Wilde herfstoogst

Wilde herfstoogst

herfstoogst

Mijn seizoensgevoel loopt niet synchroon met de echte seizoenen. Pas half juli bedenk ik dat het leuk zou zijn om eens wat planten te zaaien en ‘herfst’ is voor mij een regenachtige Oktober, maar dan is het al te laat om bessen te oogsten. Nu is de tijd!

Voor mijn gevoel is het nu nog volop zomer. Een lichtelijke prutzomer weliswaar, met een veel te vroeg ‘het wordt al kouder’, maar Augustus is zomer, punt. En geen herfst. Maar gezien het feit dat ik ieder jaar te laat ben om de échte rijke oogsten mee te pikken, lijkt het er niet op dat de natuur van plan is naar mij te luisteren. Dus ik vrees dat het tijd wordt om mijn eigen gevoel aan te passen. Wat kun je nu oogsten, en waarom is het gezond?

 

Fruit

Laten we het voor het idee dan geen herfst noemen maar nazomer. En wat valt er zoal te oogsten in de nazomer? Fruit natuurlijk! De natuur heeft gebloeid en is bevrucht, en draagt nu de bessen als bewijs. Deze maand kun je bij een nazomerzonnetje flink oogsten. Gratis en voor niets, als je tenminste een stukje natuur in de buurt hebt. Bijvoorbeeld:

  • Bramen. Oogst ze als ze zwart en zacht zijn. Echte bramen zijn kleiner dan de doorgefokte (en stervensdure) exemplaren in de supermarkt, maar ook lekkerder. Bramen zitten vol vitamine C, vitamine K1 en mangaan. Met andere woorden: goed voor je weerstand en voor de botopbouw.
  • Bosbessen. Mijn favoriete fruit, oogstbaar als ze blauw, stevig en zoet zijn. Bevatten ook weer vitamine C, K1 en mangaan, maar bevatten ook antioxidanten die de macula beschermen. Onderzoek toont aan dat bosbessen het nachtzicht kunnen verbeteren.
  • Vlierbes. Nog niet overal rijp, maar straks in September zeker oogstbaar – namelijk als ze zwart zijn en zacht. Extreem gehalte aan vitamine C en een redelijk gehalte aan ijzer, dus een mooie combinatie om je Hb wat op te krikken. Verder wat vitamine B6, belangrijk voor de energiehuishouding en het zenuwstelsel. Vlierbessen staan natuurlijk vooral bekend om hun immuunstimulerende en antivirale eigenschappen (voor de nerds: vanwege hemagglutinine SAN III). Je kunt ze niet rauw eten vanwege het gehalte aan blauwzuur, dus zorg dat je bessen rijp zijn en eerst even verhitten.
  • Japanse Wijnbes. Ja nee, ik kende hem ook niet. Maar hij groeit hier om de hoek en hij is lékker! De vrucht lijkt op een kleine, stevige framboos – soms geeloranje en soms rozerood – en daar is het dan ook familie van. Ik weet niet wat erin zit, maar als je een bosje vindt maakt je dat ook niet meer uit. Want lekker.
  • Zwarte bessen. De enige echte cassis, die van de crème de ~ en de Cassis (en Johannisbeersaft in het Duits). Zwarte bessen hebben rauw vaak een licht verbranderig smaakje, dus niet iedereen vindt ze lekker. En eerlijkheidshalve moet ik erbij zeggen dat ze niet heel vaak in het wild groeien in Nederland. Maar goed, ze zijn wél gezond. Met een recordgehalte aan vitamine C (per portie meer dan 2x zoveel als in sinaasappels) zijn het echte weerstandsbommetjes. Het zaad bevat GLA, dat belangrijk is voor een gezonde hormooncyclus. Daarnaast zijn zwarte bessen versterkend op de vaatwanden van haarvaatjes en stimuleren ze de doorbloeding.

 

Bessenrecepten

En wat kun je nu doen met al die geoogste bessen? Opeten, aan de kinderen geven, taart mee bakken – tuurlijk. Maar een beetje gezondheid voor een snuffig wintermoment is ook nooit weg. Dus maak je bessensiroop en bessenlikeur – en ja, dat kun jij ook. Met één en hetzelfde recept.

Je neemt:

  • Twee koppen vol bessen (bij voorkeur Vlierbessen, maar alle andere bessen zijn ook geschikt)
  • Een kop honing
  • Anderhalve kop wodka (voor likeur)
  • Een kaneelstokje
  • Een paar plakjes verse gember

Je doet:

  • Okay, even opletten. Vocht is de grootste vijand van alles wat je wilt bewaren. Want vocht schept mogelijkheden voor bacteriën en schimmels. Bij de likeur gaat de alcohol dit bederf tegen, dus daarbij kun je verse bessen gebruiken. Bij de siroop is het verstandig om de bessen te drogen: in een kruidendroger, of bij warm weer tussen twee theedoeken op een ovenrekje. Als je de siroop gelijk wilt gebruiken, bijvoorbeeld over een taart of in de yoghurt, hoef je de bessen niet te drogen. Je siroop wordt dan wel dunner.
  • Voor likeur:
    – Kook de verse Vlierbessen even kort op in een pannetje
    – Doe ze daarna met de andere bessen en kruiden in een grote pot (weckpotten zijn ideaal)
    – Roer de honing met de alcohol tot het opgelost is, en giet het bij de bessen
    – Zorg dat de bessen helemaal onder de alcohol staan; zo niet, voeg dan nog wat alcohol toe
    – Laat het 4-6 weken staan en zeef dan de bessen eruit
  • Voor siroop:
    – Doe de gedroogde bessen en de kruiden in een pan met de honing en twee eetlepels wodka om alle stoffen uit de bessen te trekken (niet verplicht, wel aan te raden)
    – Laat het tegen de kook aankomen en houd het al roerende een minuut op deze temperatuur
    – Zet het dan op een warmhoudlichtje en laat het een dag staan, roer af en toe
    – Doe de honing met bessen en al in een schone pot
  • Overigens is ook het warmhoudlichtje niet verplicht; de warmte zorgt dat de stoffen uit de bessen sneller in de honing trekken, maar als je geen warmhoudlichtje hebt en wel geduld, kun je ze na het verhitten ook gewoon 6-8 weken op een warme plek laten staan (niet in direct zonlicht).
  • Geef bij verkoudheid, griep en keelpijn iedere twee uur een theelepel siroop (bij kinderen vanaf 10 jaar) of een halve theelepel (bij kinderen tot 10 jaar).
  • De likeur is natuurlijk voor grote mensen. Drink het per miniglaasje; het is geen feest!

 

De vraag van vandaag:
Wat is jouw favoriete herfstoogst?
Vertel het ons in de reacties!

Reageren? Gezellig!

Reacties (9)

  • Afgelopen vrijdag vlierbessen geoogst uit eigen tuin. Lekkere jam van gemaakt en een gedeelte bewaard om in te vriezen voor smoothies ed. Even een waarschuwing. De vlierbessen niet in de blender stoppen, want dan gaan de zaadjes kapot en die zijn ook giftig. Hoe weet ik dat? We zijn er allemaal heel beroerd van geworden en bij de kinderen kwam de complete smoothie er aan de verkeerde kant weer uit. Na onderzoek op google kwam ik erachter dat de zaadjes dus ook giftig zijn.

    • De Groene Vrouw

      Giftig is heel relatief. Ze bevatten blauwzuur en vandaar dat je ze even moet verwarmen. Dat stond er al.

  • Ierdwyfke

    De wijbessen zijn hier al op! Halverwege juli de eerste geoogst.
    En ze moeten toch echt dieprood zijn wil je ze op hun lekkerst proeven/eten.
    Bramen plukken doen we nu ijverig, en ze zijn heerlijk en heerlijk in overvloed.
    Ik vries ze eerst even in om straks met de (hopelijk) vlierbessen er siroop van te maken (want inderdaad, de vlierbessen zijn grotendeels verdroogt :((

    Heerlijk recept overigens!

    Nog zo even een vraag tussendoor; wat vind je van het boek ‘De Voedselzandloper’ van Kris Verburgh?

    • De Groene Vrouw

      Meer dan ik in een reactie op een blog kwijt kan 😉

      • Ierdwyfke

        Positief of negatief 😉

        • De Groene Vrouw

          Allebei, daarom past het ook niet in een reactie.

  • Pingback:Wilde herfstoogst | Nieuwe Aarde

  • Izerina

    Mijn vlierbessen zijn verdroogd dit jaar. Daar zal niet veel siroop van komen. Maar bramen zijn er in overvloed. Nu ik sporadisch brood eet,maak ik geen jam meer. Maar in smoothie,yochurt en gewoon uit het vuistje smaken ze ook.

  • De teller staat op 10 kg bramen… vandaag komen er nog een paar kilo bij. De eerste 7 flessensiroop zijn al gemaakt… Dit is zo’n leuke tijd van het jaar!!!