Voedingsmiddel, Supplement of Medicijn?

Voedingsmiddel, Supplement of Medicijn?

1361201_handful_of_wild_blueberries

Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding”. 2475 jaar geleden wisten ze het al – Hippocrates wel, althans. Nu we steeds meer ontdekken over voeding, lijkt het inderdaad wel alsof voedingsmiddelen die vroeger ‘gewoon’ waren (of zelfs een beetje saai) ineens omgetoverd worden tot medicijnen met de meest exotische inhoudsstoffen. Maar zijn ze dat ook?

Hoe meer we leren over voeding en de werking van het menselijk lichaam, hoe moeilijker het soms wordt om het onderscheid tussen een voedingsmiddel en een medicijn te begrijpen. Het verschil zit hem in de reactie van het lichaam op bepaalde inhoudsstoffen.

 

Vitamine C en paracetamol

Ten tijde van de VOC maakte men maandenlange reizen over zee, vanuit Nederland tot in Indonesië en de rest van de wereld over. De omstandigheden op de schepen waren op zijn zachtst gezegd nogal bar en regelmatig werden mensen ziek. Eén van de meest gevreesde ziekten was scheurbuik, wat kon leiden tot tandvleesbloedingen, concentratiestoornissen en uiteindelijk zelfs de dood.

Uiteindelijk ontdekte men bepaalde voedingsmiddelen die scheurbuik konden voorkomen; met name citrusvruchten en bepaalde groentekiemen waren hier heel geschikt voor. Uiteraard weten we inmiddels dat scheurbuik een gebreksziekte is, die veroorzaakt wordt door een langdurig gebrek aan vitamine C.

Is het dan zo dat vitamine C een medicijn is voor scheurbuik? In zekere zin wel, want wanneer iemand met scheurbuik vitamine C krijgt toegediend, zal hij ‘genezen’. Maar in feite is het natuurlijk een gebrek aan vitamine C dat de scheurbuik in de eerste plaats veroorzaakte. In feite geneest de vitamine C de ziekte dus niet, maar is vitamine C een voorwaarde voor het niet krijgen van deze ziekte.

Vergelijk dat eens met een geneesmiddel zoals paracetamol. Paracetamol helpt bij hoofdpijn (of het ook echt geneest laten we even in het midden). Maar is het dan ook het gebrek aan paracetamol dat de hoofdpijn veroorzaakt heeft? Nee. De hoofdpijn is dus geen gebreksziekte, en paracetamol is geen voorwaarde om geen hoofdpijn te krijgen. Zo is het bijvoorbeeld ook met veel kruiden: het zijn in feite geneesmiddelen en ze kunnen ingezet worden om bepaalde aandoeningen te genezen.

Tegenwoordig zijn er steeds meer aandoeningen die eigenlijk een gebreksziekte blijken te zijn. Ze worden veroorzaakt of versterkt door een gebrek aan bepaalde voedingsstoffen. De voedingsmiddelen- en supplementenindustrie springt hier handig op in door te doen alsof hun producten het medicijn zijn tegen deze klachten. Maar het werkingsmechanisme is anders: het zijn geen medicijnen maar voorwaarden om niet ziek te worden.

 

Onderzoek

En dat is waar veel denkfouten gemaakt worden. Vul je een tekort aan, dan verdwijnen de gebrekssymptomen. En dat lijkt soms op een wonderbaarlijke genezing. Maar het middel waar je van opknapte, is geen ‘medicijn’. Toch wordt er, in een wereld waarin we gewend zijn te denken in ziek=medicijnen, regelmatig op die manier gedacht. En dat is zonde. Want dan wordt er bijvoorbeeld verkeerd onderzoek verricht. Als je immers denkt vanuit de geneesmiddelen, maar je test een voedingsmiddel, dan komt er ‘niks’ uit.

Dat zit zo. Stel, je hebt een intelligentie-potentieel van 100%. Als alle stoplichten (voeding, opvoeding, opleiding etc) op groen staan, bereik je 100%. Heb je bijvoorbeeld te weinig geld om naar de universiteit te gaan, dan bereik je maar 75%. En heb je een tekort aan bepaalde vetzuren, waardoor je niet alle verbindingen in je hersenen kunt leggen, dan is het ineens nog maar 60% (hypothetisch voorbeeld hè, niet gaan gillen over het verschil tussen intelligentie en opleiding of dat die percentages niet kloppen).

Stel, je merkt dat als je visolie slikt, je hersenen nét even iets lekkerder meedoen. En stel, je bent wetenschapper en je denkt: ha, visolie maakt mij slimmer. Dus dat ga je dan testen. Of je van visolie slimmer wordt. En je test op een heterogene groep, maar je hebt niet van tevoren gemeten of er eigenlijk tekorten zijn in die groep (want je denkt in medicijnen, en niet in tekorten). Dan komt er natuurlijk niks uit dat onderzoek. Want er zijn mensen die wel een tekort hebben, er zijn mensen die geen tekort hebben, en er zijn mensen die wel een tekort hebben maar ook nog allerlei andere beperkende factoren. Bij slechts een paar van deze mensen gaan hun hersenen dan ook lekkerder meedoen nadat hun vetzurentekort is aangevuld. Maar lang niet bij allemaal. Conclusie: van visolie word je niet slimmer.

En dat klopt ook. Van visolie word je niet slimmer. Maar je wordt wel dommer als je een gebrek hebt aan visvetzuren. Nou vooruit, dat is een beetje kort door de bocht… ik probeer het subtieler: je vervult minder procent van je 100%-potentieel als je hersenen niet de verbindingen kunnen leggen die ze moeten leggen (bijvoorbeeld door een gebrek aan visvetzuren).

 

Klachten: ziekte of gebrek?

Vetzuren zijn verantwoordelijk voor veel processen in ons lichaam, zoals de opbouw van hormonen, de aanmaak van huidvetten en de overdracht van signalen in de hersenen. Ze worden in hoog tempo verbruikt. Krijg je niet voldoende van de juiste vetzuren binnen, dan ontwikkel je langzamerhand een tekort. En omdat vetzuren in zo veel verschillende zaken een rol spelen, kan een tekort tot uiteenlopende klachten leiden.

Heb je klachten, dan is het dus heel belangrijk om, vóórdat je met medicijnen aan de gang gaat, eerst na te gaan of ze misschien veroorzaakt worden door een tekort aan bepaalde voedingsstoffen. In het voorbeeld van de scheurbuik: stel dat de scheepslui scheurbuik kregen. Een symptoom daarvan is bloedend tandvlees. Stel nu dat dit ‘behandeld’ zou worden met bloedstelpende middelen, maar dat de scheepsarts zou vergeten om vitamine C toe te dienen. Het bloeden zou dan misschien stoppen, maar de oorzaak is niet opgelost en er zouden meer en meer klachten bijkomen, net zolang totdat de echte oorzaak (het tekort aan vitamine C) aangepakt zou worden.

Op dezelfde manier is het belangrijk om eerst alle tekorten van het lichaam aan te vullen. Daarmee maak je het lichaam zo gezond mogelijk en weet je in ieder geval zeker dat tekorten niet de oorzaak zijn van de klachten. Helpt dit niet voldoende, dan kun je met medicijnen (of kruiden) gaan corrigeren om het lichaam te genezen. Het heeft dus geen zin om enorm aan de slag te gaan met allerlei exotische kruiden, als je nog tekorten aan voedingsstoffen hebt. Eerst de kraan dicht, dan dweilen.

Als je tekorten zijn aangevuld en de klachten zijn nog niet opgelost, is het tijd om met medicatie en kruiden aan de slag te gaan. Die geven je lichaam een duwtje in de goede richting, zodat het zelf weer kan doen wat het hoort te doen. Is dat een reden om te stoppen met het innemen van de voedingsstoffen? Eh nee: die zijn immers een voorwaarde voor het gezond functioneren van het lichaam.

Kortom: gebruik medicijnen als medicijnen en voedingsstoffen als voedingsstoffen. Haal ze niet door elkaar, want dat maakt het onduidelijk en je krijgt er maar verkeerd onderzoek van. En oh ja – je wordt er niet gezonder door ook…

 

De vraag van vandaag:
Hoe zorg jij dat je geen verborgen gebreksziekten krijgt?
Vertel het ons in de reacties!

 

[Dit artikel is geschreven op 7 april 2010 en herzien op 7 december 2015]

Reageren? Gezellig!

Reacties (3)

  • Laura

    Weer zeer helder beschreven! Toen ik jouw blog ontdekte heb ik ver teruggelezen maar tot 2010 was ik blijkbaar niet gekomen. De meeste kennis heb ik ondertussen wel maar jij brengt er structuur in aan. Bedankt en ga vooral door!

  • Rebecca

    Ik lees al een tijd je blog! Love it!!! Wij hebben al 4 jaar een kinderwens en allerlei iui en ivf behandelingen achter de rud en nog druk mee bezig (IVF), tarwekiemolie gebruik ik ook, nu lees ik hier: Teunisbloemolie en Visolie bij vruchtbaarheidsproblemen, kijk ik op de website van een aanbieder hiervan: ORTHICA GLA+EPA, wat staat erbij? : Als onderhoud is de aanbevolen dosering 1 softgel per dag, bij voorkeur innemen tijdens of na een maaltijd.
    De maximale dosering is 4 softgels per dag, tenzij anders wordt geadviseerd. Niet gebruiken bij zwangerschap(swens).
    Negeren? of adviseer je een ander merk, andere dosering? Los van elkaar? Ik eet 1 x per week vis….
    super bedankt alvast voor je reactie / advies!!