Ik vind het een nogal leeg stuk zonder echt duidelijke strekking.

    • De Groene Vrouw

      Mijn stelling is dat het een beetje vreemd is dat producenten van nepvlees zo vaak ‘gezondheid’ als selling point aanvoeren, terwijl hun product in wezen niet gezond is. Bovendien is er een grote groep vegetariërs (niet allemaal, wel een flink aantal) dat claimt geen vlees meer te eten om gezondheidsredenen, maar wél vaak zo’n vleesvervanger op tafel zetten. Er klopt dus iets niet aan die redenatie.

      Het staat je uiteraard vrij om het niet met me eens te zijn. Overigens betekent ‘nooit ziek zijn’ niet dat je *dus* gezond bent: https://groenevrouw.nl/soldaten. De discussie of vlees wel of niet thuishoort in een gezonde leefstijl, ga ik hier niet voeren.

  • Het viel me vroeger op dat vegetariers er gezond uitzagen
    , misschien wel omdat ze extra letten op voeding in het algemeen en gezondere keuzes maken. Door het werk in een slagerijdistributiecentrum werd ik geconfronteerd met verspilling en ranzige toestanden. Hiedanook- mede daardoor heb ik 10 jaar streng vega gegeten, sinds 10 jaar afgewisseld met een stuk biologisch vlees per week. Het zelf maken van maaltijden uit scratch was leerzaam en leuk. Mijn Gezondheid is prima; hoewel ik inmiddels 38 ben schat men mij tussen de 18 en 22 jaar. Ieder mag een eigen keus maken maar voor mij werkt dit iig prima. Liefs, G

  • Inge

    Herkenning :-) ik ben ook zo’n bewuste vleeseter geworden, na een heel onderzoek van veganistisch te willen leven. ik denk dat zuivel, en dan vooral harde zuivel, een grotere aanslag op je gezondheid is. na jaren met voeding bezig te zijn, heb ik m’n eigen destillaat dat bij mij past: 1 a2 x per week biovlees, 1 a 2 x per week vis, de rest linzen, bonen, af en toe tofu of speltseitan- véééééél groenten, af en toe fruit, soms zuivel, de harde soorten vermijdend, granenpap in de ochtend, geen/weinig tarwegluten, veel zaden en pitten,niet te veel tropisch gedoe want dat groeit hier niet- met uitzondering van de zeewieren, die uit japan komen, maar meer en meer ook uit bv bretagne
    Ik erger me ook blauw aan al dat nepgedoe in plastic verpakkingen, om nog maar te zwijgen van quorn, help. Het heeft er ook mee te maken dat veel mensen eigenlijk niet kunnen koken en het makkelijk vinden een pakje open te trekken.

  • Barbara

    Tuurlijk is het rommel van de bovenste plank maar liever deze rommel dan bio-industrie toch? Ik ga ervan uit dat deze producten er liggen om met name mensen te bedienen die de andere dagen voor kilo knallers gaan… (en gruwelen bij de gedachte aan linzen en tofu…) nou, liever een schap vol met rommel dan een schap vol met dierenleed…

    • De Groene Vrouw

      Jawel, maar er is een derde en een vierde weg: écht biovlees dat heeft kunnen leven en eten waar het voor gemaakt is (zoals wildernisvlees), óf gewoon vegetarisch koken zonder deze onzinproducten.

      Zoals ik in het artikel al schreef: je kunt het wel eten, maar eet het dan omdat het lekker of makkelijk is – claim er geen gezondheid voor.

      • Alex

        Waarom vind je dat dieren gemaakt zijn om als product te dienen? Dat is toch wel erg respectloos naar de dier toe m.i. Biologisch of bio-industrievlees… het maakt mij niet uit wat iemand voor vlees eet… het dier wilde sowieso niet dood.

        Natuurlijk moet je zelf bepalen wat je eet, maar in principe is vlees niet efficiënt en niet groen te noemen. Feit is ook dat vlees niet nodig is. Feit is ook dat die vleesvervangers niet nodig zijn. Dus idd… koken zonder die ‘onzinproducten’.

        Dat gezondheidsaspect is natuurlijk iets waar je over kan twijfelen. En ligt ook aan hoe je tegen bepaalde ingredienten aan kijkt (zie niet probleem qua gezondheid in wat je allemaal opsomt). Maar als je kijkt naar het gemiddelde eetpatroon en als iemand dan ipv dierlijke producten een vleesvervanger neemt, dan is dat binnen dat gemiddelde dieet een stuk gezonder te noemen. Minder dierlijke eiwitten en meer plantaardige eiwitten is dan ook zeer gunstig.

        Maar natuurlijk kan je beter alles halen uit ‘whole food’, onbeperkt en biologisch.

        • De Groene Vrouw

          Waar lees jij dat ik vind dat een dier gemaakt is om als product te dienen? Die zie ik even niet… het is voeding, en ik heb er geen problemen mee om voor mijn voeding dieren dood te maken. Het waarom daarachter, schrijf ik graag in een aparte blog nog eens op. Maar een product, een naamloos, anoniem, massaproduct? Op het moment dat je zó met vlees bezig bent, gaat er iets niet goed. Dus ik snap niet helemaal hoe je dat uit mijn verhaal haalt.

      • Ina

        Wat een superblog. Je bent duidelijk “open minded” . Eerst vega en nu bewust vleeseter. Ik herken mezelf er een beetje in. Ons gezin eet sinds kort vlees van natuurkoeien. Dwz de stieren van de kudde die in de duinen lopen. Heerlijk en eerlijk. Af en toe willen we ook wel eens iets anders en dat is lastig. Bij de supermarkt een stukje bio varkensvlees is een mogelijkheid maar eigenlijk vertrouw ik die grootgrutters niet helemaal. Onze slager in Hellevoetsluis doet er alles aan om zo goed mogelijk vlees te leveren maar varkensvlees blijft lastig ook voor hem. Mijn vraag is dan ook….weet iemand waar we varkensvlees kunnen kopen van varkens die buiten gehouden worden en niet gevoerd worden met GMO (mais en soje)?

  • Izerina

    Ik zat hevig te knikken bij het lezen van dit stuk. Ik vind dat nep-vlees niet lekker en bovendien erg duur. Geef mij maar een schep bonen of een graan. Of alleen maar groenten.

    • Ina

      Hoe doe je dat met graan? Niet gefermenteerd graan is geen goed idee voor je darmen. Hoe houden Veganisten en vegeteriers hun darmen gezond met al dat graan en zetmeelhoudende groentes en zonder dierlijke vetten?

  • Denise

    Heel soms eet ik ze. Niet met het idee dat ze gezond zouden zijn, ook niet met het idee dat vlees vervangen zou moeten worden. Maar dan vooral de varianten die zo MIN mogelijk op vlees lijken. Ik begrijp niet waarom iemand dat zou willen. Een supermarkt-bonenburgertje of falafel-achtig ding vind ik af en toe best lekker. Maar een taai stuk nepvlees, nee.
    Overigens vind ik niet dat vlees wel of niet in het menselijke dieet hóórt. Ik denk dat het een individuele keuze is, die van veel factoren afhankelijk kan zijn. Zelf ben ik al 34 jaar vegetarisch en ‘vervang’ niets.

    • Victoria

      inderdaad, er zijn mensen die blijkbaar echt niet zonder vlees kunnen, maar ik leef ook al 25 jaar zonder (en eet wel regelmatig vleesvervangers) en ben echt minder vaak ziek dan de meeste mensen. Blijkbaar kan ons lichaam dus prima zonder vlees, niet iedereen is hetzelfde. Dus dat het er in hoort is niet juist.

  • Ben veganist, maar vleesvervangers hoeven voor mij niet perse.
    Ik vind mijn eigen gemaakte bonenburgers of falafel het lekkerste als ik iets hartigs wil bij de maaltijd. Heeeeeel af en toe wil ik wel eens een vleesvervanger eten of tofu gebruiken.. maar dat is dan als het heel druk is en even geen tijd hebt of als mijn familie voor mij kookt en bonenburgers te lastig vind. Maar dat moet kunnen als je 90% van de voeding uit verse producten bestaat (zo min mogelijk voorgefabriceerde rotzooi). Ik voel me zoveel beter nu ik geen dierlijke producten meer gebruik (sinds januari 2013)… dus ik ben het niet met je eens dat vlees noodzakelijk is voor ons dieet. Geen wetenschappelijk bewijs voor.. meer een gevoel en ervaring. Mijn menstruatie is bijvoorbeeld veel regelmatiger en stabieler geworden nu ik dierlijke producten uit mijn eten heb gebannen. Daarnaast vind ik dat de vleesconsumptie van de gemiddelde Nederlander drastisch minder kan, en als een vleesvervanger ze helpt.. vind ik dat voor voorlopig prima. Ik ben ook begonnen met vleesvervangers om mijn vleesconsumptie af te bouwen en daarna ook de vleesvervangers eruit gegooid. Voor mij hielp het!

    • Het gaat om de stoffen die in het vlees zitten, dat we die als mens zijnde wel nodig hebben. En laten we wel wezen: we zijn natuurlijk wel alleseters. Wat vanuit de natuur uit dus betekent dat we én planten én dieren “horen” te eten.

      Het kan dus best zijn dat je als persoon van “de norm” afwijkt en niet zo lekker reageert op bepaalde stoffen in dierlijke producten. Dat gebeurt met de meest doodnormale stoffen in onze omgeving (allergieën en overgevoeligheden).

      Wij als mens hebben gewoon het geluk dat we kunnen kiezen om het te laten staan (en niet vergeten de belangrijke stoffen uit andere bronnen te halen natuurlijk) :-)

      • Alex

        Dat klopt niet helemaal Hiranthi. We zijn omnivoor, maar dat betekent helemaal niet dat we planten en dieren ‘horen’ te eten. Dat is niet kloppend. Wij als ‘mens’ kennen een geschiedenis van voorlopers van de mensen die beiden aten en die zo goed als plantaardig aten. Zelfs later in de geschiedenis waren er culturen met veel vlees, gematigd vlees of die plantaardig aten.

        Ik denk dat je dus niet kan stellen dat we ‘vanuit natuur’ planten en dieren ‘horen’ te eten. De vraag is ook of dat belangrijk is. Feit is dat we zonder dieren eten kunnen. Dus waarom zou je een dier willen doden om een ‘smaak’ te ervaren? Waarom zou je zoveel inefficient voedsel willen consumeren voor die smaak? En alle effecten op mens, dier en milieu erbij puur om die smaak te hebben? Wat mij betreft is dat niet logisch. De samenleving geeft geld aan afrika als boetedoening voor dat ze smaak belangrijker vinden. Ze verafschuwen mensenrechtenschendingen, maar ondertussen worden mensen met geweld van land gedreven om veevoer te verbouwen. etc. We kennen toch allemaal die negatieve punten inmiddels… vlees en andere dierlijke producten weglaten kan alleen maar positieve verandering betekenen voor de wereld. Maar ja… smaak he…

        Wat wel belangrijk natuurlijk is om al je stoffen binnen te krijgen. Maar zoals je al zegt zijn er andere bronnen :)

        • De Groene Vrouw

          Hm, het is zo verleidelijk om deze discussie (vlees-geen vlees) hier te gaan voeren… ik ga het écht niet doen, maar één ding kan ik niet laten: we moeten eens af van het idee dat vlees inefficiënt is. Bio-industrie-vlees is inefficiënt. Maar een koe maakt in essentie voedsel (én meststoffen) van iets dat geen voedsel voor ons is (gras). Tenzij je alle graslanden vol wilt zetten met maïs, soja en tarwe (iets dat we volgens mij juist niet willen), is een koe dus juist extreem efficiënt. Dus dat.

        • Ina

          Lierre Kieth heeft een goed boek hierover geschreven. Inderdaad wordt de helft van de landbouw gebruikt om veevoer te verbouwen. Niet omdat mais enz door de natuur bedacht is als veevoer maar omdat dieren er zo lekker snel van groeien en dat t zo goedkoop is. En omdat de industrie van tarwe en mais en soja van alles kan maken. Lekker goedkoop en lang houdbaar. Helaas moeten de dieren van t land af omdat landbouw nu eenmaal heel veel ruimte vergt. Die stop je dus in stallen en voer je met onnatuurlijk mais en soja. Natuurlijk worden de dieren daar ziek van. Hun darmen gaan er kapot van. Van hun vlees en melk en eieren worden mensen ook ziek, onze darmen gaan er ook kapot van (ook van mais en soja trouwens). Hun mest is niet meer te gebruiken. Kijk eens naar het verschil tussen mest van koeien in een natuurgebied en de mest van de arme Frankenstein koeien uit de melkveehouderij. Voor de industrie maakt t niets uit. Kunstmest is een artikel waar goed aan te verdienen valt. Monocultuur vraagt daarnaast onvermijdelijk heel veel gifstoffen. Ook makkelijk geld verdienen.
          Met allemaal vegetarisch worden, lossen we dit niet op. Als mensen nog meer graan en mais en soja gaan eten, moet er nog meer landbouwgronden komen. Landbouw is hard op weg de allergrootste vervuiler te worden. Vegetariers eten wel kaas en drinken melk. Dat houdt een zeer ongezond systeem in leven, t.w. melkveehouderij. Overigens zijn kalfjes een restproduct van deze melkveehouderij. Dan blijft dus over om veganist te worden maar dat wordt weer onmogelijk vol te houden omdat veel vitamines eerst door planteneters moeten worden omgezet in voor mensen bruikbare vorm.
          Als op een zelfde oppervlakte grond vee gehouden zou worden, zouden de dieren hun natuurlijke voedsel eten en met gezonde mest de bodem verrijken. Geen monocultuur en dus geen pesticides en geen kunstmest nodig. De melk en eieren en het vlees van die dieren zouden dan wel de juiste voedingsstoffen bevatten. Dat kan alleen als de dieren voldoende zonlicht op hun huid krijgen en hun natuurlijk voedsel kunnen eten. Ieder wezen heeft een aangepast maag/darm systeem. Ons verteringssysteem is aangepast op vlees, groente en wat fruit. Daar hoort graan niet bij. Wij hebben geen pens of krop. Wij moeten granen enz dus buiten ons lijf voorverteren. Daar hoort vlees (EN VET) bij.

          • De Groene Vrouw

            Het boek van Lierre Keith is prachtig en komt binnenkort voorbij ‘op mijn nachtkastje’ 😀

  • Ik ben altijd zo blij met de herkenning die ik bij jou vind. Zelfs bio-winkels liggen vol met de namaakproducten. Ik dacht dat ik zo’n beetje de enige was die met gemengde gevoelens kijkt naar mensen die geen vlees willen eten, maar hun mond wel het idee willen geven dat hij vlees te verwerken krijgt.
    Ik eet uiteraard ( 😉 ) geen vleesvervangers. Ik eet zelfs vrijwel altijd vlees, maar als ik geen vlees eet, vervang ik het niet maar eet ik kaas of soja (tahoe of tempeh) of iets anders waar al dan geen eiwitten inzitten. Ik eet voornamelijk dingen waarvan nog te proeven/voelen is wat het is.

  • Pingback:Vegetarisch nepvoedsel | Nieuwe Aarde

  • Eens, ik eet al jaren amper vlees, maar nooit aan de vervangers begonnen. 1x kreeg ik ze voorgeschoteld in een restaurant, het was zo’n grillrestaurant en daar had familie dus nepvlees geregeld als vegetarische maaltijd. Ik was toen zwanger en heb 1 zo’n worstje uit beleefdheid opgegeten, het smaakte me niets en het leek me erg ongezond voor mij en de kleine. Ik ben echt van het puur natuur en tja de kringloop van het leven is zo dat er soms dieren dood gaan als voedsel, als het dan maar respectvol en met mate gebeurd en het hele dier wordt gebruikt. Vlees of vis gooi ik uit respect nooit weg, we nemen gewoon een kleinere portie.